ویرانشهر فاروج؛ دریچهای به سوی زوایای پنهان تاریخ اشکانیان
محوطه باستانی ویرانشهر فاروج با کشفهای اخیر، رازهای تازهای از دوران اشکانیان را برملا میکند و نشان میدهد این شهر فراتر از یک سکونتگاه، مرکز مهمی در شبکه ارتباطی و فرهنگی خاورمیانه بوده است.
تصور کنید در میان دشتهای سرسبز خراسان شمالی، جایی که نسیم خنک اترک با عطر خاک و خاطرههای کهن آمیخته شده، زمزمهای از گذشته به گوش میرسد.
به گزارش ایرنا، زمزمهای از مردمان باستانی که روزگاری در این سرزمین زندگی میکردند، عشق ورزیدند، جنگیدند و داستانهایشان را در دل خاک پنهان کردند.
این زمزمه، صدای ویرانشهر فاروج است؛ محوطهای که گویی قرنها سکوت کرده تا دوباره رازهایش را با ما در میان بگذارد.
ویرانشهر نه تنها مجموعهای از سنگ و خشت بلکه دریچهای است به سوی زوایای پنهان تاریخ اشکانیان و ساسانیان.
هر سنگ فرش، هر دیوار باقیمانده، هر تکه سفال شکسته، قصهای برای گفتن؛ قصهای از شکوه و عظمت، از زندگی و مرگ، از عشق و امید دارد.
کشف دوباره یک گنجینه فراموششده
ویرانشهر برای سالیان متمادی از دید باستانشناسان دور مانده بود اما اهمیت این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و ارتباط آن با مسیرهای تجاری و فرهنگی مهم، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد.
نخستین شناسایی این محوطه به هیات باستانشناسی اعزامی از دانشگاه تورین ایتالیا در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی باز میگردد اما بررسیهای گستردهتر از سال ۱۳۹۸ با همکاری پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری و موزه لوور پاریس آغاز شد.
قدمتی فراتر از انتظار؛ از ساسانیان تا اشکانیان
در ابتدا تصور میشد ویرانشهر یک سکونتگاه ساسانی است اما شواهد به دست آمده از کاوشها نشان داد که قدمت این محوطه به دوران اشکانی باز میگردد.
براساس اعلام باستان شناسان خراسانشمالی، قرارگیری ویرانشهر در ناحیهای که به عنوان خاستگاه اولیه اشکانیان شناخته میشود و ارتباط آن با شهر نسا در ترکمنستان، این فرضیه را تقویت کرد.
معماری باشکوه و الگویی مشترک در خاورمیانه
کاوشهای باستانشناسی در ویرانشهر، نتایج قابلتوجهی درباره معماری این محوطه به دست آورده است.
این محوطه به وسعت ۱۴ هکتار با دیواری دفاعی محصور شده و در گوشه شمالی آن، یک ارگ قرار داشته که احتمالا مقر حاکمان این سکونتگاه بوده است.
یکی از مهمترین یافتهها، کشف بنایی با یک ایوان عریض به پهنای ۱۲ متر و فضای بزرگ پشت آن است که توسط یک دالان در برگرفته شده است.
این پلان معماری، الگوی مشخصی را در معماری دوره سلوکی و اشکانی از خوارزم و ماوراءالنهر تا فلات ایران و بینالنهرین نشان میدهد و پیش از این در مجموعههای معماری با کاربری مذهبی یا اشرافی شناسایی شده بود.
نتیجهگیری
ویرانشهر فاروج، با کشفهای اخیر، به عنوان یک محوطه باستانشناسی مهم در ایران شناخته شده است.
این محوطه نه تنها اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ اشکانیان و ساسانیان ارائه میدهد بلکه نشاندهنده اهمیت خراسان شمالی به عنوان یک منطقه غنی از میراث فرهنگی است.
با ادامه کاوشها و مطالعات باستانشناسی، میتوان انتظار داشت که اطلاعات بیشتری درباره این محوطه و نقش آن در تاریخ ایران به دست آید.
استان خراسان شمالی با داشتن هزار و ۲۰۰ اثر تاریخی شناسایی شده، یکی از مناطق غنی ایران از نظر میراث فرهنگی است.
تاکنون ۷۱۳ اثر تاریخی این استان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده که شامل ۵۲۵ اثر تاریخی، ۵۳ اثر طبیعی، ۱۰۹ اثر ناملموس و ۲۶ اثر منقول تاریخی است.