اسکاینیوز فاش کرد؛ دادههای استراوا به ایران برای هدفگیری نیروهای آمریکایی کمک کرد؟
بیش از ۱،۳۰۰ کاربر استراوا تمرینهای ورزشی خود را از پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه به اشتراک گذاشتهاند؛ اطلاعاتی که به گفته کارشناسان امنیتی میتوانست توسط ایران برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی مورد استفاده قرار گیرد.
این برنامه به کاربران اجازه میدهد مسیرها و زمانبندی دقیق دویدن، دوچرخهسواری و شنا را به اشتراک بگذارند. ما هزاران مورد از این فعالیتها را در داخل پایگاههای نظامی آمریکا در خط مقدم جنگ با ایران یافتیم.
این دادهها روالهای روزانه در داخل پایگاههای نظامی و همچنین الگوهای استقرار و خروج نیروها و جابهجاییهای آنها میان پایگاهها را نشان میدهد؛ از جمله برخی پایگاههایی که روی نقشههای عمومی برچسبگذاری نشدهاند.
بیشتر کسانی که فعالیتهای خود را منتشر میکردند، این کار را با نام واقعی خود انجام دادند و خود را به عنوان اهداف بالقوه برای حمله یا جاسوسی معرفی کردند.
این نقض امنیتی بیش از هفت سال پس از آن رخ میدهد که پنتاگون برای نخستین بار به سربازان هشدار داد که این دادهها میتواند «برای هدف قرار دادن افراد» مورد استفاده قرار گیرد و استفاده از قابلیتهای ردیابی موقعیت این برنامه را بدون اجازه هنگام مأموریت ممنوع کرد.
در آن زمان، در سال ۲۰۱۸، یک مقام کاخ سفید گفت که «کاملاً روشن است که دادههای استراوا یک خطر امنیتی است».
جاناتان هکت، کارشناس عملیات ویژه و نویسنده کتاب «سلاحهای سایه ایران»، ادامه انتشار دادههای موقعیت را ناشی از «اجرای سهلانگارانه و فقدان آگاهی» دانست.
او افزود که ایران «تقریباً قطعاً» از برنامههایی مانند استراوا برای ردیابی تحرکات نیروهای آمریکایی در سراسر خاورمیانه استفاده میکند.
تحلیل اسکاینیوز از دادهها نشان میدهد که پرسنل آمریکایی هفتهها پیش از حمله غافلگیرانه آمریکا و اسرائیل به تهران، از خاورمیانه خارج شده بودند.
در برخی موارد، دادههای به اشتراکگذاشتهشده در استراوا ممکن است مستقیماً به تصمیمات هدفگیری ایران کمک کرده باشد.
در اول مارس، ایران حملات تلافیجویانهای را علیه پایگاههای آمریکایی در سراسر خاورمیانه آغاز کرد. این حملات شامل یک پایگاه دریایی بزرگ در منامه، بحرین بود.
بعدها مشخص شد که آن پایگاه دریایی تا حد زیادی تخلیه شده بود و بسیاری از پرسنل به ساختمانهای مسکونی و هتلهای اطراف شهر منتقل شده بودند.
اسکاینیوز حساب استراوا یک پیمانکار نیروی دریایی آمریکا مستقر در این تأسیسات را شناسایی کرد. تا یک هفته پیش از جنگ، او بهطور منظم دویدنهای خود را در اطراف پایگاه ثبت میکرد.
پس از دو روز سکوت، او دوباره ظاهر شد؛ این بار دور حیاط هتل کراون پلازا میدوید.
ایران ممکن است در حال تماشا بوده باشد. شش روز بعد، در جریان حمله موشکی به پایگاه دریایی، ایران هتل را نیز بمباران کرد. بر اساس گزارشها، دو کارمند پنتاگون زخمی شدند.
جوزف یارنکی، پژوهشگر مؤسسه سلطنتی خدمات متحد و کارشناس امنیت ملی، گفت که «کاملاً محتمل» است که ایران از استراوا، در میان سایر منابع داده، برای ردیابی محل استقرار پرسنل آمریکایی و هدف قرار دادن آنها استفاده کرده باشد.
او میگوید: «بیش از هشت سال است که این یک مسیر بسیار مستند برای جمعآوری اطلاعات بوده است.»
اینها فقط دویدنهای فردی نیستند که میتوانند برای هدفگیری توسط ایران مورد استفاده قرار گیرند.
با جمعآوری صدها یا هزاران فعالیت فردی، میتوان آنچه تحلیلگران اطلاعاتی آن را «الگوی زندگی» مینامند – ریتمهای منظم عملیات روزمره – ساخت.
تا پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، پرسنل آمریکایی در پایگاه هوایی موفق السلط اردن صدها دویدن را در استراوا منتشر میکردند.
پرسنل در ماه آوریل، در جریان آتشبس، انتشار فعالیتهای خود را از سر گرفتند، اما الگوی زندگی آنها تغییر کرده بود.
بهجای اینکه دویدنها بهطور یکنواخت در سراسر پایگاه پراکنده شوند، اکنون ۷۶ درصد از آنها فقط در یک مکان آغاز یا پایان مییافتند؛ پادگان در گوشه شرقی پایگاه.
در ۱۷ ژوئیه، ایران به آن پادگان حمله کرد و سه سرباز را کشت.
وقتی یافتههای خود را به پنتاگون ارائه کردیم، به ما گفته شد با سنتکام، فرماندهی نظامی مسئول خاورمیانه، صحبت کنیم. سنتکام پاسخی نداد.
اما فقط پرسنل آمریکایی نیستند که به استفاده از استراوا ادامه دادهاند.
ما سربازان بریتانیایی در حال خدمت را یافتیم که فعالیتهای خود را از پایگاه هوایی RAF آکروتیری در قبرس، که مورد هدف ایران قرار گرفته است، به اشتراک میگذاشتند. در مجموع، از ماه ژانویه ۱۲.۰۰۰ تمرین ورزشی را یافتیم که از داخل این پایگاه به اشتراک گذاشته شده بود.
ما توانستیم برخی از این پروفایلها را در مأموریتهای سراسر خاورمیانه ردیابی کنیم؛ از جمله به برخی پایگاههایی که روی نقشههای عمومی برچسبگذاری نشدهاند.
ما حتی سه کاربر استراوا را یافتیم که دویدنهای خود را در داخل مرکز تحقیقات هستهای دیمونا اسرائیل ثبت میکردند؛ حساسترین تأسیسات این کشور و هدفی مکرر برای حملات ایران.
ویرپراتاپ ویکرام سینگ، کارشناس نظامی مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی، گفت که دادههای استراوا «قطعاً یک تهدید امنیتی» است.
او گفت که برخلاف سایر دادههای موقعیت که ایران میتوانست بهصورت تجاری به دست آورد، دادههای استراوا در بسیاری از موارد به نام کامل هر فرد و سایر حسابهای رسانه اجتماعی او مرتبط است.
او میگوید: «این نوع اطلاعات بهویژه در تأیید اینکه شما فرد مناسب را هدف قرار میدهید، اینکه به سراغ کسی با سطح ارشدیت درست میروید، ارزشمند خواهد بود.»
سخنگوی استراوا گفت که این شرکت ایمنی و حریم خصوصی کاربران خود را بسیار جدی میگیرد و کنترلهای گسترده حریم خصوصی را به همراه اطلاعاتی درباره نحوه استفاده از آنها فراهم میکند.
سخنگو گفت: «همانطور که در شرایط استفاده ما آمده است، انتظار داریم افرادی که در حرفههای حساس کار میکنند از کنترلهای در دسترس خود بهره ببرند و محتوای خود را بهطور مناسب محدود کنند.»
تیم داده و پزشکی قانونی یک واحد چندمهارتی است که به ارائه روزنامهنگاری شفاف از اسکاینیوز اختصاص دارد. ما دادهها را جمعآوری، تحلیل و تجسم میکنیم تا داستانهای مبتنی بر داده روایت کنیم. ما مهارتهای گزارشگری سنتی را با تحلیل پیشرفته تصاویر ماهوارهای، رسانههای اجتماعی و سایر اطلاعات منبعباز ترکیب میکنیم. از طریق داستانسرایی چندرسانهای، هدف ما توضیح بهتر جهان است، در حالی که همچنین نشان میدهیم روزنامهنگاری ما چگونه انجام میشود.