جنگ انتظار؛ آغاز فاز «جنگ بی‌پایان»؛ قمار بزرگ ترامپ روی فرسایش اقتصاد ایران
طرح دوروزه میانجی‌های قطری برای اقدامات متقابل اولیه و بازگشایی هرمز هم گره ترتیب امتیازها را نگشود.
آرمان ایرانی در چندثانیه آنلاین نوشت:
بلومبرگ از چرخش تازه ترامپ نوشته است: کنار گذاشتن توافق فوری با ایران و فاصله گرفتن از جنگ گسترده، بی‌آنکه فشار متوقف شود. در این محاسبه، منازعه وارد فازی بدون ضرب‌الاجل روشن می‌شود؛ عملیات بزرگ می‌تواند فروکش کند، اما محاصره اقتصادی ادامه یابد. «جنگ بی‌پایان» در اینجا نام همین فرسایشِ بی‌افق است، نه جنگ نظامیِ ابدی.
درست هنگامی که پزشکیان به نقل از رهبر ایران خواستار پایان وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شده، واشنگتن بر دوام آن حساب باز کرده است. چرا زمان برای دو طرف معنایی چنین متفاوت پیدا کرده است؟
گره در قدم نخست
تهران پیشنهاد هسته‌ای خود را از مسیر قطر فرستاده، اما ورود به مذاکرات محتوایی را به تحقق هفت مطالبه، از جمله رفع محاصره و تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌ها، مشروط کرده است. در مقابل، واشنگتن می‌خواهد موضوع هسته‌ای از آغاز روی میز باشد.
طرح دوروزه میانجی‌های قطری برای اقدامات متقابل اولیه و بازگشایی هرمز هم گره ترتیب امتیازها را نگشود.
تماس‌های غیرمستقیم قطع نشده‌اند، اما برخی پیش‌شرط‌های تهران از نگاه روبیو «مضحک» است. پافشاری ایران بر دریافت مطالباتش قبل از آغاز مذاکره، در محاسبه واشنگتن، توجیه ادامه فشاری شده که قرار است همان شروط را تغییر دهد.
گزینه سوم؛ محاصره بی‌ضرب‌الاجل
به روایت حاضران در نشست گروه هفت، روبیو گفته ترامپ راه سومی میان حمله دوباره و توافق نامطلوب برگزیده است: ادامه فشار اقتصادی، بی‌آنکه برای تصمیم نهایی موعدی تعیین کند.
سپردن پرونده ادعاهای فساد داخلی به ونس، به‌جای پیگیری مذاکرات ایران، نشانه کاهش اولویت دیپلماسی است.
جنگ و توافق از دستور کار حذف نشده‌اند؛ تقدمشان تغییر کرده است.
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا درباره بی‌اثر ماندن احتمالی حملات تازه بر شروط تهران، محدودیت مهمات، نگرانی همسایگان ایران و هزینه سیاسی جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، بازگشت به عملیات گسترده را پرهزینه‌تر کرده‌اند.
تغییر بازار نفت نیز بخشی از این محاسبه را توضیح می‌دهد. هنگام تفاهم اسلام‌آباد، بازگشایی مسیر کشتیرانی اهرمی مهم برای رسیدن به توافق بود. اکنون، به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات نفت خام خلیج فارس به ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ برگشته و عرضه جهانی از تقاضا پیشی گرفته است.
اضطرار کمبود نفت خام کاهش یافته، اما هزینه بیمه، حمل‌ونقل و فرآورده‌ها همچنان بالاست. بنابراین هرمز برای تحمیل توافق فوری قدرت کمتری دارد، ولی هنوز می‌تواند هزینه استمرار منازعه را افزایش دهد.
وقتی محاصره به سفره ایرانیان می‌رسد
بسنت از مأموریت فشار مالی بر ایران سخن می‌گوید. در داخل، تورم دوازده‌ماهه مهر طبق مرکز آمار به ۷۶٫۸ درصد رسیده؛ بالاتر از نرخ‌های سالانه ثبت‌شده پس از ۱۳۲۲. تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نیز ۱۱۳٫۴ درصد است.
این بحران ریشه‌های ساختاری و تحریمی پیشین دارد، اما جنگ و محاصره با اختلال در تجارت، درآمد ارزی و تأمین کالا بر آن افزوده‌اند.
روبیو منطق فشار را روشن گفته است: «در نهایت آدم باید غذا بخورد. ... در نهایت واقعیت‌های اقتصادی به مغز حتی رادیکال‌ترین دیوانه هم نفوذ می‌کند. بنابراین فکر می‌کنم با گذشت زمان تأثیر خواهد گذاشت.» پزشکیان نیز گفته نمی‌پذیرد کسی گرسنه بخوابد.
برای تهران، معیشت فوریت خروج از بلاتکلیفی را نشان می‌دهد؛ واشنگتن امیدوار است همین فشار، محاسبات تصمیم‌گیرندگان ایران را تغییر دهد.
قمار بزرگ بر سر زمان
اما زمان کاملاً در اختیار ترامپ نیست. ناامنی کشتیرانی، هزینه حضور نظامی و نگرانی شرکای منطقه‌ای می‌تواند ادامه محاصره را برای آمریکا نیز دشوارتر کند. مهم‌تر اینکه آسیب اقتصادی، عقب‌نشینی سیاسی تهران را تضمین نمی‌کند.تجارب تاریخی هم از تاثیر معکوس تحریم‌ها و افزایش همبستگی ملی اندک نیست.
قمار بزرگ ترامپ بر این فرض استوار است که فرسایش اقتصاد ایران، پیش از آنکه هزینه‌های استمرار بحران محاسبات واشنگتن را تغییر دهد، تصمیم تهران را عوض خواهد کرد.
در بن‌بستی که ایران رفع فشار را مقدمه مذاکره می‌خواهد و آمریکا تغییر شروط را حاصل فشار می‌بیند، هر روز انتظار لزوماً طرفین را به توافق نزدیک‌تر نمی‌کند.