رویافروش بنزینی کیست؟
اصلاح قیمت و مصرف بنزین میتواند ضروری باشد، اما شرط موفقیت آن، ترتیب درست اصلاحات است: شفافیت درباره منابع و مصارف، حمایت هدفمند از خانوارهای کمدرآمد، مهار قاچاق، نوسازی خودروهای پرمصرف و توسعه حملونقل عمومی، پیش از تحمیل هزینههای تازه.
به گزارش گروه اقتصادی چندثانیه آنلاین: روزنامه ایران، ارگان دولت، منتقدان تغییر سیاست بنزین را به «رویافروشی» متهم کرده است؛ با این استدلال که کشور با کمبود بنزین روبهروست و مخالفت با تصمیمهای سخت، بدون ارائه راهکاری برای تأمین سوخت، واقعبینانه نیست.
صورت مسئله روشن است: مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۵ میلیون لیتر و عرضه داخلی نزدیک به ۱۲۱ میلیون لیتر است؛ یعنی روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر کسری وجود دارد. آسیب به بخشی از زیرساختهای انرژی نیز هزینه تعویق تصمیمگیری را افزایش داده است. اما از این واقعیت فقط میتوان نتیجه گرفت که «تصمیم لازم است»، نه اینکه هر تصمیمی، در هر زمان و با هر سازوکاری، لزوماً درست باشد.
گزینههای مطرحشده، از محدودیت عرضه با قیمت ثابت و سهمیهبندی گرفته تا تعیین نرخ آزاد برای مصرف مازاد یا توزیع سهمیه میان افراد، در اصل پاسخهای متفاوتی به یک پرسشاند: هزینه کمبود را چه کسی و چگونه بپردازد؟
یک روش، هزینه را به شکل صف و محدودیت دسترسی تحمیل میکند؛ روش دیگر از مسیر افزایش هزینه خانوار، کرایه حملونقل و قیمت کالاها؛ و روش سوم از طریق سازوکاری پیچیده برای اعتبار و مبادله سهمیه. هیچکدام بهتنهایی ناترازی را حل نمیکنند؛ بلکه فقط محل پرداخت هزینه آن را جابهجا میکنند.
اصلاح قیمت و مصرف بنزین میتواند ضروری باشد، اما شرط موفقیت آن، ترتیب درست اصلاحات است: شفافیت درباره منابع و مصارف، حمایت هدفمند از خانوارهای کمدرآمد، مهار قاچاق، نوسازی خودروهای پرمصرف و توسعه حملونقل عمومی، پیش از تحمیل هزینههای تازه.
در غیر این صورت، سیاستی که قرار است ناترازی را کاهش دهد، میتواند به موج تازهای از تورم و بیاعتمادی تبدیل شود.
رویافروشی آن نیست که بر ملاحظه معیشت مردم، اقناع افکار عمومی و ارائه برنامهای روشن تأکید شود. رویافروشی واقعی این است که تصور کنیم صرفاً تغییر روش توزیع بنزین میتواند جای یک سیاست جامع انرژی را بگیرد؛ آن هم در شرایطی که به گفته معاون اجرایی رئیسجمهوری، ۸۰ درصد مردم پیشاپیش نگران گرانی و معیشت هستند.
عجیب اینجاست که ارگان دولت، بیاعتنا به این هشدار معاون رئیسجمهور، بر اجرای چشمبسته سناریوهایی اصرار دارد که میتواند صبر و اعتماد عمومی را فرسوده و زمینهساز واکنشهای اجتماعی پیشبینیناپذیر شود.
رویافروشی واقعی آن است که بدون افزایش عرضه، کاهش مصرف غیرکارا و ایجاد جایگزین واقعی برای خودروی شخصی، تغییر سیاست بنزین را پایان ناترازی بدانیم؛ در حالی که این تغییر، بدون اصلاحات مکمل، فقط شکل پرداخت هزینه را عوض میکند و وعده حل یک ابرچالش بزرگ را میدهد.