کودکانی که عدد را میفهمند اما در ریاضی شکست میخورند؛ راز مغز چیست؟
سالها تصور میشد کودکانی که در ریاضی مشکل دارند، بهدرستی مفهوم عدد را درک نمیکنند. اما پژوهش تازهای از دانشگاه استنفورد نشان میدهد این برداشت همیشه درست نیست.
سالها تصور میشد کودکانی که در ریاضی مشکل دارند، بهدرستی مفهوم عدد را درک نمیکنند. اما پژوهش تازهای از دانشگاه استنفورد نشان میدهد این برداشت همیشه درست نیست. محققان دریافتهاند که ریشهی بخشی از دشواریهای ریاضی، نه در فهم اعداد، بلکه در نحوهی یادگیری مغز و واکنش آن به اشتباهات نهفته است؛ موضوعی که میتواند نگاه ما به آموزش ریاضی را دگرگون کند.
به گزارش چند ثانیه، در این پژوهش، کودکان در شرایط کنترلشده و داخل دستگاه تصویربرداری مغزی (MRI) وظیفهای ساده انجام دادند: مقایسهی دو مقدار و انتخاب عدد یا مجموعهی بزرگتر. گاهی این مقدارها بهصورت نمادهای عددی مثل ۶ و ۷ نمایش داده میشد و گاهی بهشکل گروهی از نقطهها. پرسشها هم در دو سطح آسان و دشوار طراحی شده بود تا واکنش ذهنی کودکان در موقعیتهای مختلف سنجیده شود.
نکتهی کلیدی این مطالعه آن بود که پژوهشگران فقط به درست یا غلط بودن پاسخها بسنده نکردند. آنها روند تغییر عملکرد هر کودک را در طول زمان بررسی کردند و دیدند آیا کودک پس از یک اشتباه، سرعت یا راهبرد خود را اصلاح میکند یا نه. جالب اینکه با وجود شباهت در تعداد پاسخهای درست، تفاوتهای مهمی در شیوهی فکر کردن و تنظیم رفتار میان کودکان دیده شد.
نتایج نشان داد کودکانی که در ریاضی ضعیفتر عمل میکنند، هنگام کار با «نمادهای عددی» کمتر تمایل دارند پس از خطا مکث کنند یا روش خود را تغییر دهند. به بیان سادهتر، مغز آنها پیام «اشتباه» را دریافت میکند، اما آن را به اصلاح راهبرد حل مسئله تبدیل نمیکند. این در حالی است که کودکان با توانایی ریاضی معمولی، پس از خطا محتاطتر میشوند و تصمیمگیری خود را تنظیم میکنند.
یافتهی جالب دیگر این بود که همین کودکان، هنگام کار با «نقطهها» عملکرد متفاوتی داشتند. آنها معمولاً میتوانستند کمیتهای غیرنمادین را بهخوبی تشخیص دهند و حتی بعد از اشتباه، محتاطتر شوند. این موضوع نشان میدهد مشکل اصلی الزاماً در «حس کمیت» نیست، بلکه بیشتر به چالش در کار با نمادهای عددی و کنترل شناختی مرتبط است.
اسکنهای مغزی نیز این تفاوت را تأیید کرد. فعالیت کمتر در نواحی مرتبط با پایش خطا، تمرکز و تصمیمگیری دیده شد؛ بخشهایی از مغز که مسئول یادگیری از اشتباه و تنظیم رفتار هستند. بر اساس این یافتهها، پژوهشگران تأکید میکنند آموزش ریاضی نباید فقط بر انتقال مفاهیم عددی متمرکز باشد، بلکه تقویت مهارت «یادگیری از خطا» و اصلاح راهبرد ذهنی، نقشی اساسی در پیشرفت تحصیلی کودکان دارد.