تفاهمنامه اسلام‌آباد ریاض را در مقابل دو راهی تعیین‌کننده‌ای قرار داد | گزینه‌های پیش روی عربستان پس از جنگ

امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد میان ایران و ایالات متحده، با میانجی‌گری پاکستان و حمایت غیررسمی کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، نقطه‌عطفی در مناقشات خاورمیانه به شمار می‌رود.

جنگ چهارماهه، آسیب‌های جدی به اقتصاد عربستان وارد کرد. حملات موشکی و پهپادی ایران به تأسیسات نظامی و انرژی عربستان، از جمله پایگاه هوایی شاهزاده سلطان و میادین نفتی، خسارات قابل‌توجهی بر جا گذاشت.

با این حال، بزرگ‌ترین هزینه اقتصادی جنگ، اختلال در تنگه هرمز بود. این تنگه که روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از آن عبور می‌کرد، در جریان جنگ به کمتر از ۳۱ کشتی در روز کاهش یافت.

نگرانی اصلی عربستان از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، نه پایان جنگ، بلکه نتیجه نهایی آن است. بر اساس مفاد این تفاهم، ایران به صندوقی به ارزش دست‌کم سیصد میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه دسترسی پیدا می‌کند و تحریم‌های ایالات متحده لغو می‌شود.

در مجموع عربستان سعودی با سه گزینه مواجه است:

 پذیرش توافق موجود و تلاش برای تعدیل آن از طریق دیپلماسی 

 تشدید فشار بر ایران و بازیگران بین‌المللی 

 اتخاذ راهبرد «تعامل مشروط» شامل تعامل دیپلماتیک با ایران، فشار بر آمریکا و اروپا برای کسب تضمین‌های امنیتی، و تقویت بازدارندگی دفاعی

در برآیند نهایی، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد عربستان را با انتخاب‌های دشوار مواجه کرده است. ریاض پایان جنگ را می‌خواهد، اما از توافقی که اقتصاد و نفوذ منطقه‌ای ایران را احیا کند، هراس دارد. از منظر حقوق بین‌الملل، توافقات صلح در صورت نادیده گرفتن نگرانی‌های امنیتی مشروع دولت‌های ثالث، به ثبات پایدار منجر نمی‌شوند.

عربستان با دیپلماسی در سکوت و تعامل مشروط تلاش می‌کند بیشترین منافع را با کمترین هزینه کسب کند. تجربه تاریخی نشان می‌دهد صلح در خاورمیانه هرگز پایدار نخواهد ماند مگر آنکه امنیت همه بازیگران، از جمله عربستان سعودی، تأمین شود.