حسامالدین آشنا: آنچه تهران دنبال میکند، نه راهبرد پیروزی، بلکه «انکار سیاسی» است
هدف اصلی نه شکست نظامی ایالات متحده، بلکه محروم کردن واشنگتن -و بهویژه دونالد ترامپ- از شرایطی است که در آن رئیسجمهور آمریکا بتواند اعلام موفقیت کند، پرونده را ببندد و از جنگ خارج شود.
مرکز ثقل جنگ با ایران دیگر صرفاً محدود به خلیج فارس نیست. این مرکز در حال انتقال به درون نظام سیاسی، نهادها، اقتصاد و محیط اطلاعاتی آمریکا است.
آنچه در ابتدا به عنوان یک رویاروییِ خارجی کنترلشده به نظر میرسید، اکنون بهطور فزایندهای تحت تأثیر ۸ محدودیت داخلی قرار گرفته که اگرچه هنوز نهفتهاند، اما در حال همگرایی به سمت یک نقطه عطف بالقوه هستند:
1️⃣ شکاف درون ائتلاف جمهوریخواهان
2️⃣ شوک تأمین مالی در کنگره
3️⃣ محدودیت نهادی: پنتاگون، جامعه اطلاعاتی و نشانههای اولیه شکاف
4️⃣ میدان نبرد روایت: جنگی که باید باورپذیر باشد
5️⃣ جوانان، انجیلیها و فرسایش تدریجی پایگاه اجتماعی
6️⃣ فشار اقتصادی و آسیبپذیری بازار برای ترامپ
7️⃣ اصطکاک داخلی: پویایی کوشنر–ویتکاف
8️⃣ اروپا: فاصلهگیری راهبردی و حمایت محدود
یکی از مهمترین خطاها در تحلیل این جنگ آن است که تصور شود ایران هنوز در پی «پیروزی» به معنای متعارف آن است. به نظر میرسد آنچه تهران دنبال میکند، نه راهبرد پیروزی در میدان نبرد، بلکه راهبرد «انکار سیاسی» است.
هدف اصلی نه شکست نظامی ایالات متحده، بلکه محروم کردن واشنگتن -و بهویژه دونالد ترامپ- از شرایطی است که در آن رئیسجمهور آمریکا بتواند اعلام موفقیت کند، پرونده را ببندد و از جنگ خارج شود.
این رویکرد، بازدارندگی کلاسیک نیست؛ بازدارندگی کلاسیک میکوشد با بالا بردن هزینهها، طرف مقابل را از اقدام بازدارد. رفتار ایران بیشتر به چیزی متفاوت شباهت دارد: جنگی از جنس اخلال در روایت، ابهام راهبردی و جلوگیری کنترلشده از «بسته شدن پرونده».
- ترامپ میگوید رهبری ایران «قطع سر» شده است؛ ایران تداوم را نشان میدهد.
- ترامپ میگوید توان موشکی ایران نابود شده است؛ ایران همچنان شلیک میکند.
- ترامپ میگوید تشدید تنش تحت کنترل است؛ ایران دامنه را گسترش میدهد.
- ترامپ میگوید کانالهای مذاکره باز است؛ تهران سناریوی دیپلماتیک را رد میکند.
جوهره راهبرد مسیر خروج مبتنی بر انکار در ۳ سطح عمل میکند:
1️⃣ انکار پیروزی روایتی
2️⃣ انکار پایان نظامی
3️⃣ انکار چارچوب دیپلماتیک
تا زمانی که تهران بتواند این نتیجه را از ترامپ دریغ کند، مسیر جنگ باز خواهد ماند، خطر گسترش آن واقعی خواهد بود و قدرتمندترین بازیگر نظامی جهان به شکلی عجیب ناتوان از خروج خواهد بود.