موج تازه مهاجرت؛ وقتی رفتن به تصمیم قطعی تبدیل میشود
نیروی شکلدهنده اصلی موجهای مهاجرت تودهوار در ایران، بیچشماندازی یا ناامیدی بوده و درحالحاضر نیز همین عامل، پیشران اصلی مهاجرت محسوب میشود.
روزنامه شرق نوشت:
هر بار که در دهههای اخیر اعتراض مردم ایران از دل خانهها به کف خیابانها کشیده شد، بلافاصله پس از آن موج بزرگی کشور را در بر گرفت: موج مهاجرت. مهاجرتی که اگر در سالهای گذشته بیشتر مختص دانشجویان و فعالان اجتماعی بود، حالا آنچنان تمام جامعه را فرا گرفته که بارها کارشناسان و دانشگاهیان از مخاطرات این کوچ دستهجمعی نیروی متخصص، فعال یا هر نوع از نیروهای انسانی برای آینده کشور هشدار دادهاند.
براساس پیمایش رصدخانه مهاجرت ایران در سال ۱۴۰۱، ۷۳ درصد پزشکان و پرستاران و ۵۹ درصد دانشجویان، اثرات تورم را بر تمایل به مهاجرت خود بسیار زیاد دانستهاند و ۶۳ درصد پزشکان و پرستاران و ۵۱ درصد دانشجویان، اثرات تحریم را بر تمایل به مهاجرت خود بسیار زیاد ارزیابی کردهاند.
همچنین «علاقه به تلاش برای اصلاح و پیشرفت ایران» و «عرق به وطن و علاقه به سرزمین مادری» در همه گروهها جزء عوامل اصلی برای ماندن در کشور بوده است.
دادههای گردآوریشده نشان میدهند تعداد کل مهاجران ایرانیتبار از حدود نیممیلیون نفر پیش از انقلاب سال ۵۷ به ۳.۱ میلیون نفر در سال ۱۳۹۸ افزایش یافته است.
همچنین تمایل دانشجویان برای بازگشت به ایران از بیش از ۹۰ درصد در سال ۱۳۵۷ به کمتر از ۱۰ درصد در حال حاضر کاهش یافته است و با ۱۳۰ هزار دانشجوی ایرانی ثبتنامشده در دانشگاههای خارجی، این عدد امروز به بالاترین حد خود رسیده است.
موجهای مختلف پناهندگان ایرانی پس از انقلاب ایران سه اوج درخور توجه داشته است: اولین موج میان سالهای ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۹ به دلیل تأثیرات جنگ ایران و عراق، دومین موج پس از اعتراضات دانشجویی ۱۳۷۸ و سومین موج بزرگ پس از انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۸.
بهطور کلی از زمان انقلاب، حدود یک میلیون ایرانی برای پناهندگی در کشورهای مختلف اقدام کردهاند.
در دو دهه اخیر بیش از شش میلیون ایرانی از کشور مهاجرت کردهاند و حدود ۴۰ درصد از مهاجران ایرانی دارای تحصیلات عالیه هستند.
بسیاری از این مهاجران دارای تخصصهای فنی، پزشکی و علمی بودهاند و درواقع با مهاجرت خود، ایران را از نیروی انسانی متخصص و تحصیلکرده خالی کردهاند.
نیروی شکلدهنده اصلی موجهای مهاجرت تودهوار در ایران، بیچشماندازی یا ناامیدی بوده و درحالحاضر نیز همین عامل، پیشران اصلی مهاجرت محسوب میشود.
مهاجرتها حداقل تا اطلاع ثانوی، بیش از گذشته رنگ و بوی یکطرفه و بدون بازگشت به خود گرفتهاند؛ مگر آنکه اتفاقی خارقالعاده در سپهر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور رخ دهد.