وقتی تصویر دیگر سند واقعیت نیست؛ هوش مصنوعی چگونه مرز عکس واقعی و جعلی را محو میکند؟
شاید تا همین چند سال پیش، دیدن یک عکس برای باور کردن یک اتفاق کافی بود؛ اما امروز یک تصویر میتواند کاملاً واقعی به نظر برسد، در حالی که هیچوقت چنین صحنهای در دنیای واقعی وجود نداشته است. پیشرفت ابزارهای تولید تصویر با هوش مصنوعی باعث شده مرز میان عکس واقعی و تصویر ساختهشده بسیار باریکتر از گذشته شود.
گروه علم و تکنولوژی چندثانیه آنلاین نوشت:
مدلهای جدید هوش مصنوعی دیگر مانند نسلهای اولیه، خطاهای آشکار و عجیب در چهره، دستها یا پسزمینه ندارند و میتوانند جزئیاتی مانند نور، سایه، بافت پوست، چینوچروک لباس، انعکاس سطوح و عمق تصویر را با دقت بیشتری بازسازی کنند. همین پیشرفت باعث میشود تشخیص ساختگی بودن تصویر در نگاه اول بسیار دشوارتر شود.
یکی از دلایل مهم این موضوع، نحوه عملکرد مغز انسان هنگام دیدن تصاویر است. ما معمولاً یک عکس را جزءبهجزء بررسی نمیکنیم، بلکه در مدت کوتاهی بر اساس چهرهها، نور، ترکیببندی و محتوای کلی تصویر درباره واقعی بودن آن قضاوت میکنیم؛ دقیقاً همان بخشهایی که هوش مصنوعی در ساخت تصاویر باورپذیر در آنها پیشرفت زیادی کرده است.
مشکل زمانی جدیتر میشود که یک تصویر جعلی در کنار یک خبر، حادثه یا ادعای مهم در شبکههای اجتماعی منتشر شود. مخاطب ممکن است پیش از بررسی منبع، تحت تأثیر تصویر قرار بگیرد و آن را بهعنوان مدرکی برای یک اتفاق واقعی بپذیرد. سرعت بالای بازنشر نیز باعث میشود یک تصویر ساختگی در مدت کوتاهی در صفحات و کانالهای مختلف منتشر شود.
البته هنوز میتوان به برخی نشانهها برای شناسایی تصاویر مصنوعی توجه کرد؛ برای مثال نوشتههای نامفهوم، جزئیات غیرطبیعی در اشیا، ناسازگاری میان نور و سایه، انعکاسهای عجیب یا بخشهایی از تصویر که با منطق صحنه هماهنگ نیستند. با این حال، این نشانهها دائمی نیستند و با پیشرفت مدلهای هوش مصنوعی، بسیاری از ضعفهای قدیمی بهتدریج برطرف میشوند.
به همین دلیل، تشخیص اصالت یک تصویر بیش از گذشته به بررسی اطلاعات خارج از خود عکس وابسته شده است. اینکه تصویر نخستینبار چه زمانی و کجا منتشر شده، منبع آن چه کسی است، آیا نسخه اصلی یا اطلاعات همراه فایل وجود دارد و آیا منابع مستقل دیگری همان اتفاق را تأیید کردهاند، میتواند اطلاعات بسیار مهمتری از ظاهر تصویر در اختیار مخاطب قرار دهد.
در دنیایی که ساختن یک تصویر کاملاً باورپذیر دیگر کار دشواری نیست، صرفاً خوب دیدن برای تشخیص واقعیت کافی نخواهد بود. کاربران شبکههای اجتماعی باید پیش از بازنشر یا باور کردن تصاویر حساس، منبع و زمینه انتشار آنها را بررسی کنند؛ زیرا در عصر تصاویر ساختهشده با هوش مصنوعی، سؤال مهم دیگر فقط این نیست که «آیا این عکس واقعی به نظر میرسد؟»، بلکه این است که «چه مدرکی برای واقعی بودن آن وجود دارد؟»