معمای ایران در سفر حیاتی دونالد ترامپ به چین
شی اخیراً یک گام فراتر گذاشته و هشدار داده است که جهان ممکن است در حال بازگشت به «قانون جنگل» باشد، هرچند در آن زمان اشاره مستقیمی به مسئله تنگه هرمز نکرده است.
«دیوید ای. سانگر» و «تایلر پیجر» روزنامهنگاران باسابقه نیویورک تایمز در تازه ترین گزارش برای این رسانه به مساله سفر رئیس جمهور آمریکا به چین پرداخته و مینویسد: سخنان دونالد ترامپ مبنی بر اینکه حاضر است تا زمانی که ایرانیان به خواستههایش تن دهند، محاصره دریایی علیه کشتیهای ایران را حفظ کند، تقریباً این اطمینان را ایجاد میکند که تنگه هرمز تا زمان رسیدن او به پکن در دو هفته آینده، بسته باقی خواهد ماند.
این دقیقاً همان چیزی بود که ترامپ شش هفته پیش با به تعویق انداختن سفرش به چین میخواست از آن اجتناب کند. این موضوع، دیدار حیاتی با «شی جینپینگ» را بسیار پیچیده و مقامات کاخ سفید را مجبور میکند تا بار دیگر بررسی کنند که ترامپ چگونه باید رویکردش را برای عادیسازی روابط با چین پیش ببرد.
شی در محافل عمومی و خصوصی، از آمریکا خواسته تا این آبراهی را که چین حدود یکسوم نفت و گاز خود را از طریق آن وارد میکند، مجدداً بازگشایی کند.
زمانی که ترامپ در ابتدا این سفر را به عنوان اولین بخشی از یک سری دیدارهای از پیش برنامهریزیشده تصور میکرد، احتمال وقوع جنگ با ایران در ذهن اکثر مقامات دولت او نبود. زمانی که او در اوایل آوریل این سفر را به تعویق انداخت، مطمئن بود که جنگ به سرعت تمام خواهد شد.
در زمان اتخاذ این تصمیم، اعضای تیم امنیت ملی ترامپ امیدوار بودند که وادار کردن ایران به پذیرش یک توافق هستهای پس از یک دوره نسبتاً کوتاه بمباران، نمایشی از قدرت و نفوذ آمریکا باشد. آنها همچنین این موضوع را به عنوان هشداری برای پکن میدیدند؛ در حالی که ترامپ در تلاش برای بهبود روابط با کشوری بود که بزرگترین رقیب نظامی، فناوری و اقتصادی آمریکاست.
اما این فرض، همانند بسیاری از فرضیات دیگر درباره روند جنگ با ایران، اکنون به شدت اشتباه از کار در آمده است.
اگر ترامپ همانطور که برنامهریزی شده به چین سفر کند؛ موضوع اصلی به وضوح پیامدهای اقتصادیِ جنگی خواهد بود که چین صراحتاً آن را غیرضروری میداند. شی اخیراً یک گام فراتر گذاشته و هشدار داده است که جهان ممکن است در حال بازگشت به «قانون جنگل» باشد، هرچند در آن زمان اشاره مستقیمی به مسئله تنگه هرمز نکرده است.
بیش از یک هفته پیش، رهبر چین مستقیماً خواستار بازگشایی تنگه شد و بر اساس رسانههای دولتی چین، به «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان گفت که این تنگه «باید برای کشتیرانی عادی باز بماند که این امر در منافع مشترک کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی است.»
در دو هفته آینده، نقش چین در این درگیری ممکن است بسیار حیاتی باشد.
چین در میان کشورهای آسیایی بزرگترین ذخایر نفت را دارد، بنابراین کمبود آن هنوز مشکلی ایجاد نکرده است. اما با اینکه نفت ناگهان از مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است که یکی از بالاترین قیمتها از آغاز جنگ است، تأثیر اقتصادی آن بر اقتصاد چین عظیم و به احتمال زیاد بسیار بیشتر از تعرفههای ترامپ خواهد بود.
چین بزرگترین مشتری ایران است و مقامهای دولت آمریکا شرط میبندند که فشار پکن میتواند ایرانیان را به امتیاز دادن وادار کند.
مقامات چینی پس از آنکه ترامپ تهدید کرد تمدن ایران را از روی نقشه پاک خواهد کرد، نقش حیاتی در متقاعد کردن ایران برای پذیرش اولین آتشبس دو هفتهای در این ماه ایفا کردند.
اکنون که به نظر میرسد مذاکرات دوباره در بنبست قرار گرفته است، تعدادی از مقامات و تحلیلگران میگویند چین ممکن است فرصتی برای هدایت وضعیت به سوی صلح پایدار یا حداقل ایجاد مسیری برای بازگشایی این آبراه حیاتی پیدا کند.