راز تاریخی لوگوی بلوتوث؛ پادشاه هزار ساله‌ای که وارد دنیای فناوری شد

زهرا شفیعی در چندثانیه آنلاین نوشت: احتمالاً بارها بدون اینکه حتی لحظه‌ای به آن فکر کنید، روی علامت بلوتوث گوشی‌تان زده‌اید؛ هدفون را وصل کرده‌اید، فایل فرستاده‌اید یا گوشی را به خودرو متصل کرده‌اید. اما پشت همین نماد ساده و آشنای آبی‌رنگ، داستانی نهفته است که بیش از هزار سال قدمت دارد؛ داستانی که از یک پادشاه دانمارکی آغاز می‌شود و به یکی از شناخته‌شده‌ترین فناوری‌های دنیای امروز می‌رسد.

نام Bluetooth از «هارالد بلاتند» (Harald Blåtand)، پادشاه دانمارک در قرن دهم میلادی گرفته شده است. هارالد در دوره‌ای حکومت می‌کرد که سرزمین‌های اسکاندیناوی درگیر رقابت‌ها و کشمکش‌های سیاسی متعددی بودند. او در حدود سال ۹۵۸ میلادی به قدرت رسید و در روند اتحاد دانمارک و نروژ نقش مهمی داشت؛ موضوعی که بعدها به بخش مهمی از هویت تاریخی او تبدیل شد.

اما چرا باید نام یک پادشاه قرون‌وسطایی روی فناوری‌ای قرار بگیرد که قرار است تلفن همراه را به هدفون، ساعت هوشمند، خودرو یا رایانه متصل کند؟

پاسخ را باید در خود ایده «اتصال» جست‌وجو کرد.

در میانه دهه ۱۹۹۰ میلادی، شرکت‌های مختلف فناوری به دنبال راهی بودند تا دستگاه‌های الکترونیکی بتوانند بدون استفاده از کابل با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. هدف، ایجاد استانداردی بود که بتواند تجهیزات و محصولات متفاوت را به شکلی ساده و کم‌مصرف به یکدیگر متصل کند.

در سال ۱۹۹۶، «جیم کارداش» از شرکت اینتل پیشنهاد استفاده از نام هارالد بلاتند را مطرح کرد. انتخاب او بیشتر از آنکه صرفاً یک ادای احترام تاریخی باشد، یک تشبیه هوشمندانه بود: همان‌طور که هارالد در روایت تاریخی اسکاندیناوی با متحدکردن سرزمین‌های مختلف شناخته می‌شد، فناوری جدید نیز قرار بود دستگاه‌هایی را که تا آن زمان از هم جدا بودند، به یکدیگر پیوند دهد.

در آن زمان، «Bluetooth» هنوز نام نهایی این فناوری نبود و در ابتدا بیشتر به عنوان یک نام موقت برای پروژه استفاده می‌شد. با این حال، نام آن‌قدر مناسب و به‌یادماندنی بود که در نهایت باقی ماند و به نام رسمی این فناوری تبدیل شد.

حتی بخش دوم داستان، یعنی لوگوی بلوتوث، هم به همان پادشاه بازمی‌گردد.

اگر کمی دقیق‌تر به این نماد نگاه کنید، متوجه می‌شوید که لوگوی بلوتوث یک طراحی تصادفی یا صرفاً یک علامت گرافیکی مدرن نیست. این لوگو از ترکیب دو نماد در الفبای رونی اسکاندیناوی ساخته شده است: «Hagall» و «Bjarkan». این دو نماد به ترتیب با حروف H و B ارتباط دارند؛ همان دو حرف اول نام Harald Blåtand.

در نتیجه، آن نماد کوچک روی تلفن همراه شما در واقع نوعی «امضای تاریخی» است؛ ترکیبی از حروف رونی نام پادشاهی که بیش از هزار سال پیش زندگی می‌کرد.

حتی خود لقب «Blåtand» نیز داستان جداگانه‌ای دارد. این واژه در دانمارکی به «دندان آبی» ترجمه شده و در انگلیسی به شکل Bluetooth درآمده است. درباره علت این لقب روایت‌های مختلفی وجود دارد و برخلاف چیزی که ممکن است از نام آن تصور شود، نباید آن را به معنای ساده و امروزیِ «دندان واقعاً آبی‌رنگ» دانست. برخی روایت‌ها آن را به تغییررنگ یا تیرگی یکی از دندان‌های هارالد نسبت می‌دهند، هرچند جزئیات دقیق منشأ این لقب همچنان محل بحث تاریخی است.

جالب اینجاست که فناوری‌ای که امروزه آن را بخشی بدیهی از زندگی دیجیتال می‌دانیم، در ابتدا قرار بود یک مشکل کاملاً عملی را حل کند: خلاص‌شدن دستگاه‌ها از کابل‌های اضافی و ایجاد ارتباطی ساده میان تجهیزات مختلف.

امروز اما این فناوری بسیار فراتر از ارسال چند فایل میان دو تلفن همراه رفته است. هدفون‌ها، بلندگوها، ساعت‌های هوشمند، خودروها، رایانه‌ها، تجهیزات پزشکی و ده‌ها وسیله دیگر از ارتباطات بلوتوث استفاده می‌کنند. بسیاری از این ارتباط‌ها آن‌قدر بی‌دردسر انجام می‌شوند که کاربر حتی متوجه پیچیدگی فناوری پشت آن نمی‌شود.

و اینجاست که داستان تاریخی بلوتوث جذاب‌تر می‌شود؛ چون انتخاب نام آن فقط یک بازی با کلمات نبود. سازندگان فناوری، برای توضیح ایده‌ای کاملاً مدرن، به سراغ شخصیتی رفتند که بیش از هزار سال پیش نماد «پیوند دادن» بود.

هارالد بلاتند قرار بود سرزمین‌هایی را که از یکدیگر جدا بودند، به هم نزدیک کند؛ بلوتوث نیز قرار بود دستگاه‌هایی را که تا آن زمان به کابل و اتصال‌های جداگانه وابسته بودند، به یکدیگر متصل کند.

به همین دلیل، هر بار که علامت بلوتوث را روی صفحه گوشی می‌بینیم، در واقع با یک نشانه ساده فناوری مواجه نیستیم؛ پشت آن، نام یک پادشاه دانمارکی، الفبای باستانی اسکاندیناوی و ایده‌ای قرار دارد که قرن‌ها بعد از دوران وایکینگ‌ها، شکل کاملاً جدیدی پیدا کرد.

شاید عجیب‌ترین قسمت ماجرا همین باشد: یکی از آشناترین نمادهای دنیای دیجیتال، از دل تاریخ وایکینگ‌ها آمده است؛ پادشاهی که بیش از هزار سال پیش برای اتحاد سرزمین‌ها شناخته می‌شد و امروز نامش روی فناوری‌ای قرار گرفته که کارش، متحد کردن دستگاه‌های سراسر جهان است.