ایران؛ مهد پسته، اما چرا سهمش از بازار جهانی کاهش یافته است؟

به گزارش گروه اقتصادی چندثانیه آنلاین: وقتی صحبت از پسته می‌شود، نام ایران برای بسیاری از مردم جهان آشناست. پسته ایرانی سال‌ها به‌دلیل طعم، کیفیت، عطر و تنوع، یکی از شناخته‌شده‌ترین محصولات کشاورزی کشور بود و بازارهای جهانی را در اختیار داشت. اما آمارهای جدید نشان می‌دهد که رقابت در این بازار طی سال‌های اخیر تغییرات بزرگی را تجربه کرده است.

بر اساس تازه‌ترین آمارهای جهانی، ایالات متحده با در اختیار داشتن حدود ۶۵ درصد از تولید جهانی پسته در سال ۲۰۲۴، بزرگ‌ترین تولیدکننده این محصول در جهان محسوب می‌شود. در این رتبه‌بندی، ایران و ترکیه هر کدام حدود ۸ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داده‌اند و سایر کشورها نیز در مجموع ۱۲ درصد سهم دارند. این ارقام نشان می‌دهد که بخش عمده تولید جهانی پسته اکنون در اختیار آمریکاست و این کشور به بازیگر اصلی این بازار تبدیل شده است.

موفقیت آمریکا تنها به وسعت باغ‌های پسته محدود نمی‌شود. سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین کشاورزی، استفاده از سیستم‌های آبیاری پیشرفته، مکانیزاسیون، اصلاح ارقام، افزایش بهره‌وری، بازاریابی حرفه‌ای و توسعه صادرات باعث شده این کشور طی سال‌های گذشته فاصله قابل‌توجهی با سایر رقبا ایجاد کند.

در مقابل، ایران با وجود برخورداری از سابقه‌ای چند هزار ساله در کشت پسته و تولید محصولی با کیفیت بالا، در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است. کاهش منابع آب، خشکسالی‌های پی‌درپی، تغییرات اقلیمی، فرسودگی بخشی از باغ‌ها، افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت‌های صادراتی و رقابت شدید در بازارهای جهانی، از مهم‌ترین عواملی هستند که بر سهم ایران در این بازار تأثیر گذاشته‌اند.

با این حال، کارشناسان معتقدند پسته ایرانی همچنان یکی از باکیفیت‌ترین پسته‌های جهان است و در بسیاری از بازارهای بین‌المللی به دلیل طعم و کیفیت ممتاز، جایگاه ویژه‌ای دارد. این موضوع نشان می‌دهد که ایران همچنان ظرفیت بازگشت به جایگاه‌های بالاتر را دارد؛ البته به شرط آنکه سرمایه‌گذاری بیشتری در نوسازی باغ‌ها، مدیریت منابع آب، استفاده از فناوری‌های نوین، بهبود فرآوری، بسته‌بندی استاندارد، برندسازی و توسعه بازارهای صادراتی انجام شود.

پسته تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین کالاهای صادرات غیرنفتی ایران به شمار می‌رود و هزاران باغدار، کارگر و فعال اقتصادی به این صنعت وابسته هستند. افزایش سهم ایران در بازار جهانی می‌تواند علاوه بر ارزآوری، اشتغال و رونق اقتصادی مناطق پسته‌خیز کشور را نیز تقویت کند.

بازار جهانی پسته امروز فقط میدان رقابت بر سر تولید نیست؛ بلکه رقابتی میان فناوری، بهره‌وری، مدیریت منابع، کیفیت، برندسازی و قدرت حضور در بازارهای بین‌المللی است. کشوری که بتواند در این حوزه‌ها عملکرد بهتری داشته باشد، سهم بیشتری از این بازار چند میلیارد دلاری را به دست خواهد آورد.