از کنجکاوی تا اسکرول بی‌پایان؛ چرا تماشای زندگی دیگران این‌قدر جذاب است

گروه هنر و زندگی چندثانیه آنلاین نوشت:

شاید برایتان پیش آمده باشد که فقط برای چند دقیقه وارد شبکه‌های اجتماعی شوید، اما ناگهان متوجه شوید مدت زیادی است در حال تماشای ویدئوهای روزمره زندگی دیگران هستید؛ از غذا خوردن و خرید کردن گرفته تا سفر، کار، رابطه و حتی لحظه‌های کاملاً معمولی. این رفتار فقط به معنای وقت‌گذرانی نیست و ترکیبی از سازوکارهای روانی و طراحی پلتفرم‌های دیجیتال می‌تواند آن را تقویت کند.

مغز انسان به‌طور طبیعی به زندگی و رفتار دیگران توجه می‌کند. دیدن اینکه افراد مختلف چگونه زندگی می‌کنند، چه انتخاب‌هایی دارند و با چه اتفاقاتی روبه‌رو می‌شوند، می‌تواند اطلاعات اجتماعی در اختیار مغز قرار دهد و به ما کمک کند رفتار و شرایط خودمان را با دیگران مقایسه کنیم.

بخش مهمی از جذابیت این محتوا به «مقایسه اجتماعی» مربوط می‌شود. فرد هنگام تماشای زندگی دیگران ممکن است ناخودآگاه شرایط ظاهری، سبک زندگی، روابط، موفقیت‌ها یا حتی عادت‌های آن‌ها را با خودش مقایسه کند؛ مقایسه‌ای که گاهی انگیزه‌بخش است، اما در صورت تکرار زیاد می‌تواند احساس نارضایتی یا عقب‌ماندن ایجاد کند.

مشکل اینجاست که محتوای شبکه‌های اجتماعی معمولاً تصویر کاملی از زندگی افراد ارائه نمی‌دهد. کاربران بیشتر لحظات جذاب، موفقیت‌ها، سفرها، خریدها و اتفاقات خوشایند را منتشر می‌کنند و همین انتخاب باعث می‌شود زندگی دیگران در فضای مجازی مرتب‌تر و جذاب‌تر از واقعیت روزمره به نظر برسد.

از طرف دیگر، الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی نیز در ادامه پیدا کردن این تماشا نقش دارند. پلتفرم‌ها با بررسی رفتار کاربر، محتوایی را که احتمال می‌دهند توجه او را بیشتر جلب کند، پیشنهاد می‌دهند؛ بنابراین بعد از تماشای یک ویدئو، محتوای مشابهی ظاهر می‌شود و بدون تصمیم آگاهانه، ویدئوی بعدی هم شروع می‌شود.

تماشای زندگی دیگران گاهی نوعی سرگرمی و فاصله گرفتن کوتاه‌مدت از روزمرگی است. فرد ممکن است با دنبال کردن زندگی یک غریبه احساس کند در یک داستان واقعی و ادامه‌دار قرار گرفته و همین حس کنجکاوی باعث شود برای دیدن اتفاق بعدی، زمان بیشتری در شبکه اجتماعی بماند.

با این حال، وقتی این رفتار به اسکرول بی‌پایان تبدیل شود، می‌تواند روی بخش‌های دیگری از زندگی اثر بگذارد. کاهش زمان خواب، به تعویق افتادن کارها، کاهش تمرکز یا احساس ناتوانی در کنار گذاشتن تلفن همراه، از نشانه‌هایی هستند که نشان می‌دهند مصرف محتوای دیجیتال از یک سرگرمی ساده فراتر رفته است.

در نهایت، جذابیت تماشای زندگی دیگران ترکیبی از کنجکاوی طبیعی انسان، مقایسه اجتماعی، جذابیت روایت‌های روزمره و طراحی الگوریتمی شبکه‌های اجتماعی است. آگاهی از این سازوکارها می‌تواند کمک کند هنگام اسکرول کردن متوجه باشیم چه چیزی ما را نگه داشته و چه زمانی بهتر است تلفن همراه را کنار بگذاریم.