خورشیدگرفتگی تاریخی؛ اسپانیا در آستانه تاریکی چنددقیقهای و موج بزرگ گردشگران
خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ فقط چند دقیقه تاریک شدن آسمان نیست؛ برای اسپانیا، ترکیبی از یک رویداد نجومی تاریخی، فرصت گردشگری، رونق اقتصادی مناطق کمترشناختهشده و آغاز سه سال کمسابقه در تقویم نجومی اروپا است.
زهرا شفیعی در چندثانیه آنلاین نوشت: در یکی از مهمترین رویدادهای نجومی سال، روز چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ برابر با ۱۲ اوت ۲۰۲۶، بخشهایی از شبهجزیره ایبری شاهد یک خورشیدگرفتگی کامل خواهند بود؛ پدیدهای که در اسپانیای اصلی بیش از یک قرن است تکرار نشده است.
در جریان خورشیدگرفتگی کامل، ماه دقیقاً میان زمین و خورشید قرار میگیرد و برای مدت کوتاهی قرص خورشید را کاملاً میپوشاند. در آن لحظات، روشنایی روز بهشدت کاهش پیدا میکند و تاج خورشید، یعنی لایه بیرونی و کمنور جو خورشید، در آسمان قابل مشاهده میشود.
مسیر «کلیت» خورشیدگرفتگی از شمال اسپانیا از غرب به شرق عبور میکند و مناطقی از جمله اطراف آ کورونیا، اوویدو، لئون، بیلبائو، ساراگوسا و والنسیا را دربر میگیرد و سپس به سمت جزایر بالئار میرود. در بخشهایی از این مسیر، مدت تاریکی کامل میتواند به حدود یک دقیقه و ۴۰ ثانیه برسد.
نکته جالب این است که خورشیدگرفتگی در اسپانیا هنگام نزدیک شدن خورشید به افق غربی رخ میدهد. به همین دلیل، انتخاب محل تماشا اهمیت زیادی دارد و هر منطقهای که افق غربی آن با کوه، ساختمان یا مانع پوشیده شده باشد، ممکن است دید مناسبی نداشته باشد.
آخرین بار چه زمانی اتفاق افتاد؟
برای درک اهمیت تاریخی این رویداد، باید به بیش از یک قرن قبل برگردیم.
آخرین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از سرزمین اصلی اسپانیا به ۳۰ اوت ۱۹۰۵ میلادی بازمیگردد؛ یعنی ۸ شهریور ۱۲۸۴ خورشیدی. آن خورشیدگرفتگی نیز توجه گسترده جامعه نجومی اروپا را به خود جلب کرده بود و گروههایی از ستارهشناسان برای مشاهده آن به اسپانیا سفر کردند.
حالا پس از ۱۲۱ سال، در ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، دوباره سایه ماه از بخشهایی از اسپانیا عبور خواهد کرد.
البته یک نکته تاریخی مهم وجود دارد: خورشیدگرفتگی کامل سال ۱۹۱۲ میلادی نیز در بخشهایی از اسپانیا ثبت شده، اما برای رویداد ۲۰۲۶، منابع رسمی اسپانیایی آن را نخستین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از سرزمین اصلی اسپانیا در بیش از ۱۲۰ سال توصیف میکنند.
وقتی یک پدیده نجومی به فرصت اقتصادی تبدیل میشود
اهمیت خورشیدگرفتگی فقط به علاقهمندان نجوم محدود نیست. اسپانیا خود را برای ورود حجم قابل توجهی از گردشگران آماده کرده است.
بر اساس مطالعه وزارت اقتصاد، تجارت و شرکتهای اسپانیا، انتظار میرود این رویداد در هفته ۱۰ تا ۱۶ اوت ۲۰۲۶ حدود ۴۴۶ هزار و ۷۰۰ گردشگر بیشتر را به مناطق تحت تأثیر خورشیدگرفتگی و مناطق اطراف جذب کند.
برآورد رسمی، ۳۴۲.۱۹ میلیون یورو هزینه گردشگری اضافی و در نهایت حدود ۳۴۷.۶ میلیون یورو اثر خالص اقتصادی برای اقتصاد اسپانیا را نشان میدهد. از هزینه گردشگران، حدود ۲۴۷.۲۹ میلیون یورو مربوط به گردشگران خارجی و حدود ۹۴.۹ میلیون یورو مربوط به گردشگران داخلی برآورد شده است.
این موضوع برای مناطق داخلی اسپانیا اهمیت بیشتری دارد؛ مناطقی که معمولاً در مقایسه با شهرهای بزرگ و سواحل مشهور، سهم کمتری از گردشگری بینالمللی دارند. حالا روستاها و شهرهای کوچک واقع در مسیر خورشیدگرفتگی میتوانند برای چند روز به مقصد اصلی گردشگران نجومی تبدیل شوند.
برای نمونه، روستای سوموسیرا در شمال مادرید تنها حدود ۹۳ نفر جمعیت دارد، اما برای ورود حدود ۲ هزار بازدیدکننده در روز خورشیدگرفتگی آماده میشود؛ رقمی که چندین برابر جمعیت دائمی روستاست.
یک اتفاق نجومی تنها نیست
خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ در واقع شروع یک دوره استثنایی برای اسپانیاست.
قرار است پس از آن، در ۱۱ مرداد ۱۴۰۶ برابر با ۲ اوت ۲۰۲۷، یک خورشیدگرفتگی کامل دیگر از بخشهایی از اسپانیا عبور کند؛ این بار مسیر آن به سمت جنوب کشور خواهد بود و بخشهایی از شمال آفریقا و خاورمیانه نیز در مسیر کلیت قرار میگیرند.
سپس در ۶ بهمن ۱۴۰۶ برابر با ۲۶ ژانویه ۲۰۲۸، یک خورشیدگرفتگی حلقوی نیز از اسپانیا و پرتغال قابل مشاهده خواهد بود.
به همین دلیل، این دوره در اسپانیا به نوعی یک «سهگانه خورشیدگرفتگی» تبدیل شده که میتواند طی سه سال متوالی، گردشگران نجومی را به این کشور بکشاند.
از آسمان تا اقتصاد محلی
جذابیت اصلی ماجرا این است که یک پدیده طبیعی که تنها چند دقیقه طول میکشد، میتواند ماهها پیش از وقوع، اقتصاد گردشگری مناطق مسیر خود را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش رزرو هتلها، اجاره اقامتگاههای روستایی، سفرهای جادهای، رستورانها، فروشگاههای محلی و خدمات گردشگری، بخشی از موج اقتصادی ایجادشده در اطراف این رویداد است. گزارش دولت اسپانیا همچنین از افزایش ۱۷.۸ درصدی رزروهای هتل برای اوت ۲۰۲۶ نسبت به اوت سال قبل خبر میدهد.
در برخی مناطق کوچک، مسئله حتی از ظرفیت اقتصادی فراتر رفته و مسئولان محلی مجبور شدهاند برای ترافیک، پارک خودروها، تأمین آب، خدمات اضطراری و مدیریت جمعیت برنامهریزی کنند.
در نتیجه، خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ فقط چند دقیقه تاریک شدن آسمان نیست؛ برای اسپانیا، ترکیبی از یک رویداد نجومی تاریخی، فرصت گردشگری، رونق اقتصادی مناطق کمترشناختهشده و آغاز سه سال کمسابقه در تقویم نجومی اروپا است.
نکته ایمنی: در مراحل جزئی خورشیدگرفتگی، نگاه مستقیم به خورشید بدون فیلتر یا عینک استاندارد مخصوص خورشیدگرفتگی میتواند به چشم آسیب دائمی وارد کند.