برنده و بازنده تفاهمنامه الکترونیکی ایران و آمریکا
به گفته رئیس پژوهشکده سعودی اسبار ایران توانسته صحنه تقابل را از «تحمیل شروط» به «مذاکره» منتقل کند.
دکتر فهد العرابی الحارثی، رئیس پژوهشکده سعودی اسبار، در یادداشتی به بررسی معادلات برد و باخت در تفاهمنامه الکترونیکی ایران و آمریکا پرداخته و نوشته است: «یادداشت تفاهم میان ایالات متحده و ایران بهصورت الکترونیکی امضا شد» و اکنون پرسش اصلی این است که برنده و بازنده واقعی این توافق چه کسانی هستند.
به نوشته او، ایران توانسته صحنه تقابل را از «تحمیل شروط» به «مذاکره» منتقل کند. مهمترین دستاوردهای ایران از نگاه او عبارتند از:
• تضمین بقای ساختار سیاسی
• گشایش بنادر و باز شدن مسیر فروش نفت
• حفظ خطوط قرمز تسلیحاتی؛ از جمله عدم پذیرش پایان غنیسازی و خارج ماندن پرونده موشکی و نیروهای متحد از متن تفاهمنامه
در مقابل، ایالات متحده توانسته به بازارهای جهانی آرامش بدهد و مسیرهای تجاری را باز کند. به گفته نویسنده، واشنگتن با توقف تنش و بازگشایی تنگه هرمز، بخشی از فشارهای اقتصادی و انرژی را کنترل کرده و ترامپ نیز در داخل آمریکا پرستیژ «معاملهگر موفق» به دست آورده است.
اما بزرگترین بازنده از نگاه الحارثی، شروط سهگانه اولیه آمریکا است:
پرونده هستهای، توان موشکی و نیروهای نیابتی ایران نه مختومه شده و نه محدودیتهای مورد نظر واشنگتن اعمال شده است. او مینویسد این تفاهمنامه بیشتر یک «تعلیق و آتشبس موقت» است تا یک توافق راهبردی.
نویسنده تأکید میکند اسرائیل بازنده اصلی این تفاهم است؛ زیرا انتظار داشت نتیجه جنگ، خلع سلاح کامل ایران و متحدانش باشد، اما ورود لبنان و حزبالله به آتشبس، تلآویو را عملاً خارج از چارچوب توافق قرار داده است.
در جمعبندی، الحارثی مینویسد: اگر معیار برنده شدن را تحقق شروط اولیه آمریکا بدانیم، واشنگتن دستاورد مطلقی نداشته و ایران نیز شکست نخورده است. آنچه اکنون وجود دارد، یک آتشبس تاکتیکی است که پرسشهای بزرگ درباره پرونده هستهای، توان موشکی، نیروهای منطقهای و امنیت خلیج فارس را به آینده موکول کرده است.