چرا ترامپ شیفته پوتین و شیجینپینگ است؟
نشست اخیر ترامپ و شی جینپینگ بار دیگر نشان داد که چنین رهبرانی چگونه هم ترامپ را تحت تأثیر قرار میدهند، و هم با تعریف و تمجید، او را به سمت خود میکشانند؛ تا جایی که رئیسجمهور آمریکا حتی حاضر میشود در برابر منافع آمریکا، مواضع رقیب کشور خود را توجیه کند.
همواره برخی از رهبران محبوب دونالد ترامپ در جهان، رهبرانی اقتدارگرا بودهاند. او تصویری از خود را در کنار ولادیمیر پوتین رهبر روسیه، روی دیوار کاخ سفید نگه داشته است. ترامپ حتی یکبار گفته بود که عاشق کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی شده و آشکارا از ویکتور اوربان در مجارستان و ژایر بولسونارو در برزیل حمایت کرده بود.
ترامپ شی را رهبر بزرگ میخواند
تام نیکولز در آتلانتیک نوشت: رئیسجمهور آمریکا پس از بازگشت از چین نیز درباره شی جینپینگ گفت: «او رهبر بزرگی است و من به دوستی با او افتخار میکنم!»
با اینحال، نشست اخیر ترامپ و شی جینپینگ بار دیگر نشان داد که چنین رهبرانی چگونه هم ترامپ را تحت تأثیر قرار میدهند، و هم با تعریف و تمجید، او را به سمت خود میکشانند؛ تا جایی که رئیسجمهور آمریکا حتی حاضر میشود در برابر منافع آمریکا، مواضع رقیب این کشور را توجیه کند.
پاسخهای عجیب به خبرنگاران
افبیآی آمریکا حملات سایبری و عملیات نفوذ چین علیه نهادهای دولتی، شرکتها و دانشگاههای آمریکا را تهدیدی جدی علیه رفاه اقتصادی و ارزشهای دموکراتیک آمریکا توصیف کرده است. اما وقتی از ترامپ پرسیده شد که آیا این حملات را با شی جینپینگ مطرح کرده یا نه، او نهتنها مسئله را کماهمیت جلوه داد، بلکه عملا چین را تبرئه کرد و گفت آمریکا هم دقیقا همین کارها را انجام میدهد.
ترامپ: ما نسبت به کارشکنیهای پکن مطمئن نیستم!
ترامپ گفت: »بله، درباره این موضوع صحبت کردیم. او هم درباره حملاتی حرف زد که ما علیه چین انجام میدهیم. میدانید، هر کاری آنها میکنند، ما هم انجام میدهیم. مثل همین جاسوسی. همه میگویند اوه، چین جاسوسی میکند. من هم گفتم ما هم همین کار را با آنها میکنیم.»
وقتی خبرنگاران درخواست توضیحات بیشتر کردند، ترامپ ادامه داد: «دارم درباره جاسوسی حرف میزنم. دیروز از من پرسیدند درباره اینکه چین در آمریکا جاسوسی میکند چه نظری دارم. گفتم خب ما هم مثل آنها جاسوسی میکنیم.»
سپس از ترامپ درباره نگرانیها پیرامون نفوذ چین به زیرساختهای حیاتی آمریکا، از جمله سیستمهای انرژی، آب و ارتباطات، سوال شد. ترامپ پاسخ داد: «شما که مطمئن نیستید. دوست دارم مدرکش را ببینم، اما شاید این کار را بکنند. ما هم کارهایی علیه آنها انجام میدهیم. به آنها گفتم ما هم کارهای زیادی علیه شما میکنیم که حتی خبر ندارید، و شما هم کارهایی علیه ما میکنید که احتمالا ما میدانیم. این یک شمشیر دولبه است.»
این اظهارات باعث تعجب بسیاری شد؛ چون بهجای آنکه او حملات سایبری چین را تهدیدی واقعی علیه امنیت کشور خود بداند و از نهادهای امنیتی آمریکا دفاع کند، پاسخی داد که بهراحتی ممکن بود از زبان یک مقام چینی شنیده شود: «شما مدرکی ندارید. آمریکاییها هم همین کارها را میکنند.»
ضدچین، اما شیفته شی جینپینگ!
این موضعگیری از سوی ترامپ عجیبتر به نظر میرسد، چون او سالها خود را یک سیاستمدار ضدچین معرفی کرده بود. در دو کارزار انتخاباتی نخست، او چین را تهدیدی جدی برای اقتصاد آمریکا میخواند و آن را کشوری میدانست که فناوری و مالکیت فکری آمریکا را سرقت میکند و دانشجویانش را برای نفوذ به دانشگاههای آمریکایی میفرستد. حتی در بیانیهای از کاخ سفید در سال ۲۰۲۰ آمده بود: سرقت فناوری، مالکیت فکری و تحقیقات آمریکایی توسط چین، امنیت، اقتصاد و آمریکا را تهدید میکند.
اما حالا ترامپ، پس از گفتوگوی خصوصی با شی جینپینگ، این اقدامات را چیز مهمی نمی خواند، چون به باور او، همه کشورها همین کارها را میکنند.
از پوتین تا شی؛ الگوی تکراری رئیسجمهور آمریکا
این نخستین بار نیست که ترامپ بهجای مقابله با رهبران اقتدارگرای جهان، در برابر آنها عقبنشینی میکند. اوایل سال ۲۰۱۷، زمانی که مجری فاکسنیوز، بیل اورایلی پوتین را یک قاتل خواند، ترامپ پاسخ داد: «قاتل زیاد داریم. کشور ما هم قاتل زیاد دارد. فکر میکنید کشور ما اینقدر بیگناه است»
یک سال بعد، در نشست هلسینکی، ترامپ در کنار پوتین ایستاد و درنهایت حرف رئیسجمهور روسیه را به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا ترجیح داد؛ همان نهادهایی که به این نتیجه رسیده بودند که روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا دخالت کرده است.
ترامپ گفت: «من به نیروهای اطلاعاتیمان اعتماد زیادی دارم، اما باید بگویم که پوتین امروز خیلی قاطع و قدرتمند این نکات را تکذیب کرد.» در این میان، لبخند رضایت بهوضوح بر لبها پوتین دیده می شد،؛ چون رئیسجمهور آمریکا دقیقا حرفهایی را تکرار میکرد که کرملین میخواست بشنود.
ترامپ شیفته رهبران اقتدارگراست
تقریبا هر بار که ترامپ با یک رهبر اقتدارگرا دیدار میکند، هم تحت تأثیر آن فرد قرار میگیرد و هم مجذوبش میشود؛ تا جایی که در نهایت بهجای دفاع از آمریکا، از رهبر رقیب کشور خود دفاع میکند.
در جریان سفر به چین، شی جینپینگ ترامپ را به بازدید از یک باغ خصوصی برد و ترامپ از او پرسید که آیا رهبران خارجی دیگر هم به آنجا آمدهاند یا خیر.
ترامپ بارها دیدارهای خصوصی و بدون حضور مشاوران را ترجیح داده؛ چه با پوتین در هلسینکی و آلاسکا و چه با شی جینپینگ در پکن. این در حالی است که معمولا حضور دستیاران در چنین جلساتی برای ثبت دقیق گفتگوها و جلوگیری از انحراف مذاکرات ضروری است.
هیچ صدای مخالفی در کاخ سفید به گوش نمیرسد
اطرافیان ترامپ نیز از این رفتارها حمایت میکنند، چون هر کسی در کاخ سفید با او مخالفت کند اخراج میشود و هر جمهوریخواهی هم که در کنگره علیه او موضع بگیرد، در انتخابات مقدماتی حزب حذف خواهد شد.
ترامپ در دومین دوره ریاستجمهوری هم تغییر نخواهد کرد. او هرگز موضعی قاطع علیه دشمنان اصلی آمریکا اتخاذ نمیکند و خشم واقعی خود را بیشتر متوجه متحدان واشنگتن میکند. وقتی هم تصمیم به تقابل با دشمنان خود میگیرد، معمولا دست روی کشورهایی مثل ایران میگذارد؛ کشوری که رهبران آنها را خوب نمیشناسد.
شطرنج چندبعدی یا ضعف در برابر رهبران قدرتمند؟
تحلیل نزدیک به یک دهه از رفتار ترامپ نشان داده که این مواضع نه حاصل بازی شطرنج چندبعدی است و نه بخشی از یک استراتژی پیچیده ؛ بلکه بیشتر بازتاب نداشتن قطبنمای اخلاقی و نوعی ضعف شخصیتی او در برابر رهبران قدرتمند جهان است.