برجام علت مشکلات کشور نیست؛ ریشه بحران‌های امروز ایران کجاست؟
خدایی معتقد است: منابع مالی حاصل از کاهش تحریم‌ها، علاوه بر تقویت اقتصاد، به گسترش فعالیت‌های منطقه‌ای ایران و متحدانش کمک کرد.
جواد مرشدی در چندثانیه آنلاین نوشت:
اسفندیار خدایی، دکترای مطالعات آمریکا، در گفت‌وگو با «چندثانیه آنلاین» با دفاع از دستاوردهای توافق هسته‌ای تأکید کرد که برجام نه عامل تحریم‌ها بود و نه مسئول بحران‌های اقتصادی و سیاسی امروز ایران؛ بلکه به اعتقاد او، این توافق فرصتی برای کاهش فشارهای اقتصادی و تقویت موقعیت منطقه‌ای کشور فراهم کرده بود.
خدایی با اشاره به مفاد برجام گفت: ایران در چارچوب این توافق، محدودیت هایی بر غنی‌سازی اورانیوم پذیرفت و با نظارت‌های گسترده بر تأسیسات هسته‌ای موافقت کرد. در مقابل، اجرای بخشی از تحریم‌های هسته‌ای متوقف شد و امکان دسترسی به منابع مالی و افزایش صادرات نفت فراهم آمد. او گفت: برجام زمینه آزادسازی حدود ۱۵۰ میلیارد دلار دارایی مسدودشده و افزایش صادرات نفت از روزانه ۵۰۰ هزار به سه میلیون بشکه را ایجاد کرد.
این تحلیلگر با اشاره به شرایط اقتصادی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ اظهار کرد که در بخش مهمی از این دوره، نرخ دلار در محدوده ۳۷۰۰ تومان قرار داشت. به گفته او، ایران در همان سال‌ها هم‌زمان در تحولات عراق، سوریه، یمن، لبنان و فلسطین نقش‌آفرینی می‌کرد، اما فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها به اندازه سال‌های پس از خروج آمریکا از توافق نبود.
خدایی معتقد است: منابع مالی حاصل از کاهش تحریم‌ها، علاوه بر تقویت اقتصاد، به گسترش فعالیت‌های منطقه‌ای ایران و متحدانش کمک کرد. او نقش این منابع را در مقابله با داعش در عراق و سوریه مهم دانست و گفت که پس از توافق هسته‌ای، موقعیت منطقه‌ای ایران و گروه‌های هم‌پیمان آن تقویت شد.
او خروج دونالد ترامپ از برجام در سال ۱۳۹۷ را نقطه عطفی در تغییر شرایط دانست و گفت: با بازگشت تحریم‌های آمریکا، دسترسی ایران به درآمدهای ارزی محدودتر شد. به اعتقاد خدایی، این تحول علاوه بر اقتصاد، بر موازنه قدرت منطقه‌ای نیز تأثیر گذاشت.
خدایی همچنین در تحلیلی فرضی درباره انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶ گفت: اگر هیلاری کلینتون پیروز می‌شد، احتمالاً واشنگتن از برجام خارج نمی‌شد؛ هرچند به باور او، تنش‌های منطقه‌ای همچنان می‌توانست زمینه رویارویی ایران و آمریکا را فراهم کند.
این پژوهشگر در پایان، بحران‌های اخیر را بیشتر به پیامدهای تحولات پس از هفتم اکتبر و تشدید درگیری‌های منطقه‌ای مرتبط دانست. او تأکید کرد فساد ساختاری، گرانی و مشکلات اقتصادی ایران را نمی‌توان صرفاً به برجام نسبت داد و مخالفان توافق باید برای چنین ادعایی شواهد مشخص ارائه کنند./چندثانیه