چرا سیاستهای تشویقی، میل به فرزندآوری نمیسازند؟
واقعیت این است که کاهش باروری فقط تحت فشار اقتصادی نیست، هرچند اقتصاد نقش مهمی دارد.
به گزارش گروه اجتماعی چندثانیه آنلاین، وام و یارانه نوزاد ردیف است، اما ذهن خیلی از جوانها هنوز حتی به اندازه فکر کردن به بچه جا ندارد...
مسئله فقط پول نیست؛ مسئله این است که زندگی برای بخش بزرگی از نسل جوان، به اندازه کافی امن، قابل پیشبینی و قابل اتکا نیست.
وقتی اجارهخانه هر سال به کابوس تازهای تبدیل میشود، کار ثبات ندارد، هزینه آموزش و درمان مدام بالا میرود و آینده بیشتر از آنکه روشن باشد، مبهم و تیره است، تصمیم به فرزندآوری به یکی از سنگینترین تصمیمهای زندگی تبدیل میشود.
برای همین هم سیاستهای تشویقی، با وجود همه سروصدا، معمولاً اثر عمیق و ماندگاری ندارند. وام ازدواج، وام فرزند، معافیت و یارانه، شاید در بهترین حالت بتوانند زمان یک تصمیم را کمی جلو بیندازند یا برای گروه محدودی از خانوادهها کمککننده باشند، اما به ریشه این تردید عمیق دست نمیزنند.
کسی که از پسِ امروز بهزحمت برمیآید، با چند طرح مالی لزوماً به فردا اعتماد نمیکند.
واقعیت این است که کاهش باروری فقط تحت فشار اقتصادی نیست، هرچند اقتصاد نقش مهمی دارد.
تجربه ایران و بسیاری از کشورهای دیگر نشان داده هرجا زنان تحصیلکردهتر شدهاند، امکان اشتغال داشتهاند، ابزار پیشگیری در دسترس بوده و حق انتخاب پررنگتر شده، خانوادههای کوچکتر هم بیشتر به یک انتخاب آگاهانه تبدیل شدهاند.
این یعنی میل به کنترل زندگی، حفظ کیفیت آن و تصمیمگیری درباره آینده شخصی، از تبلیغات رسمی درباره «بچه بیشتر» قویتر عمل میکند.
مشکل اینجاست که سیاستگذار هنوز از بالا به ماجرا نگاه میکند؛ از زاویه جمعیت، نه از زاویه زندگی.
از بحران سالمندی میگوید، از کمبود نیروی کار، از فشار روی صندوقهای بازنشستگی؛ اما کمتر از خستگی والدین حرف میزند، کمتر از تنهایی مادران، از فرسودگی روانی، از نبود حمایت اجتماعی، از ساعتهای کاری بیرحمانه و از اضطرابی که زندگی روزمره را برای جوانها سخت کرده است. در این نگاه، آدمها بیشتر عددند تا انسان.
در حالی که فرزندآوری، قبل از هر چیز، یک تصمیم انسانی است. کسی که خودش درگیر بیثباتی، ناامنی و فرسایش هرروزه است، بهسادگی با وعده وام و یارانه قانع نمیشود که حالا وقت بچهدار شدن است.
او اول میخواهد مطمئن شود میتواند یک زندگی را جمعوجور و نگه دارد، بعد به آوردن یک زندگی تازه فکر کند.