جویدن یخ؛ عادتی کوچک با خطر بزرگ برای دندان‌ها

به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: برای بسیاری از افراد، جویدن تکه‌های یخ پس از نوشیدن آب، آبمیوه یا نوشابه، یک عادت لذت‌بخش و حتی آرامش‌بخش است. بعضی‌ها بدون اینکه متوجه باشند، هر بار که نوشیدنی‌شان تمام می‌شود، سراغ یخ‌های داخل لیوان می‌روند و آن‌ها را با دندان خرد می‌کنند. اما متخصصان دندان هشدار می‌دهند که این عادت به ظاهر ساده، می‌تواند به مرور زمان آسیب‌های جدی و گاهی جبران‌ناپذیری به دندان‌ها وارد کند.

شاید تصور کنید چون یخ فقط از آب تشکیل شده و هیچ قندی ندارد، پس برای دندان بی‌ضرر است. درست است که یخ باعث پوسیدگی دندان نمی‌شود، اما مشکل اصلی، سختی بسیار زیاد آن است. زمانی که دندان‌های شما با نیروی زیاد تکه‌های یخ را خرد می‌کنند، فشار شدیدی به مینای دندان وارد می‌شود. این فشار ممکن است در همان لحظه آسیبی ایجاد نکند، اما با تکرار این عادت، ترک‌های بسیار ریز و نامرئی در مینای دندان به وجود می‌آید که به مرور زمان بزرگ‌تر شده و زمینه را برای شکستگی دندان فراهم می‌کند.

مینای دندان سخت‌ترین بافت بدن انسان است، اما حتی این لایه بسیار مقاوم نیز در برابر ضربه‌های مکرر و اجسام بسیار سخت، آسیب‌پذیر است. درست مانند شیشه‌ای ضخیم که در برابر ضربه‌های پی‌درپی ترک برمی‌دارد، دندان نیز در اثر جویدن مداوم یخ ممکن است استحکام خود را از دست بدهد.

جویدن یخ چه آسیب‌هایی به دندان وارد می‌کند؟

یکی از شایع‌ترین عوارض این عادت، ترک خوردن یا شکستن دندان است. گاهی این ترک‌ها آن‌قدر کوچک هستند که فرد متوجه آن‌ها نمی‌شود، اما با گذشت زمان باعث درد، حساسیت یا حتی شکستن بخشی از دندان می‌شوند.

همچنین اگر دندان شما قبلاً پر شده باشد یا روکش، لمینت یا ونیر داشته باشد، احتمال آسیب بیشتر خواهد بود. فشار ناشی از خرد کردن یخ می‌تواند باعث شکستن پرکردگی، لب‌پر شدن لمینت، جدا شدن روکش یا ترک خوردن ترمیم‌های دندانی شود.

یکی دیگر از مشکلات رایج، افزایش حساسیت دندان است. بسیاری از افرادی که عادت به جویدن یخ دارند، پس از مدتی هنگام نوشیدن آب سرد، چای داغ یا خوردن بستنی، احساس تیر کشیدن یا درد ناگهانی در دندان‌های خود می‌کنند. این حساسیت معمولاً نشانه آسیب دیدن مینای دندان یا نمایان شدن لایه‌های زیرین آن است.

در موارد شدیدتر، ترک ایجادشده تا عصب دندان پیش می‌رود. در چنین شرایطی ممکن است درد شدید، التهاب یا عفونت ایجاد شود و فرد ناچار به انجام درمان‌هایی مانند عصب‌کشی، روکش یا حتی کشیدن دندان شود.

آیا جویدن یخ فقط به دندان آسیب می‌زند؟

خیر. این عادت می‌تواند به فک نیز فشار وارد کند. جویدن اجسام بسیار سخت، عضلات و مفصل فک را تحت فشار قرار می‌دهد و در برخی افراد باعث درد فک، خستگی عضلات صورت، صدای مفصل فک یا حتی تشدید مشکلات مفصل گیجگاهی ـ فکی (TMJ) می‌شود.

چرا بعضی افراد عاشق جویدن یخ هستند؟

اگر گاهی یک تکه یخ بجوید، معمولاً جای نگرانی نیست. اما اگر احساس می‌کنید نمی‌توانید در برابر جویدن یخ مقاومت کنید و این کار را مرتب انجام می‌دهید، بهتر است علت آن بررسی شود.

پزشکان می‌گویند در برخی افراد، میل شدید به جویدن یخ می‌تواند با کمبود آهن و نوعی از اختلال به نام «پیکا» (تمایل به خوردن مواد غیرخوراکی) مرتبط باشد. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که درمان کمبود آهن در این افراد، میل به جویدن یخ را نیز کاهش می‌دهد.

البته همیشه علت پزشکی وجود ندارد. بسیاری از افراد هنگام استرس، اضطراب، بی‌حوصلگی یا از روی عادت، یخ می‌جوند؛ رفتاری که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند سلامت دندان‌ها را به خطر بیندازد.

اگر دندان بعد از جویدن یخ درد گرفت، چه باید کرد؟

اگر پس از جویدن یخ متوجه درد، حساسیت، لب‌پر شدن، ترک یا تغییر در ظاهر دندان شدید، مراجعه به داکتر دندان را به تعویق نیندازید. ترک‌های کوچک در مراحل اولیه معمولاً راحت‌تر درمان می‌شوند، اما اگر نادیده گرفته شوند، ممکن است به شکستگی‌های بزرگ‌تر یا آسیب عصب دندان منجر شوند که درمان آن‌ها زمان‌برتر و پرهزینه‌تر خواهد بود.

چگونه این عادت را ترک کنیم؟

اگر بعد از نوشیدن، ناخودآگاه یخ را می‌جوید، بهتر است به جای آن اجازه دهید یخ در دهان آب شود یا آن را از لیوان خارج کنید. نوشیدن آب خنک بدون خرد کردن یخ، استفاده از آدامس بدون قند برای کاهش میل به جویدن و بررسی احتمال کمبود آهن در صورت وجود میل شدید، می‌تواند به ترک این عادت کمک کند.

جویدن یخ شاید تنها چند ثانیه لذت داشته باشد، اما همین عادت ساده می‌تواند باعث ترک خوردن دندان، شکستن پرکردگی و روکش، افزایش حساسیت، آسیب به مینای دندان و حتی نیاز به درمان‌های پرهزینه شود. اگر سلامت و زیبایی لبخندتان برایتان اهمیت دارد، بهتر است یخ را با دندان خرد نکنید.

به یاد داشته باشید دندان‌های شما برای جویدن غذا ساخته شده‌اند، نه برای شکستن یخ.