چگونه بحران جدید انرژی می‌تواند به نفع چین تمام شود

بحران‌های جهانی اغلب نظم ژئوپلیتیکی انرژی را به شکلی غیرمنتظره دگرگون می‌کنند. بحران اخیر نیز ممکن است در نهایت موقعیت استراتژیک چین را تقویت کند، نه تضعیف آن. 

پس از حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، قیمت نفت و گاز به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. این تحولات بازارهای انرژی را که نسبت به خطرات خاورمیانه دچار غفلت شده بودند، شوکه کرد. 

در نگاه نخست، چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان، به نظر می‌رسد که بیش از همه از این شوک آسیب خواهد دید. 

چرا چین ممکن است بازنده نباشد

با این حال، فرض این‌که چین بزرگ‌ترین بازنده این تنش خواهد بود، اشتباهی است که بسیاری از ناظران مرتکب می‌شوند. در واقع، دلایل متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد چین ممکن است در این بحران به‌طور شگفت‌انگیزی برنده باشد. 

۱. استراتژی دیرینه امنیت انرژی چین

بیش از دو دهه است که پکن استراتژی امنیت انرژی خود را برای چنین لحظاتی طراحی کرده است. در مرکز این استراتژی، «برق‌سازی» (Electrification) قرار دارد، یعنی حرکت دادن اقتصاد به سمت وابستگی کمتر به بازارهای نفت و گاز که ذاتاً بی‌ثبات و وابسته به شرایط ژئوپلیتیکی‌اند. این تغییر، چین را کمتر در معرض شوک‌های ناگهانی قیمت نفت و گاز قرار می‌دهد. 

۲. تغییر توازن امنیت انرژی جهانی

بحران کنونی ممکن است باعث شود کشورهای دیگر نحوه ارزیابی امنیت انرژی خود را بازنگری کنند. بسیاری از واردکنندگان انرژی سعی دارند وابستگی خود را به بازارهای پرنوسان نفت و گاز کاهش دهند و به سمت برق‌سازی و انرژی‌های پاک حرکت کنند. 

اما این تغییر، آسیب‌پذیری جدیدی نیز به همراه دارد: وابستگی به چین برای فناوری‌های انرژی پاک، از جمله باتری‌ها، پنل‌های خورشیدی و عناصر کمیاب خاکی. 

۳. بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی و تصویر متفاوت چین

اقدام واشنگتن در آغاز این بحران بدون مشورت با متحدانش، خطر تقویت این برداشت را دارد که ایالات متحده بزرگ‌ترین منبع بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی در عصر حاضر است. 

در مقابل، چین می‌کوشد خود را به‌عنوان یک شریک تجاری باثبات‌تر و قابل‌اعتمادتر معرفی کند. اگر این تلاش موفق شود، ممکن است پکن از این بحران برای تحکیم موقعیت اقتصادی و دیپلماتیک خود بهره‌برداری کند. 

بحران جدید انرژی، در حالی که در ظاهر تهدیدی برای چین به نظر می‌رسد، در واقع می‌تواند موقعیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی این کشور را تقویت کند. 

با توجه به وابستگی فزاینده جهان به فناوری‌های انرژی پاک و نقش کلیدی چین در این حوزه، پکن ممکن است از دل این بحران، به‌عنوان یکی از برندگان غیرمنتظره بیرون آید.