از تهران ۱۹۶۷ تا ژنو ۲۰۲۶؛ گاهشمار ۶ دهه کشمکش هستهای ایران
ایران حاضر است سطح غنیسازی ۶۰ درصدی را کاهش دهد، اما در مقابل خواستار لغو تحریمهای غربی است، در حالی که آمریکا و اسرائیل خواهان توقف کامل غنیسازی هستند.
ایران و ایالات متحده قرار است روز پنجشنبه در ژنو مذاکرات جدیدی درباره برنامه هستهای تهران برگزار کنند.
به گزارش چند ثانیه به نقل از آسوشیتدپرس این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که آمریکا بزرگترین ناوگان هواپیماهای جنگنده و هواپیماهای نظامی را در خاورمیانه طی چند دهه گرد آورده است؛ این اقدام بخشی از تلاشهای رئیسجمهور دونالد ترامپ برای وادار کردن ایران به پذیرش توافق است، پس از اینکه کشور شاهد اعتراضات داخلی بود.
در اینجا جدول زمانی تنشها بر سر برنامه اتمی ایران آمده است:
روزهای نخستین
۱۹۶۷ — ایران رآکتور تحقیقاتی تهران را که از سوی آمریکا در قالب برنامه «اتم برای صلح» تأمین شده بود، تحویل گرفت.
۱۹۷۹ — محمدرضا پهلوی، متحد آمریکا، که بیماری کشنده داشت، در پی موج اعتراضات مردمی ایران را ترک کرد. آیتالله روحالله خمینی به تهران بازگشت و انقلاب اسلامی او را به قدرت رساند. دانشجویان سفارت ایالات متحده در تهران را اشغال کردند و بحران ۴۴۴ روزه گروگانگیری آغاز شد. برنامه هستهای ایران زیر فشار بینالمللی به حالت رکود درآمد.
اوت ۲۰۰۲ — سرویسهای اطلاعاتی غرب و یک گروه اپوزیسیون ایرانی، تأسیسات مخفی غنیسازی اورانیوم ایران در نطنز را افشا کردند.
ژوئن ۲۰۰۳ — بریتانیا، فرانسه و آلمان وارد مذاکرات هستهای با ایران شدند.
اکتبر ۲۰۰۳ — ایران تحت فشار بینالمللی، غنیسازی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد.
فوریه ۲۰۰۶ — ایران پس از انتخاب محمود احمدینژاد به عنوان رئیسجمهور، اعلام کرد که غنیسازی اورانیوم را از سر میگیرد. بریتانیا، فرانسه و آلمان از مذاکرات به بنبست رسیده خارج شدند.
ژوئن ۲۰۰۹ — انتخابات ریاستجمهوری پرمناقشه ایران منجر به پیروزی مجدد احمدینژاد شد. این امر موجی از اعتراضات موسوم به «جنبش سبز» را به دنبال آورد.
اکتبر ۲۰۰۹ — در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما، آمریکا و ایران یک کانال ارتباطی در سلطنتنشین عمان گشودند.
ژوئیه ۲۰۱۲ — مقامات آمریکایی و ایرانی مذاکرات مخفی رو در رو در عمان برگزار کردند.
توافق هستهای و فروپاشی آن
ژوئیه ۲۰۱۵ — قدرتهای جهانی و ایران یک توافق هستهای جامع و بلندمدت اعلام کردند که طبق آن تهران غنیسازی اورانیوم را محدود میکرد و در عوض تحریمهای اقتصادی علیهاش لغو میشد.
پس از آن — ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود از توافق خارج شد و در اوایل سال ۲۰۲۵ «فشار حداکثری» را مجدداً علیه ایران اعمال کرد.
دور جدید مذاکرات (۲۰۲۶)
مذاکرات میان ایران و آمریکا در فوریه ۲۰۲۶ در ژنو از سر گرفته شد؛ این در حالی است که اعتراضاتی در ایران درگرفته و آمریکا با استقرار نظامی گسترده در منطقه، فشار بر تهران را افزایش داده است. ایران حاضر است سطح غنیسازی ۶۰ درصدی را کاهش دهد، اما در مقابل خواستار لغو تحریمهای غربی است، در حالی که آمریکا و اسرائیل خواهان توقف کامل غنیسازی هستند.