تورم به بازار فیلترشکن‌ها هم رسید؛ قیمت‌ها تا ۱۰ برابر بالا رفت | هزینه وصل‌ماندن چقدر گران شد؟

در ماه‌هایی که قطعی‌های گسترده و محدودیت دسترسی به اینترنت بین‌الملل به بخشی از زندگی روزمره کاربران ایرانی تبدیل شده، بازار فیلترشکن پا به پای تورم عمومی رشد کرده است. برای یک خانواده دو نفره با مصرف معمولی ۵۰ گیگ برای هر نفر، هزینه ماهانه از ۱۸۵ هزار تومان به حدود یک میلیون و ۴۳۸ هزار تومان رسیده است.

پیش از دی‌ماه ۱۴۰۴، بسته ۳۰ روزه ۳۰ گیگابایتی با قیمت ۵۹ هزار و ۹۰۰ تومان فروخته می‌شد؛ یعنی هر گیگ حدود ۱,۹۹۶ تومان. اما حالا همین بسته به ۴۳۹ هزار تومان رسیده؛ یعنی هر گیگ حدود ۱۴ هزار و ۶۳۳ تومان. بسته ۵۰ گیگابایتی نیز که پیش‌تر ۹۲ هزار و ۵۰۰ تومان بود، حالا ۷۱۹ هزار تومان فروخته می‌شود؛ یعنی رشد ۷.۷ برابری.

یک خانواده دو نفره برای مصرف ماهانه ۱۰۰ گیگ فیلترشکن، حالا باید ماهانه یک میلیون و ۲۵۳ هزار تومان بیشتر از قبل پرداخت کند. این هزینه برای فروشگاه‌های آنلاین، فریلنسرها، دانشجویان و کسب‌وکارهای وابسته به شبکه‌های اجتماعی می‌تواند بسیار سنگین‌تر تمام شود. برای این گروه‌ها، فیلترشکن دیگر انتخاب نیست؛ ابزار ادامه کار است.

نکته مهم این است که این جهش قیمت در شرایطی رخ داده که کاربران بهبود محسوسی در کیفیت اینترنت تجربه نکرده‌اند. کاربر ایرانی امروز دو بار هزینه می‌دهد؛ یک بار برای خرید اینترنت و بار دیگر برای عبور از محدودیت همان اینترنت. اما نتیجه نهایی همچنان اتصال ناپایدار، سرعت پایین و قطعی‌های پیاپی است.

پرسش اصلی این است: وقتی استفاده از فیلترشکن با مخالفت رسمی مواجه است، چرا بازاری که نه شفاف است و نه پاسخگو، چنین رشد قیمتی را تجربه می‌کند؟ اگر فیلترشکن نامطلوب است، چرا بازار آن هر روز بزرگ‌تر می‌شود؟ و اگر این بازار تا این اندازه سودآور شده، چرا درباره ذی‌نفعان آن شفاف‌سازی نمی‌شود؟

برای بسیاری از مردم، فیلترشکن دیگر انتخاب نیست؛ اجبار است. و وقتی اجبار به بازار تبدیل می‌شود، پرسش اصلی این نیست که مردم چرا فیلترشکن می‌خرند؛ پرسش این است که چه کسانی از بسته‌ماندن اینترنت و گران‌شدن راه‌های دور زدن آن سود می‌برند؟