ژئوپلیتیک، عامل مشترک همه شوکهای بزرگ نفتی در جهان
بررسی تاریخ بازار جهانی انرژی نشان میدهد تقریباً همه شوکهای بزرگ نفتی یک عامل مشترک دارند: تحولات ژئوپلیتیکی.
به گزارش چند ثانیه، از بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ تا تحریم نفتی اعراب در سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ و انقلاب ایران در ۱۹۷۹، درگیریهای سیاسی و نظامی بارها زنجیره تأمین نفت را مختل کرده و باعث جهش قیمتها شدهاند.
در دهههای بعد نیز جنگها و تنشهای منطقهای نقش مهمی در نوسانات بازار نفت داشتهاند. برای مثال جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، حمله عراق به کویت و جنگ خلیج فارس در سالهای ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱، و جنگ داخلی لیبی در سال ۲۰۱۱ از جمله رویدادهایی بودند که بازار جهانی نفت را با شوک مواجه کردند.
در سالهای اخیر نیز رخدادهایی مانند حمله به تأسیسات نفتی بقیق عربستان در سال ۲۰۱۹ و جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ بار دیگر نشان دادند که بازار انرژی تا چه اندازه در برابر بحرانهای سیاسی و نظامی آسیبپذیر است.
با این حال، همه شوکهای نفتی لزوماً ناشی از جنگ نیستند. برخی از بزرگترین نوسانات بازار ناشی از تغییرات شدید در عرضه و تقاضا بودهاند؛ از جمله جهش شدید قیمت نفت در سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ و همچنین سقوط تقاضا و جنگ قیمتی نفت در دوران همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰.
پیش از آن نیز سقوط قیمت نفت در سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ به دلیل افزایش عرضه و رقابت میان تولیدکنندگان رخ داد.
اکنون با افزایش تنشها در اطراف تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، بازارهای جهانی بار دیگر با دقت تحولات منطقه را دنبال میکنند.
کارشناسان تأکید میکنند نفت تنها یک کالا نیست، بلکه ستون فقرات تجارت جهانی، تورم و ثبات اقتصادی محسوب میشود. تجربه تاریخی نیز نشان داده است که هر زمان بازار نفت دچار بحران شده، اثرات آن به سرعت در اقتصادها و بازارهای مالی جهان احساس شده است.
