چگونه با رئیس خودشیفته کار کنید؟
شاید برای خیلی از شما هم پیشآمده که با رئیسی کار کرده باشید که اهل خودنمایی است، در جلسات فقط از خودش و موفقیتهایش صحبت میکند، از تعریف و تمجید اطرافیانش لذت میبرد و به شکلهای مختلف تاکید میکند که بدون حضور او ایده خوبی به نتیجه نمیرسد و همه چیز بر باد میرود. چنین افرادی بهشدت تشنه توجه و ستایش شدن توسط زیردستانشان هستند و آن دسته از افرادی که اهل تعریف و ستایش از آنها هستند را بیشتر میپسندند. بهترین عنوانی که میتوان به چنین افرادی داد «مدیر خودشیفته» است؛ یعنی کسی که فقط خودش و بزرگ بهنظر رسیدن خودش برایش مهم است و حاضر است برای جلب توجه و ستایش دیگران دست به هر کاری بزند. او بیشتر به دنبال علایق و خواستههای شخصی است و رسیدن به اهداف کاری را وسیلهای برای تحقق همین خواستهها و علایق در نظر میگیرد.
یک رئیس خودشیفته حاضر است برای رسیدن به اهدافش بین کارکنان تفرقه و اختلاف بیندازد و از طریق همین تفرقهافکنی و ایجاد جو رعب و وحشت در درون سازمان، کنترل کارکنان و امور را در دست بگیرد. در واقع رئیسهای خودشیفته بهشدت به دنبال تصویرسازی مثبت درباره خود هستند تا از این طریق در برابر مافوقهای خود بهتر و کارآمدتر به نظر برسند و بقای خود را تضمین کنند؛ حتی اگر این بقا به بهای کوچک شمردن و به حاشیه راندن زیردستان و عقب نگهداشتن کارکنان سازمان تمام شود.
کار کردن با چنین مدیرانی کار آسانی نیست و اغلب کارکنان دچار مشکلاتی مانند اضطراب، خود کوچکبینی، فرسودگی شغلی و کمبودهای عاطفی و شخصیتی میشوند. کارکنانی که با این مدیران کار میکنند نمیتوانند به طور کامل از توانمندیها و مهارتهایی که دارند استفاده کنند و بهتدریج به تواناییهای کاریشان شک میکنند و خیلی زود احساس خستگی و سرافکندگی از کار پیدا میکنند.
حفاظت از خود در برابر مدیران خودشیفته
اگر برای کسی کار میکنید که ویژگیهای گفتهشده را کموبیش در خود دارد و به این نتیجه رسیدهاید که او برای خودش بیشتر از سازمان ارزش و توجه قائل است، بدانید که انفعال و تعلل شما در برابر چنین فردی پیامدهای منفی و زیانباری خواهد داشت. اگر هم امکان عوض کردن شغلتان را ندارید، باید کنترل امور را در دست بگیرید و از لاک دفاعی بیرون بیایید و از خودتان در برابر چنین فردی محافظت کنید. در ادامه به پنج استراتژی و راهکار عملی برای محافظت از خود در برابر مدیران خودشیفته و خودخواه اشاره خواهد شد. پیادهسازی درست و کامل این استراتژیها میتواند به شما کمک کند بدون آسیب دیدن و زیر سوال رفتن تواناییهای کاریتان بهترین عملکرد کاری را برای سازمانتان به ارمغان آورید و کنترل امور را در دست بگیرید و اسیر بازیهای رئیس خودشیفته نشوید.
۱- عاملیت داشته باشید و برای خود یک سری چارچوبها تعریف کنید
مدیران خودشیفته معمولا سعی میکنند به حریم کارکنانشان وارد شوند، کنترل همه شئون زندگی آنها را در دست بگیرند و به هر شکلی از آنها بهرهکشی کنند. بنابراین لازم است که افراد خودشان با در نظر گرفتن یکسری چارچوبها و محدودیتها و اعلام آنها به رئیس خودشیفتهشان از تجاوز او به حریم شخصی خود جلوگیری کنند. بهعنوان مثال، کارکنان باید به طور شفاف اعلام کنند که قرار نیست بهصورت ۲۴ساعته و همه روزهای هفته در خدمت سازمان یا رئیسشان باشند. آنها باید تاکید کنند که لازم است برای خود و خانوادهشان وقت بگذارند و به هیچ عنوان حاضر نیستند تعادل بین کار و زندگیشان به هم بخورد. در ضمن باید به یاد داشت که به هیچ بهانهای نباید این چارچوبها را زیر پا گذاشت و نادیده گرفت، چرا که این اشتباه باعث جسورتر شدن رئیس خودشیفته و افزایش نادیده گرفته شدن این چارچوبها توسط او خواهد شد.
۲- همه چیز را مستندسازی کنید
اگر برای یک مدیر خودشیفته کار میکنید حتما همه چیز را مستندسازی کنید و مستندات مربوط به تمام کارها و دستاوردهایی که داشتهاید را در جای امن و مشخصی نگهداری کنید تا در هر زمان که ضرورتی پیش آمد بتوانید از آنها برای دفاع از خود و اثبات عملکردتان استفاده کنید. رئیس خودشیفته شما همیشه به دنبال این است که سند تمام موفقیتها و دستاوردهای بهدستآمده در سازمان را به نام خودش بزند و نقش داشتن کارکنان در این موفقیتها را نادیده بگیرد. بنابراین اگر میخواهید کارها و دستاوردهایتان به چشم رهبران سازمان و سایر ذینفعان بیاید، به هیچ عنوان اهمیت مستندسازی را دستکم نگیرید.
۳- بر اساس واقعیتها با رئیستان صحبت کنید نه بر اساس احساسات و عواطف
رؤسای خودشیفته استاد سوءاستفاده از احساسات و عواطف زیردستانشان هستند. چنانچه یکی از افرادی که برای آنها کار میکنند بر مبنای احساسات و عواطف تصمیم بگیرد و عمل کند، به احتمال زیاد از این نقطهضعف او سوءاستفاده خواهند کرد. بنابراین لازم است که به دور از احساسات و فقط بر اساس واقعیتها و مستندات صحبت کنید و تصمیم بگیرید. همه چیز را بهصورت از قبل برنامهریزیشده و قاعدهمند انجام دهید و عجولانه و احساسی تصمیم نگیرید و عمل نکنید.
۴- با همکارانتان متحد شوید
بهترین کاری که کارکنان و زیردستان یک رئیس خودشیفته میتوانند انجام دهند متحد شدن با همدیگر و کمک به هم است، چرا که در صورت اتحاد و انسجام بین کارکنان، یک رئیس خودشیفته و خودخواه نمیتواند همه خواستههای خود را بر زیردستانش تحمیل کند یا از طریق تفرقهافکنی و اختلافآفرینی بر دیگران تسلط یابد.
۵- اگر کارد به استخوانتان رسید، سازمان را ترک کنید
در صورتی که تمام ترفندهای گفتهشده را به کار بستید و چیزی درست نشد، چارهای جز ترک سازمان وجود ندارد، چون دیگر سلامت جسمی و روحی شما در خطر است. بنابراین لازم است یک آستانه تحمل مشخص برای خودتان در نظر بگیرید و هر وقت احساس کردید امیدی به بهبود شرایط نیست و احتمال به هم خوردن شدید تعادل بین زندگی و کارتان بالاست و سلامت روحی و جسمی شما بهطور جدی در معرض خطر است، برای ترک سازمان و دور شدن از رئیس خودشیفته هیچ تردیدی به خود راه ندهید.