سفید شدن زودرس مو؛چرا موها در سنین پایین سفید میشوند؟
حتماً برای شما هم پیش آمده که یک روز جلوی آینه بایستید و ناگهان متوجه چند تار موی سفید شوید؛ لحظهای که معمولاً با تعجب یا حتی نگرانی همراه است: «من که هنوز سنم نرسیده!»
زهرا شفیعی در چندثانیه آنلاین نوشت: سالها تصور عمومی این بوده که سفید شدن موها فقط به ژنتیک و افزایش سن مربوط میشود، اما نگاه علمی امروز نشان میدهد ماجرا فراتر از این دو عامل ساده است.
رنگ طبیعی مو توسط رنگدانهای به نام «ملانین» تعیین میشود؛ این رنگدانه در فولیکولهای مو و توسط سلولهای خاصی تولید میشود. هر زمان تولید ملانین کاهش پیدا کند یا روند آن مختل شود، موها بهتدریج رنگ خود را از دست میدهند و ابتدا خاکستری و سپس سفید میشوند.
در سالهای اخیر، پژوهشگران علاوه بر ژنتیک، به مجموعهای از عوامل درونی و بیرونی توجه بیشتری نشان دادهاند که میتوانند در سرعت سفید شدن موها نقش داشته باشند. یکی از این عوامل، کاهش برخی ریزمغذیهای ضروری در بدن است. برای مثال، عنصر «مس» در عملکرد آنزیمهایی که در تولید ملانین نقش دارند اهمیت دارد و کمبود آن میتواند بر کیفیت رنگسازی مو اثر بگذارد.
در کنار عوامل تغذیهای، استرس مزمن یکی از مهمترین متغیرهایی است که توجه زیادی را به خود جلب کرده است. در شرایط استرس طولانیمدت، سطح هورمونهایی مانند کورتیزول در بدن افزایش پیدا میکند. این تغییرات هورمونی میتوانند تعادل طبیعی بدن را بر هم بزنند و در عملکرد سلولهای تولیدکننده رنگدانه در فولیکول مو اختلال ایجاد کنند. به همین دلیل در برخی مطالعات، ارتباطی میان استرس شدید و سفید شدن زودرس موها مطرح شده است.
عامل دیگری که در این زمینه بررسی میشود، «استرس اکسیداتیو» است؛ حالتی که در آن تعادل میان رادیکالهای آزاد و سیستم دفاعی آنتیاکسیدانی بدن به هم میخورد. در چنین شرایطی، ترکیباتی مانند پراکسید هیدروژن ممکن است در فولیکولهای مو تجمع پیدا کنند و بهمرور باعث کاهش تولید ملانین شوند. در بدن بهطور طبیعی آنزیمی به نام کاتالاز وظیفه تجزیه این ترکیبات را بر عهده دارد، اما کاهش فعالیت این آنزیم میتواند این فرآیند را مختل کرده و روند سفید شدن موها را تسریع کند.
از سوی دیگر، سبک زندگی مدرن نیز نقش قابل توجهی در این فرآیند دارد. تغذیه نامتعادل، مصرف زیاد غذاهای فرآوریشده، کمبود خواب، استرسهای روزمره، سیگار و الکل همگی میتوانند سطح استرس اکسیداتیو را در بدن افزایش دهند و بهطور غیرمستقیم بر سلامت فولیکولهای مو اثر بگذارند.
نکته مهم این است که سفید شدن موها یک فرآیند چندعاملی است. یعنی نمیتوان آن را تنها به یک دلیل خاص نسبت داد. ژنتیک همچنان نقش اصلی را دارد و تعیین میکند فرد در چه سنی مستعد سفید شدن مو است، اما سبک زندگی میتواند این روند را سرعت ببخشد یا در برخی موارد آن را کندتر کند.
مراقبت از بدن از طریق تغذیه متعادل، مصرف کافی ریزمغذیها، خواب منظم و مدیریت استرس میتواند در حفظ سلامت سلولهای تولیدکننده رنگدانه مؤثر باشد. هرچند این اقدامات نمیتوانند ژنتیک را تغییر دهند، اما میتوانند بر کیفیت و سرعت تغییرات ظاهری بدن تأثیر بگذارند.
در نهایت، سفید شدن موها فقط یک تغییر ظاهری ساده نیست؛ بلکه میتواند بازتابی از وضعیت درونی بدن، میزان استرس و سبک زندگی فرد باشد. موضوعی که نشان میدهد سلامت موها در واقع بخشی از سلامت کلی بدن است، نه یک پدیده جداگانه و صرفاً وابسته به سن.