سرمایهگذاری صفر در بسیاری استانها؛ زنگ خطر بیکاری به صدا درآمد
نرخ بیکاری در فصل پاییز ۱۴۰۴ به ۷.۸ درصد رسید و بسیاری از استانهای کشور با سرمایهگذاری صفر مواجه شدهاند، در حالی که اقتصاددانان معتقدند بدون اصلاحات اساسی در سیاست خارجی و رفع فشارهای ساختاری ناشی از تحریمها، امکان بهبود قابل توجه در شاخصهای کلان اقتصادی ایران وجود ندارد.
بررسی مرکز آمار نشان میدهد نرخ بیکاری در فصل پاییز ۱۴۰۴ به ۷.۸ درصد رسیده که نسبت به فصل مشابه سال قبل ۰.۶ درصد افزایش داشته است. جمعیت شاغلان نسبت به سال قبل کاهش یافته و حجم قابل توجهی از جامعه به جمعیت غیرفعال پیوستهاند که بخشی از این وضعیت از رکود در بازار کار، کاهش جستجوی شغل و نبود فرصتهای جدید حاصل شده است.
کتر علی قنبری، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، در گفتگو با فرارو میگوید روند سرمایهگذاری نهتنها کاهنده است، بلکه بسیاری استانها عملاً به سمت سرمایهگذاری صفر حرکت میکنند. او تأکید میکند این وضعیت به معنای محدود یا کاهشی شدن رشد اقتصادی کشور در سالهای آینده است، چراکه توسعه منطقهای و استانی عملاً متوقف شده و پروژههای عمرانی بزرگ در فقدان منابع یا کاملاً خوابیده یا با تأخیرهای احتمالی همراه است.
قنبری میگوید اقتصاد ایران در نقطهای است که هر شاخص اصلی آن از جمله تورم، بیکاری، سرمایهگذاری و رشد اقتصادی، تحت تأثیر مستقیم سیاستهای خارجی، تحریمها و تهدیدهای امنیتی قرار دارد. او تصریح میکند حتی طرح احتمال اقدام نظامی از سوی ایالات متحده، فشار روانی شدیدی بر بازارها و سرمایهگذاران وارد میکند و سرمایهگذاری داخلی و خارجی هر دو به سمت رفتارهای محافظهکارانه میروند.
لایحه بودجه ۱۴۰۵ در مجلس نشان میدهد دولت و نمایندگان با محدودیتهای منابع سنگین روبهرو هستند. قنبری میگوید با وجود محدودیتهای ناشی از تحریمها و هزینههای بالای نقلوانتقال پول، درآمدهای نفتی ایران نهتنها قابل اتکا نیستند، بلکه بهشدت ناپایدارند و این محدودیتها مانع از برنامهریزی بلندمدت دولت در حوزههای عمرانی و توسعهمحور میشود.
این اقتصاددان نتیجه میگیرد که اقتصاد ایران در نقطهای قرار دارد که بدون اصلاحات اساسی در سیاست خارجی و ثباتبخشی به فضای بینالمللی، امکان وقوع تحولی جدی در شاخصهای اقتصادی محدود است و راهحل کوتاهمدت وجود ندارد. او تأکید میکند سیاستهای داخلی نیز بدون پشتوانه خارجی و سرمایهگذاری پایدار تنها محدودی خواهد بود.