از آب معمولی تا پیست حرفهای؛ راز ساخت زمین هاکی روی یخ
برخلاف تصور رایج، یخ زمین هاکی از مادهای مصنوعی ساخته نشده است؛ بلکه همان آب معمولی است که به کمک یک شبکه بزرگ سرمایشی منجمد و در تمام مدت مسابقه در همان حالت نگه داشته میشود.
به گزارش گروه علم و تکنولوژی چندثانیه آنلاین: تماشای مسابقات هاکی روی یخ یا پاتیناژ این سؤال را برای بسیاری از افراد ایجاد میکند که چگونه سالنهای سرپوشیده، حتی در گرمترین روزهای سال، میتوانند سطحی کاملاً یخزده، صاف و براق را حفظ کنند؟ آیا این یخ واقعاً مصنوعی است یا از آب معمولی ساخته میشود؟
پاسخ شاید کمی غافلگیرکننده باشد؛ سطح زمین هاکی از آب معمولی ساخته میشود و جنس آن هیچ تفاوتی با یخ طبیعی ندارد. آنچه این زمین را «مصنوعی» میکند، سیستم سرمایشی بسیار پیشرفتهای است که بهطور مداوم یخ را در دمای مناسب نگه میدارد.
مرحله اول؛ ساخت بستر زمین
پیش از ایجاد یخ، کف سالن با بتن یا لایهای از شن فشرده ساخته میشود. در داخل این بستر، صدها متر لوله فلزی یا پلاستیکی بهصورت شبکهای منظم نصب میشود.
این لولهها قلب سیستم سرمایشی زمین هستند و وظیفه دارند سرما را به تمام سطح زمین بهطور یکنواخت منتقل کنند.
مرحله دوم؛ گردش مایع فوقسرد
درون این شبکه، مایعی مانند محلول آب و گلیکول یا آبنمک با دمای حدود ۹- تا ۱۲- درجه سانتیگراد جریان پیدا میکند.
این مایع گرمای کف زمین را جذب کرده و باعث میشود سطح بتن به دمایی پایینتر از نقطه انجماد برسد. به همین دلیل، هر قطره آبی که روی زمین پاشیده شود، در مدت کوتاهی یخ میزند.
مرحله سوم؛ ساخت یخ، لایه به لایه
برخلاف تصور بسیاری از افراد، یخ زمین هاکی در یک مرحله ساخته نمیشود.
ابتدا لایهای بسیار نازک از آب روی سطح اسپری میشود تا یخ بزند. سپس دوباره آب پاشیده میشود و این فرآیند بارها تکرار میشود تا ضخامت یخ به حدود ۲.۵ تا ۴ سانتیمتر برسد.
این روش باعث میشود یخ کاملاً شفاف، مقاوم و بدون ترک باشد.
مرحله چهارم؛ خطوط و تبلیغات چگونه داخل یخ قرار میگیرند؟
یکی از جالبترین بخشهای ساخت زمین هاکی، اضافه کردن خطوط و نشانههای زمین است.
پس از تشکیل چند لایه اولیه یخ، خطوط آبی، خط قرمز مرکزی، دایرههای شروع بازی و حتی لوگوی تیمها یا تبلیغات روی سطح قرار میگیرند.
سپس چندین لایه آب شفاف دیگر روی آنها اسپری میشود تا همه این طرحها داخل یخ محبوس شوند.
به همین دلیل، هنگام مسابقه هیچ برجستگی روی زمین احساس نمیشود و سطح کاملاً صاف باقی میماند.
دمای مناسب یخ چقدر است؟
دمای یخ در مسابقات رسمی معمولاً بین ۵- تا ۷- درجه سانتیگراد نگه داشته میشود.
اگر یخ بیش از حد سرد باشد، شکننده میشود و ترک برمیدارد. اگر هم بیش از حد گرم شود، نرم شده و حرکت اسکیتها را دشوار میکند.
به همین دلیل، سیستم سرمایشی سالن بهطور مداوم دمای یخ را کنترل میکند.
زامبونی؛ دستگاهی که زمین را مثل روز اول میکند
پس از پایان هر مسابقه یا حتی بین زمانهای بازی، دستگاه معروف زامبونی (Zamboni) وارد زمین میشود.
این دستگاه ابتدا لایهای بسیار نازک از یخ خراشیدهشده را میتراشد و جمعآوری میکند. سپس مقدار کمی آب گرم روی سطح پخش میکند.
شاید عجیب به نظر برسد، اما استفاده از آب گرم باعث میشود آب بهتر روی سطح پخش شود، حبابهای هوا کاهش یابد و پس از یخ زدن، سطحی شفافتر، صافتر و لغزندهتر ایجاد شود.
در نهایت، سطح زمین دوباره مانند آینه صاف میشود و برای ادامه مسابقه آماده خواهد بود.
آیا همه زمینهای هاکی از یخ واقعی استفاده میکنند؟
خیر.
برخی سالنهای آموزشی و تمرینی برای کاهش هزینههای نگهداری، از پنلهای ویژه پلیاتیلنی استفاده میکنند که به آنها یخ مصنوعی گفته میشود.
در این روش اصلاً آبی منجمد وجود ندارد و اسکیت روی صفحات پلاستیکی مخصوص حرکت میکند.
البته این صفحات اصطکاک بیشتری نسبت به یخ واقعی دارند، سرعت حرکت روی آنها کمتر است و به همین دلیل، در مسابقات رسمی هاکی هرگز استفاده نمیشوند.
چرا نگهداری از یخ اینقدر مهم است؟
بازیکنان هاکی با سرعتی گاهی بیش از ۴۰ کیلومتر بر ساعت روی یخ حرکت میکنند. کوچکترین ناهمواری یا ترک میتواند مسیر حرکت اسکیت را تغییر دهد و احتمال آسیبدیدگی را افزایش دهد.
به همین دلیل، کیفیت یخ یکی از مهمترین عوامل برگزاری مسابقات حرفهای محسوب میشود و تیمهای نگهداری سالن، بهطور مداوم ضخامت، دما و کیفیت سطح یخ را کنترل میکنند.
برخلاف تصور رایج، یخ زمین هاکی از مادهای مصنوعی ساخته نشده است؛ بلکه همان آب معمولی است که به کمک یک شبکه بزرگ سرمایشی منجمد و در تمام مدت مسابقه در همان حالت نگه داشته میشود. فناوری پیشرفته خنککننده، لایهسازی دقیق یخ و استفاده از دستگاه زامبونی، باعث میشود سطح زمین همیشه صاف، شفاف و آماده رقابتهای حرفهای باشد؛ فناوریای که ترکیبی از مهندسی، فیزیک و ورزش را به نمایش میگذارد.