تله مولکولی در دهان؛ آدامسی که سد راه انتقال ویروسها میشود
در آزمایشهای انجامشده، تنها ۴۰ میلیگرم از ماده فعال موجود در آدامس توانست بار ویروسی بزاق را بیش از ۹۵ درصد کاهش دهد. البته این نتایج مربوط به مطالعات آزمایشگاهی است و هنوز به معنای اثبات اثربخشی کامل این محصول در زندگی روزمره یا پیشگیری قطعی از بیماری نیست.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا در آمریکا موفق به توسعه نوعی آدامس دارویی شدهاند که در آزمایشهای اولیه توانسته است مقدار ویروسهای موجود در بزاق دهان را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. نتایج این پژوهش نشان میدهد این آدامس در شرایط آزمایشگاهی توانسته بیش از ۹۵ درصد از ذرات برخی ویروسها را در بزاق غیرفعال یا به دام بیندازد و از انتشار آنها جلوگیری کند.
این آدامس با هدف کاهش انتقال ویروسها از طریق بزاق طراحی شده است. بسیاری از ویروسهای تنفسی، از جمله ویروس کرونا، آنفلوآنزا و برخی ویروسهای دیگر، میتوانند هنگام صحبت کردن، سرفه، عطسه یا حتی تنفس از طریق قطرات ریز بزاق منتشر شوند. به همین دلیل، کاهش میزان ویروس موجود در دهان میتواند یکی از راهکارهای مکمل برای کاهش انتقال بیماری باشد.
برخلاف آدامسهای معمولی، این محصول حاوی پروتئینهای زیستفعال تولیدشده در گیاهان است. این پروتئینها پس از جویدن آدامس وارد بزاق شده و مانند یک «تله مولکولی» عمل میکنند. به عبارت دیگر، به ذرات ویروس متصل میشوند و مانع از آزادانه حرکت کردن آنها و اتصالشان به سلولهای بدن میشوند.
یکی از مهمترین ترکیبات این آدامس، پروتئین ACE2 است. ویروس SARS-CoV-2، عامل بیماری کووید-۱۹، برای ورود به سلولهای بدن از گیرنده ACE2 استفاده میکند. پژوهشگران با بهرهگیری از نسخهای از این پروتئین، تلاش کردهاند ویروس را پیش از رسیدن به سلولها به دام بیندازند. در این روش، ویروس به پروتئین موجود در آدامس متصل میشود و فرصت کمتری برای اتصال به سلولهای بدن پیدا میکند.
ترکیب مهم دیگر، پروتئینی به نام FRIL است که از گیاه لوبیای Lablab purpureus استخراج شده است. مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند این پروتئین میتواند به برخی ویروسها، از جمله ویروسهای آنفلوآنزا و ویروس هرپس سیمپلکس (عامل تبخال)، متصل شود و مقدار ویروس آزاد موجود در بزاق را کاهش دهد.
در آزمایشهای انجامشده، تنها ۴۰ میلیگرم از ماده فعال موجود در آدامس توانست بار ویروسی بزاق را بیش از ۹۵ درصد کاهش دهد. البته این نتایج مربوط به مطالعات آزمایشگاهی است و هنوز به معنای اثبات اثربخشی کامل این محصول در زندگی روزمره یا پیشگیری قطعی از بیماری نیست.
از ویژگیهای قابل توجه این آدامس، پایداری بالای آن است. پژوهشگران اعلام کردهاند این محصول در دمای معمولی محیط، بیش از دو سال کیفیت و عملکرد خود را حفظ میکند. همچنین تولید آن نسبتاً کمهزینه است و در صورت تأیید نهایی، میتواند بهراحتی در مقیاس گسترده تولید و توزیع شود.
اگر نتایج این فناوری در مطالعات انسانی نیز تأیید شود، استفاده از چنین آدامسی میتواند در محیطهای پرتردد مانند مدارس، دانشگاهها، بیمارستانها، مراکز درمانی، خانه سالمندان، فرودگاهها، وسایل حملونقل عمومی و سایر مکانهای شلوغ، به کاهش انتقال ویروسها کمک کند. البته این محصول قرار نیست جایگزین واکسیناسیون، رعایت بهداشت فردی یا سایر روشهای پیشگیری شود، بلکه بهعنوان یک ابزار مکمل برای کاهش انتشار ویروسها در نظر گرفته شده است.
در حال حاضر این آدامس هنوز وارد بازار نشده و در مرحله توسعه قرار دارد. گام بعدی پژوهش، انجام کارآزماییهای بالینی روی انسان است تا ایمنی، میزان اثربخشی و عملکرد آن در شرایط واقعی زندگی ارزیابی شود. تنها پس از موفقیت در این مراحل و دریافت مجوزهای لازم، میتوان درباره استفاده عمومی از این فناوری اظهار نظر قطعی کرد.
اگر نتایج مطالعات بالینی نیز موفقیتآمیز باشد، این آدامس میتواند به یکی از نوآورانهترین ابزارهای کمکی برای کاهش انتقال بیماریهای ویروسی از طریق بزاق تبدیل شود؛ ابزاری ساده، قابل حمل و کمهزینه که شاید در آینده بخشی از راهبردهای کنترل بیماریهای واگیردار باشد.