از ترامپ تا حمله به امباپه؛ جام جهانی در اشغال سیاست

نغمه افشار در گروه ورزشی چندثانیه آنلاین نوشت:

رئیس‌جمهور آمریکا شخصاً با رئیس فیفا تماس می‌گیرد تا درباره کارت قرمز بازیکن تیمش تجدیدنظر شود. چند ساعت بعد، محرومیت بازیکن تعلیق می‌شود.

در همین تورنمنت، یک سناتور پاراگوئه‌ای کیلیان امباپه را آماج حملات لفظی قرار می‌دهد و فوتبال، دوباره از مستطیل سبز بیرون کشیده می‌شود.

جام جهانی همیشه خودش را جشن فوتبال معرفی کرده است؛ جایی که قرار است همه‌چیز با سوت داور، کیفیت بازیکنان و نتیجه داخل زمین معنا پیدا کند. اما هرچه این تورنمنت بزرگ‌تر شده، بازی دیگری هم در کنار آن شکل گرفته؛ بازی قدرت. جایی که سیاستمداران، دولت‌ها و جریان‌های رسانه‌ای می‌دانند هیچ ویترینی بزرگ‌تر از جام جهانی برای دیده شدن وجود ندارد.

ماجرای تماس دونالد ترامپ با جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، فقط درباره یک کارت قرمز نبود. حتی اگر فیفا اصرار داشته باشد که تصمیم کمیته انضباطی مستقل از این تماس گرفته شده، اصل ماجرا تغییری نمی‌کند؛ وقتی رئیس‌جمهور کشور میزبان مستقیماً وارد یک پرونده انضباطی می‌شود، مرز میان فوتبال و سیاست، بار دیگر کمرنگ‌تر از همیشه به نظر می‌رسد.

در سوی دیگر، حمله سیاسی به کیلیان امباپه هم اتفاقی جداگانه نیست؛ ادامه همان روند است. ستاره‌ای که باید درباره گل‌ها و عملکردش قضاوت شود، ناگهان به سوژه جدال‌های سیاسی تبدیل می‌شود. در جام جهانی امروز، ستاره‌ها فقط فوتبالیست نیستند؛ آن‌ها نمادند، و نمادها همیشه هدف آسان‌تری برای سیاست هستند.

شاید هیچ‌وقت نتوان سیاست را کاملاً از فوتبال جدا کرد، اما تفاوت بزرگی میان «حضور» و «تسلط» وجود دارد. نگرانی از جایی آغاز می‌شود که سیاست، از جایگاه تماشاگر بلند می‌شود، وارد زمین می‌شود و می‌خواهد روی نتیجه بازی اثر بگذارد؛ یا دست‌کم این تصور را در ذهن افکار عمومی ایجاد کند.

جام جهانی هنوز هم فوتبال دارد؛ اما دیگر فقط فوتبال ندارد. توپ روی چمن می‌چرخد، اما بیرون از زمین، قدرت، سیاست و روایت‌ها مسابقه مهم‌تری را آغاز کرده‌اند؛ مسابقه‌ای که اگر مراقبش نباشند، بزرگ‌ترین بازنده‌اش خود فوتبال خواهد بود.

قبلاً سیاست در سکوها بود؛ امروز کنار نیمکت‌ها ایستاده است. قبلاً دولت‌ها از جام جهانی بهره‌برداری تبلیغاتی می‌کردند؛ امروز رئیس‌جمهور درباره کارت قرمز یک بازیکن حرف می‌زند، سناتور به ستاره تیم رقیب حمله می‌کند و هر روز یک پرونده جدید، فوتبال را از مستطیل سبز بیرون می‌کشد. این تفاوت بزرگ جام جهانی ۲۰۲۶ با همه دوره‌های قبل است.