جهان در برابر شوک نفتی؛ دولتها برای مهار بحران انرژی دست به اقدام زدند
با ادامه درگیریها در خاورمیانه، اختلال در جریان نفت و گاز از طریق تنگه هرمز و حملات به زیرساختهای انرژی در خلیج فارس، نگرانیها درباره وقوع یک شوک بزرگ انرژی در جهان را افزایش داده است.
چندثانیه - در پی این تحولات، قیمت سوخت در بسیاری از کشورها به سرعت افزایش یافته و هزینه بنزین در جایگاهها و قبوض انرژی خانوارها را بالا برده است. اقتصاددانان هشدار میدهند این وضعیت میتواند به افزایش تورم جهانی و کاهش رشد اقتصادی منجر شود.
به گزارش چندثانیه، در واکنش به این بحران، اقتصادهای بزرگ جهان تلاش میکنند با مجموعهای از سیاستها، فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی را کاهش دهند و از پیامدهای شدیدتر شوک نفتی جلوگیری کنند.
یکی از این اقدامات کاهش مالیات سوخت است. برخی کشورها برای پایین آوردن قیمت بنزین در جایگاهها، مالیاتها و تعرفههای واردات سوخت را کاهش دادهاند. ویتنام برای تثبیت بازار داخلی تمام تعرفههای واردات سوخت را حذف کرده است. در اروپا نیز پرتغال کاهش موقت مالیات سوخت را تمدید کرده و ایتالیا نیز اقدام مشابهی انجام داده است.
برخی دولتها همچنین به سراغ تعیین سقف قیمت رفتهاند. کرواسی و مجارستان سقف قیمت برای سوخت تعیین کردهاند تا هزینهها برای مصرفکنندگان قابلتحمل بماند. در یونان نیز حاشیه سود فروش بنزین و برخی کالاهای اساسی برای سه ماه محدود شده است. کره جنوبی نیز حداکثر قیمت سوخت را تعیین کرده است.
در همین حال، بعضی کشورها برای مدیریت مصرف انرژی به محدودیت در استفاده از سوختهای کلیدی روی آوردهاند. هند که چهارمین خریدار بزرگ گاز طبیعی مایع (LNG) و دومین خریدار بزرگ گاز مایع (LPG) در جهان است، کنترلهای سختگیرانهتری بر مصرف گاز طبیعی و گاز خانگی اعمال کرده است تا بخشهای اولویتدار مانند خانوارها، حملونقل و تولید LPG با کمبود مواجه نشوند.
همزمان، کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نیز تصمیم گرفتهاند از ذخایر راهبردی خود استفاده کنند. در ۱۱ مارس، ۳۲ عضو این سازمان توافق کردند ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک آزاد کنند؛ اقدامی که بزرگترین آزادسازی ذخایر نفتی در تاریخ این نهاد محسوب میشود. ژاپن پیشتر آزادسازی بخشی از ذخایر خود را آغاز کرده و اروپا و آمریکای شمالی نیز قرار است تا پایان ماه مارس این روند را شروع کنند.
در کنار این اقدامات، بحران انرژی باعث شده اتحادیه اروپا بار دیگر به انرژی هستهای روی بیاورد. فشار بر عرضه و افزایش قیمتها نگرانیهای بلندمدت در اروپا درباره وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی و گرانقیمت را دوباره زنده کرده است. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در نشست هستهای پاریس در ۱۰ مارس اعلام کرد که فاصله گرفتن اروپا از انرژی هستهای یک «اشتباه راهبردی» بوده و از برنامههای جدید برای افزایش سرمایهگذاری در فناوریهای هستهای حمایت کرد. بروکسل بهویژه بر توسعه راکتورهای مدولار کوچک (SMR) تمرکز کرده است که اتحادیه اروپا امیدوار است تا اوایل دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداری برسند.
از سوی دیگر، بانکهای مرکزی جهان نیز نسبت به پیامدهای اقتصادی این بحران هشدار دادهاند. مقامات پولی نگرانند که جنگ در خاورمیانه باعث افزایش تورم و کاهش رشد اقتصادی شود. در شرایط عدمقطعیت، بانکهای مرکزی آمریکا، بریتانیا، ژاپن و بانک مرکزی اروپا فعلاً نرخهای بهره را بدون تغییر نگه داشتهاند. با این حال، استرالیا در ۱۷ مارس به یکی از نخستین اقتصادهای بزرگ تبدیل شد که در واکنش به آشفتگی بازارها نرخ بهره را افزایش داد.
تحلیلگران میگویند اگر اختلال در عرضه انرژی از خاورمیانه ادامه پیدا کند، فشار بر بازارهای جهانی انرژی و اقتصاد بینالمللی افزایش خواهد یافت و دولتها و بانکهای مرکزی ناچار خواهند شد اقدامات بیشتری برای مهار اثرات این شوک نفتی انجام دهند.