قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا در چه شرایطی ایجاد شد؟ | قرارگاهی که از دل جنگ بیرون آمد

در گزارشی پیرامون ادغام ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتم به این موضوع پرداخته است. 

در بخشی از این گزارش آمده: 

سابقه تشکیل قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا به دهه ۶۰ و جنگ ایران و عراق بازمی‌گردد. آن زمان دو نیروی نظامی ایران یعنی ارتش و سپاه در تاکتیک‌ها، تکنیک‌ها و نحوه عملکرد در جبهه‌ها کم‌کم به اختلاف رسیدند و برای فرماندهان ارشد سیاسی و نظامی جنگ، این اختلافات آزاردهنده بود و به نوعی کاهنده انرژی نیروهای مسلح در بحبوحه جنگی طاقت‌فرسا. این دو سازمان نظامی هر دو یک هدف یعنی دفاع از ایران را داشتند اما با نگاه‌های متفاوت. ارتش کلاسیک نگاه می‌کرد و سپاه صاحب نگاهی متفاوت بود. 

هرچند عملیات‌های مشترک و هماهنگی میان این دو نیرو در مقاطع مختلف جنگ شکل گرفت، اما اداره یک جنگ گسترده نیازمند سطحی بالاتر از فرماندهان دو نیرو بود؛ سطحی که هر دو نیرو از آن تبعیت کنند و آن سطح حرف آخر را بزند؛ و همینطور ظرفیت‌های دو سازمان نظامی را با یکدیگر هماهنگ کند. 

قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا در چنین فضایی و پیش از عملیات خیبر در سال ۱۳۶۲ به فرماندهی اکبر هاشمی رفسنجانی شکل گرفت. این قرارگاه به تدریج به مرکز هماهنگی و فرماندهی عملیات‌های گسترده تبدیل شد و تلاش کرد مسئله‌ای را حل کند که جنگ به‌روشنی آن را آشکار کرده بود: چگونه می‌توان نیروهای مختلف با ساختارهای مستقل را در یک میدان نبرد زیر یک فرماندهی واحد قرار داد؟ 

این تجربه، بعدها به یکی از پایه‌های شکل‌گیری و تحول ساختار فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی تبدیل شد.