چرا ناخن ها زرد می شوند؟
عفونت قارچی یکی از علت های شایع تغییر رنگ ناخن، به ویژه ناخن های پا، است. در این وضعیت، ناخن ممکن است زرد یا سفید شود، ضخامت آن افزایش یابد، شکننده شود یا لبه های آن خرد شوند.
زرد شدن ناخن‌ها همیشه نشانه یک بیماری نیست. گاهی استفاده مکرر از لاک‌های تیره، تماس با مواد رنگی یا مصرف دخانیات باعث تغییر رنگ ناخن می‌شود؛ اما در برخی موارد، عفونت قارچی، جدا شدن ناخن از بستر یا بعضی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند در بروز این تغییر نقش داشته باشند.
شناخت علت زردی ناخن به انتخاب روش مناسب برای برطرف کردن آن کمک می‌کند. اگر تغییر رنگ بدون علت مشخص ایجاد شده، ادامه پیدا کرده یا با ضخیم شدن، درد و تغییر شکل ناخن همراه است، بهتر است توسط متخصص پوست بررسی شود.
1. استفاده مکرر از لاک‌های تیره
رنگدانه‌های موجود در لاک، به ویژه لاک‌های تیره، ممکن است به لایه سطحی ناخن نفوذ کنند و به مرور باعث زرد شدن آن شوند. این تغییر رنگ معمولا با رشد ناخن و جایگزین شدن بخش رنگ گرفته به تدریج برطرف می‌شود.
استفاده از پوشش پایه پیش از لاک زدن، فاصله دادن بین دفعات استفاده از لاک و پرهیز از پاک کردن خشن سطح ناخن می‌تواند به کاهش این مشکل کمک کند. پاک کننده‌های حاوی استون نیز ممکن است ناخن را خشک و شکننده کنند، هرچند علت اصلی زردی در بسیاری از موارد همان رنگدانه‌های لاک است.
2. عفونت قارچی ناخن
عفونت قارچی یکی از علت‌های شایع تغییر رنگ ناخن، به ویژه ناخن‌های پا، است. در این وضعیت، ناخن ممکن است زرد یا سفید شود، ضخامت آن افزایش یابد، شکننده شود یا لبه‌های آن خرد شوند.
احتمال ابتلا در افرادی که پاهایشان برای مدت طولانی در محیط مرطوب می‌ماند یا سابقه عفونت قارچی پا دارند، بیشتر است.
تشخیص قارچ ناخن گاهی به نمونه برداری و آزمایش نیاز دارد؛ زیرا همه ناخن‌های زرد دچار عفونت قارچی نیستند. درمان نیز بسته به شدت عفونت ممکن است شامل داروی موضعی یا خوراکی باشد. رشد کامل ناخن جدید زمان بر است و ناخن پا برای جایگزینی کامل ممکن است به ۱۲ تا ۱۸ ماه زمان نیاز داشته باشد.
3. فشار، ضربه و جدا شدن ناخن از بستر
گاهی ناخن از بستر زیرین خود فاصله می‌گیرد؛ وضعیتی که اونیکولیز نام دارد. در این حالت، فضای ایجاد شده زیر ناخن ممکن است سفید، زرد یا کدر به نظر برسد.
ضربه‌های مکرر، کار طولانی با دست ها، تماس زیاد با آب و مواد شوینده، مانیکور نامناسب، پسوریازیس و بعضی داروها می‌توانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند.
ناخن جدا شده معمولا دوباره به بستر خود نمی‌چسبد و بهبود آن به رشد بخش جدید ناخن وابسته است. کوتاه نگه داشتن ناخن، خشک نگه داشتن آن و استفاده از دستکش هنگام کار با آب و مواد شیمیایی می‌تواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند. دستکاری و تمیز کردن عمیق فضای زیر ناخن نیز توصیه نمی‌شود.
4. کمبود مواد مغذی
تغذیه نامناسب و کمبود برخی مواد مغذی می‌تواند رشد و کیفیت ناخن را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، زرد شدن ناخن به تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای تشخیص کمبود ویتامین یا مواد معدنی نیست.
کمبود آهن، روی و بعضی مواد مغذی دیگر ممکن است با تغییراتی مانند شکنندگی یا اختلال در رشد ناخن همراه باشد. اگر علاوه بر تغییرات ناخن، علائمی مانند خستگی مداوم، رنگ پریدگی یا ریزش مو وجود دارد، پزشک می‌تواند بر اساس شرح حال و معاینه، آزمایش‌های لازم را درخواست کند.
مصرف مکمل‌ها بدون اثبات کمبود ضرورت ندارد و دریافت بیش از اندازه برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز می‌تواند زیان‌آور باشد.
5. سیگار کشیدن
مواد موجود در دود تنباکو می‌توانند باعث ایجاد لکه‌های زرد روی ناخن‌ها و پوست انگشتان شوند. این تغییر رنگ در افرادی که به طور مداوم سیگار می‌کشند، بیشتر دیده می‌شود.
البته زردی ناخن به تنهایی نمی‌تواند نشان دهد که فرد سیگاری است؛ زیرا عوامل دیگری نیز ممکن است همین ظاهر را ایجاد کنند.
اگر ناخن‌ها علاوه بر تغییر رنگ، ضخیم شده اند، شکل غیرعادی پیدا کرده‌اند یا ظاهر آن‌ها به تدریج تغییر می‌کند، بهتر است علت‌های دیگر نیز بررسی شوند.
6. تماس با محصولات برنزه کننده پوست
برخی محصولات برنزه کننده بدون آفتاب حاوی ماده‌ای به نام دی هیدروکسی استون یا DHA هستند. این ماده با ترکیبات موجود در لایه سطحی پوست واکنش می‌دهد و رنگ برنزه ایجاد می‌کند.
در صورت تماس محصول با ناخن‌ها و پوست اطراف آن‌ها، ممکن است لکه‌های زرد یا نارنجی ایجاد شود. این تغییر رنگ معمولا سطحی است و با رشد ناخن یا پاک شدن تدریجی رنگ کاهش می‌یابد.
استفاده از دستکش هنگام مصرف این محصولات و شستن دست‌ها پس از استفاده می‌تواند احتمال ایجاد لکه را کاهش دهد.
7. سندرم ناخن زرد
سندرم ناخن زرد یک اختلال نادر است که در آن ناخن‌ها به تدریج زرد، ضخیم و کندرشد می‌شوند. در برخی مبتلایان، مشکلات تنفسی، تجمع مایع اطراف ریه یا تورم پاها نیز دیده می‌شود.
این سندرم بیشتر در بزرگسالان تشخیص داده می‌شود و علت دقیق آن مشخص نیست. بیشتر موارد به صورت پراکنده رخ می‌دهند و نمی‌توان آن را در همه افراد یک بیماری ارثی دانست.
اگر زردی و ضخیم شدن چند ناخن با رشد بسیار کند ناخن ها، تورم پاها یا مشکلات تنفسی همراه باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
8. بیماری‌های زمینه‌ای
برخی بیماری‌ها ممکن است با تغییر ظاهر ناخن همراه باشند. برای مثال، اختلالات تیروئید می‌توانند بر رشد و کیفیت ناخن اثر بگذارند. دیابت نیز به دلیل افزایش احتمال برخی عفونت ها، از جمله عفونت قارچی ناخن، ممکن است به طور غیرمستقیم با زردی ناخن ارتباط داشته باشد.
با این حال، زرد شدن ناخن به تنهایی نشانه دیابت یا بیماری تیروئید نیست. پزشک در صورت وجود علائم دیگر یا سابقه پزشکی مرتبط، درباره انجام آزمایش‌های لازم تصمیم می‌گیرد.
چه زمانی زردی ناخن به بررسی پزشکی نیاز دارد؟
اگر زردی ناخن بدون علت مشخص ایجاد شده یا برطرف نمی‌شود، چند ناخن را درگیر کرده یا با ضخیم شدن، خرد شدن، جدا شدن از بستر و درد همراه است، بهتر است برای بررسی به متخصص پوست مراجعه کنید.
همچنین زرد شدن ناخن‌ها همراه با زردی پوست یا سفیدی چشم، به ویژه اگر با ادرار تیره یا ضعف قابل توجه همراه باشد، نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است. تورم پاها و مشکلات تنفسی جدید نیز نباید صرفا به تغییر رنگ ناخن نسبت داده شوند.
برای تشخیص علت زردی، پزشک وضعیت ناخن ها، داروهای مصرفی، سابقه تماس با مواد شیمیایی و علائم همراه را بررسی می‌کند و در صورت نیاز آزمایش قارچ یا آزمایش خون درخواست می‌دهد. از درمان خودسرانه با داروهای ضد قارچ و مصرف مکمل‌ها بدون تشخیص علت پرهیز کنید.