هر روز با کفش چه چیزهایی وارد خانه میکنیم؟
کفش شما ممکن است از نظر ظاهری کاملا تمیز باشد، اما کف آن در طول روز با ده ها سطح مختلف تماس داشته است. بنابراین اگر می خواهید میزان ورود آلودگی های محیطی به خانه را کمتر کنید، یک قانون ساده می تواند کافی باشد: کفش بیرون برای بیرون، دمپایی برای داخل خانه.
کفشها احتمالا یکی از کثیفترین وسایلی هستند که بدون فکر کردن از بیرون به داخل خانه میآوریم. کف کفش در طول روز با انواع سطوح تماس پیدا میکند؛ از خیابان و پیاده رو گرفته تا سرویسهای بهداشتی، خاک، چمن و فضایی که حیوانات در آن رفت و آمد داشته اند.
ظاهر کفش اما چیز زیادی درباره میزان آلودگی آن نشان نمیدهد.
یک مطالعه قدیمی که توسط چارلز گربا، میکروبیولوژیست دانشگاه آریزونا، انجام شد، نشان داد کف کفش میتواند محل تجمع تعداد قابل توجهی باکتری باشد. در این مطالعه، میانگین حدود ۴۲۱۰۰۰ واحد باکتری در قسمت بیرونی کفشها گزارش شد. در بخش داخلی کفش نیز به طور میانگین حدود ۲۸۸۷ واحد باکتری پیدا شد.
اما شاید جالبترین یافته این مطالعه، نوع برخی از میکروبهای شناسایی شده بود.
ردپای مدفوع روی کفشها
در همان بررسی، باکتریهای کلی فرم و E. coli روی قسمت بیرونی ۹۶ درصد کفشهای بررسی شده پیدا شدند.
کلی فرمها گروهی از باکتریها هستند که بسیاری از آنها به طور طبیعی در روده انسان و حیوانات وجود دارند. به همین دلیل، وجود آنها روی کفش میتواند نشانه تماس کفش با مواد حاوی آلودگی مدفوعی باشد.
پژوهشگران احتمال دادند این آلودگی میتواند از سطوح آلوده در سرویسهای بهداشتی عمومی یا تماس با فضولات حیوانات در محیط بیرون ناشی شده باشد.
البته این یافته به این معنا نیست که هر بار با کفش وارد خانه میشوید، حتما مواد مدفوعی را با خود به داخل میآورید. آنچه مطالعه نشان میدهد، ظرفیت کفش برای جمع آوری و انتقال آلودگیهای محیطی است.
کفش میتواند آلودگی را به کف خانه منتقل کند
موضوع فقط آلوده بودن خود کفش نیست.
در یک آزمایش مرتبط با همین پژوهش، محققان بررسی کردند که باکتریهای موجود روی کف کفش تا چه اندازه میتوانند به سطوح تمیز منتقل شوند. نتایج نشان داد انتقال باکتری از کف کفش به سطوح آزمایشی میتواند بسیار بالا باشد.
پژوهشهای جدیدتر نیز نشان دادهاند که کفشها میتوانند حامل طیف متنوعی از میکروبهای محیطی باشند و در برخی شرایط، در انتقال عوامل بیماریزا نقش داشته باشند. با این حال، مرور علمی سال ۲۰۲۴ تاکید میکند که وجود پاتوژن روی کفش با اثبات انتقال بیماری به انسان یکسان نیست و شواهد درباره ارتباط مستقیم کفش و ابتلا به عفونت، به ویژه در خارج از محیطهای درمانی، هنوز محدود است.
پس آیا باید کفش را بیرون خانه درآورد؟
برای بیشتر خانواده ها، درآوردن کفش هنگام ورود به خانه یک اقدام ساده و کم هزینه برای کاهش ورود آلودگیهای محیطی است.
این موضوع به ویژه در خانههایی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کودکان خردسال دارند و بیشتر اوقات روی زمین بازی میکنند، یا افرادی در خانه هستند که به دلیل شرایط خاص، آسیبپذیری بیشتری در برابر عفونت دارند.
از طرف دیگر، اگر کف خانه مرتبا تمیز شود و کفشها در بخش مشخصی از ورودی قرار بگیرند، میزان آلودگی وارد شده به فضای زندگی نیز کاهش پیدا میکند.
فقط باکتریها نیستند
کفشها فقط باکتری حمل نمیکنند. ذرات خاک، مواد شیمیایی، آلایندههای محیطی و حتی هاگهای قارچ نیز میتوانند به کفش یا لباس بچسبند و وارد خانه شوند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا نیز اشاره میکند که هاگهای کپک موجود در محیط بیرون میتوانند به لباس، کفش و حیوانات خانگی بچسبند و به داخل خانه منتقل شوند.
به همین دلیل، تمیز نگه داشتن کف خانه و جدا کردن کفشهای بیرون از فضای زندگی میتواند بخشی از بهداشت معمول خانه باشد.
آیا شستن کفش ضروری است؟
نه برای هر بار بیرون رفتن.
اگر کفش به طور معمول استفاده میشود، مهمترین کار این است که آن را در فضای زندگی نپوشید و در صورت کثیف شدن، متناسب با جنس کفش آن را تمیز کنید.
یک مطالعه روی کفشهای ورزشی نیز نشان داده است که روش مناسب ضدعفونی و شست وشو میتواند میزان آلودگی باکتریایی کفش را کاهش دهد، هرچند پاکسازی کامل همه انواع میکروبها همیشه ساده نیست.
در واقع، لازم نیست خانه را به یک آزمایشگاه استریل تبدیل کنید. هدف فقط این است که تا حد امکان، آلودگی محیط بیرون را وارد محل زندگی نکنیم.
یک عادت ساده
درآوردن کفش در ورودی خانه شاید یکی از سادهترین عادتهای بهداشتی باشد که میتوان بدون هزینه خاصی انجام داد.
کفش شما ممکن است از نظر ظاهری کاملا تمیز باشد، اما کف آن در طول روز با دهها سطح مختلف تماس داشته است. بنابراین اگر میخواهید میزان ورود آلودگیهای محیطی به خانه را کمتر کنید، یک قانون ساده میتواند کافی باشد: کفش بیرون برای بیرون، دمپایی برای داخل خانه.