آیا چین به مهمترین ماشین دنیا دست پیدا کرده است؟
بسیاری از دولتهای اروپایی نگراناند که واشنگتن در تلاش است تا با اعمال فشار بر شرکتهای اروپایی، ضمن پیشبرد قراردادهای تجاری انحصاری خود با پکن، منافع اقتصادی و امنیتی اروپا را تضعیف کرده و کسبوکار این شرکتها را به داخل آمریکا بکشاند.
هلندیها در طول تاریخ با انتقال فناوریهای خود نقش مهمی در تغییر توازن قدرت جهانی داشتهاند. اکنون به نظر میرسد تاریخ در حال تکرار است. دولت ترامپ مدعی است شرکت هلندی ایاسامال (ASML)که تنها تولیدکننده دستگاههای لیتوگرافی فوق فرابنفش در جهان است، فناوری حیاتی خود را به چین منتقل کرده است.
از سال 2019، آمریکا صادرات این دستگاهها را که برای ساخت پیشرفتهترین نیمههادیها و توسعه هوش مصنوعی ضروری هستند، به چین ممنوع کرده است. با این حال، هاوارد لوتنیک وزیر بازرگانی آمریکا اخیراً با طرح این ادعا که احتمالاً یکی از این دستگاهها به چین راه یافته، این شرکت را وارد یک بحران جدی کرده است.
به گزارش اکونومیست، این شرکت هلندی این اتهام را کاملاً رد کرده و میگوید مکان دقیق تمام 340 دستگاه تولیدی خود را میداند و هیچکدام در چین نیستند. دولت هلند نیز تاکید کرده است که در حال حاضر دلیلی برای تحقیق در این باره نمیبیند و تاکنون هیچ مدرکی هم از سوی واشنگتن برای اثبات ادعای لوتنیک ارائه نشده است. با این وجود، در پس این مناقشه اختلافات عمیقتری درباره پیشرفت تکنولوژیک چین و نحوه واکنش غرب نهفته است.
بسیاری از دولتهای اروپایی نگراناند که واشنگتن در تلاش است تا با اعمال فشار بر شرکتهای اروپایی، ضمن پیشبرد قراردادهای تجاری انحصاری خود با پکن، منافع اقتصادی و امنیتی اروپا را تضعیف کرده و کسبوکار این شرکتها را به داخل آمریکا بکشاند.
نگرانی اصلی دیگر واشنگتن، استفاده نوآورانه چین از تکنولوژیهای قدیمیتر لیتوگرافی است. شرکتهای چینی موفق شدهاند با استفاده از دستگاههای نسل قبل، تراشههای کمتر از 7 نانومتری تولید کنند که میتواند به پکن در رقابت هوش مصنوعی با آمریکا کمک شایانی کند.
به گزارش رویترز، تیمی از مهندسان سابق ایاسامال در چین نمونه اولیه دستگاه لیتوگرافی بومی را ساختهاند و دولت چین هدفگذاری کرده تا سال ۲۰۲۸ با آن تراشه کاربردی تولید کند؛ هدفی که بیشتر کارشناسان دور از دسترس میدانند و معتقدند یک دستگاه کاملا کارآمد حداقل یک دهه دیگر فاصله دارد. با اینحال سرعت پیشرفت پکن فراتر از انتظارات غرب بوده است.
در واکنش به این تهدیدات، آمریکا علاوه بر تشکیل ائتلافی جدید برای کنترل زنجیره تامین هوش مصنوعی، طرحی را به کنگره برده که نه تنها فروش دستگاههای قدیمیتر به چین را ممنوع میکند، بلکه ارائه خدمات پشتیبانی برای دستگاههای موجود در چین را نیز متوقف میسازد. این قانون به هلند و دیگر متحدان 150 روز فرصت میدهد تا قوانین صادراتی خود را با واشنگتن هماهنگ کنند، در غیر این صورت با جریمههای فراسرزمینی و سنگین آمریکا مواجه خواهند شد.
مقامات هلندی این رویکرد را ناگوار توصیف کرده اند و تاکید دارند که هر کشوری باید مستقلا درباره ریسکهای امنیتی فناوریهایش تصمیم بگیرد. در شرایطی که پکن نیز با ابزارهایی نظیر محدودیت صادرات دست به اقدامات تلافیجویانه زده است، به نظر میرسد غول تکنولوژی هلند تازه در ابتدای مسیر گرفتار شدن در آتش متقاطع جنگ سرد تکنولوژیک میان آمریکا و چین قرار دارد.