اینترنت از آسمان نمیآید؛ این کابلهای غولپیکر در اعماق اقیانوس، جهان را به هم متصل کردهاند
بسیاری تصور میکنند اینترنت جهان عمدتاً از طریق ماهوارهها جابهجا میشود، اما واقعیت چیز دیگری است.
زهرا شفیعی در چندثانیه آنلاین نوشت: هر بار که در تلگرام پیامی ارسال میکنید، ویدیویی در اینستاگرام تماشا میکنید، یک تماس تصویری با آن سوی دنیا برقرار میکنید یا حتی یک جستوجوی ساده در گوگل انجام میدهید، احتمالاً دادههای شما سفری چند هزار کیلومتری را در اعماق اقیانوسها پشت سر میگذارند.
بسیاری تصور میکنند اینترنت جهان عمدتاً از طریق ماهوارهها جابهجا میشود، اما واقعیت چیز دیگری است. ستون فقرات اینترنت جهانی شبکهای عظیم از کابلهای فیبر نوری زیردریایی است که در کف اقیانوسها و دریاها قرار گرفتهاند و قارهها را به یکدیگر متصل میکنند. امروزه بیش از ۹۵ درصد ارتباطات بینالمللی اینترنت، تماسهای تلفنی، تبادل دادههای بانکی، تراکنشهای مالی و ارتباطات دیجیتال جهان از طریق همین کابلهای پنهان انجام میشود.
ویدیویی که این روزها مورد توجه کاربران قرار گرفته، یکی از پیچیدهترین عملیاتهای مهندسی جهان را به تصویر میکشد؛ فرایند نصب کابلهای فیبر نوری در اعماق دریا.
همهچیز از یک کشتی ویژه آغاز میشود. کشتیهایی که بهطور اختصاصی برای نصب کابل ساخته شدهاند و میتوانند هزاران تن کابل فیبر نوری را در مخازن عظیم خود حمل کنند. در این مرحله، خدمه کابل را با دقتی فوقالعاده بهصورت حلقههای منظم درون مخازن بزرگ کشتی قرار میدهند. کوچکترین اشتباه در این فرایند میتواند هنگام نصب در اقیانوس مشکلات بزرگی ایجاد کند.
پس از تکمیل بارگیری، کشتی راهی اقیانوس میشود؛ سفری که ممکن است هفتهها یا حتی ماهها به طول بینجامد. اما پیش از آن، گروهی از مهندسان، زمینشناسان و متخصصان اقیانوسشناسی مسیر دقیق کابل را طراحی کردهاند. آنها با استفاده از نقشههای دقیق بستر دریا، تصاویر ماهوارهای و رباتهای زیرآبی، بهترین و ایمنترین مسیر را انتخاب میکنند.
هدف این است که کابل از مناطق خطرناک مانند گسلهای فعال، آتشفشانهای زیردریایی، شیبهای تند، مناطق زلزلهخیز و مسیرهای پرتردد کشتیها دور بماند. در واقع، پیش از آنکه حتی یک متر کابل وارد آب شود، صدها ساعت مطالعه و بررسی روی مسیر آن انجام شده است.
زمانی که کشتی به نقطه آغاز عملیات میرسد، یکی از حساسترین مراحل شروع میشود. کابل بهآرامی و با سرعتی کاملاً کنترلشده از پشت کشتی وارد آب میشود. سرعت حرکت کشتی و سرعت رهاسازی کابل باید دقیقاً با یکدیگر هماهنگ باشند؛ زیرا هرگونه کشیدگی یا شل شدن بیش از حد میتواند به کابل آسیب برساند.
در آبهای کمعمق، وضعیت حتی پیچیدهتر است. در این مناطق، کابلها در معرض خطر لنگر کشتیها، تورهای ماهیگیری و فعالیتهای انسانی قرار دارند. به همین دلیل از ماشینهای ویژهای استفاده میشود که شیارهایی در بستر دریا ایجاد کرده و کابل را چند متر زیر خاک دفن میکنند. سپس بستر دریا دوباره روی آن بسته میشود تا کابل کاملاً محافظت شود.
اما در اعماق چند هزار متری اقیانوس، شرایط متفاوت است. در این نقاط، کابل بهآرامی روی کف دریا قرار میگیرد؛ جایی که نور خورشید هرگز به آن نمیرسد و فشار آب میتواند صدها برابر فشار جو زمین باشد.
شاید شگفتآور باشد که این کابلها با وجود انتقال حجم عظیمی از اطلاعات، چندان ضخیم نیستند. بخش اصلی آنها را رشتههایی بسیار نازک از شیشه خالص تشکیل میدهد که نور را با سرعتی نزدیک به سرعت نور در خلأ منتقل میکنند. همین رشتههای ظریف قادرند میلیونها تماس تلفنی، میلیاردها پیام و حجم عظیمی از اطلاعات اینترنتی را بهطور همزمان جابهجا کنند.
البته این رشتههای حساس برای بقا در محیط خشن اقیانوس به محافظت گسترده نیاز دارند. به همین دلیل چندین لایه عایق، ژل ضدآب، پوششهای پلیاتیلنی و زرههای فولادی اطراف آنها قرار میگیرد. در برخی مناطق ساحلی، ضخامت کابل به اندازه بازوی یک انسان میرسد تا در برابر آسیبهای احتمالی مقاومت کند.
یکی از عجیبترین تهدیدها برای این شاهراههای ارتباطی، کوسهها هستند. در سالهای گذشته بارها تصاویری منتشر شده که نشان میدهد برخی کوسهها به کابلهای زیردریایی حمله کرده و آنها را گاز میگیرند. دانشمندان معتقدند میدانهای الکترومغناطیسی ضعیف اطراف کابلها ممکن است حسگرهای طبیعی برخی گونههای کوسه را تحریک کند. با این حال، لایههای محافظ فولادی و پوششهای مقاوم باعث میشود این حملات معمولاً خسارت جدی ایجاد نکنند.
با وجود این، بزرگترین تهدید برای کابلهای زیردریایی نه کوسهها، بلکه انسانها هستند. تحقیقات نشان میدهد بخش عمده آسیبهای واردشده به این شبکه جهانی ناشی از لنگر کشتیها، فعالیتهای ماهیگیری و حوادث دریایی است. به همین دلیل صدها کشتی تخصصی در سراسر جهان آمادهاند تا در صورت بروز مشکل، محل آسیب را پیدا کرده و کابل را تعمیر کنند.
امروزه صدها کابل زیردریایی با مجموع طولی بیش از یک میلیون کیلومتر در کف اقیانوسهای جهان گسترده شدهاند. اگر این کابلها را پشت سر هم قرار دهیم، میتوان چندین بار کره زمین را دور زد. این شبکه عظیم، ستون فقرات اقتصاد دیجیتال جهان محسوب میشود و اختلال در آن میتواند ارتباطات، بانکداری، تجارت الکترونیک و حتی بازارهای مالی بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
شاید به همین دلیل باشد که بسیاری از کارشناسان این کابلها را مهمترین زیرساخت نامرئی جهان میدانند؛ سازههایی که میلیاردها نفر هر روز از آنها استفاده میکنند، اما کمتر کسی از وجودشان در اعماق تاریک اقیانوسها خبر دارد.
دفعه بعد که در چند ثانیه پیامی را به آن سوی دنیا ارسال کردید یا ویدیویی را بدون وقفه تماشا کردید، به یاد بیاورید که پشت این ارتباط ساده، هزاران کیلومتر کابل فیبر نوری قرار دارد که در سکوت مطلق کف اقیانوسها آرمیدهاند و جهان مدرن را به هم متصل نگه داشتهاند.