بیکاری کم شده یا مردم از پیدا کردن کار ناامید شدهاند؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند برای فهمیدن وضعیت واقعی اشتغال، نباید فقط به نرخ بیکاری نگاه کرد. در کنار این شاخص، «نرخ مشارکت اقتصادی» نیز اهمیت زیادی دارد؛ شاخصی که نشان میدهد چه تعداد از افراد در سن کار، یا شاغل هستند یا فعالانه به دنبال پیدا کردن شغل میگردند.
به گزارش گروه اجتماعی چندثانیه آنلاین: هر بار که آمار جدید بازار کار منتشر میشود، یکی از مهمترین تیترها کاهش نرخ بیکاری است. این بار هم نرخ بیکاری حدود ۷.۵ درصد اعلام شده؛ عددی که در نگاه اول میتواند نشانهای از بهبود وضعیت اشتغال و رونق بازار کار به نظر برسد. اما آیا واقعاً شرایط به همین اندازه امیدوارکننده است؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند برای فهمیدن وضعیت واقعی اشتغال، نباید فقط به نرخ بیکاری نگاه کرد. در کنار این شاخص، «نرخ مشارکت اقتصادی» نیز اهمیت زیادی دارد؛ شاخصی که نشان میدهد چه تعداد از افراد در سن کار، یا شاغل هستند یا فعالانه به دنبال پیدا کردن شغل میگردند.
مسئله اینجاست که وقتی نرخ مشارکت اقتصادی کاهش پیدا میکند، بخشی از افرادی که مدتها به دنبال کار بودهاند و نتیجهای نگرفتهاند، به مرور از جستوجوی کار دست میکشند. این افراد دیگر در آمار بیکاران قرار نمیگیرند و به عنوان «جمعیت غیرفعال» شناخته میشوند. به همین دلیل ممکن است نرخ بیکاری روی کاغذ کاهش پیدا کند، اما این کاهش الزاماً به معنای ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر نباشد.
آمارهای منتشرشده درباره روند خالص ایجاد اشتغال نیز سؤالات مهمی را مطرح میکند. بر اساس این دادهها، خالص اشتغال ایجادشده در کشور از ۱۸۴ هزار نفر در سال ۱۴۰۰ به ۲۶۸ هزار نفر در سال ۱۴۰۱ و سپس به ۷۷۴ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ رسید؛ اما در سال ۱۴۰۳ این رقم به ۲۹۸ هزار نفر کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۳۴ هزار نفر سقوط کرد.
این اعداد نشان میدهد سرعت ایجاد شغل در اقتصاد ایران طی دو سال اخیر به شکل محسوسی کاهش یافته است. به بیان ساده، اگر فرصتهای شغلی با همان سرعت گذشته در حال ایجاد شدن نیستند، این پرسش مطرح میشود که کاهش نرخ بیکاری دقیقاً از کجا آمده است؟
بسیاری از خانوادهها نیز در زندگی روزمره خود شرایط متفاوتی را احساس میکنند. جوانانی که پس از فارغالتحصیلی ماهها و حتی سالها به دنبال کار میگردند، افرادی که به دلیل پایین بودن دستمزدها از بازار کار خارج میشوند و کسانی که دیگر امیدی به یافتن شغل مناسب ندارند، بخش مهمی از واقعیتی هستند که همیشه در آمارهای رسمی دیده نمیشود.
به همین دلیل اقتصاددانان تأکید میکنند که برای قضاوت درباره وضعیت بازار کار باید مجموعهای از شاخصها را کنار هم قرار داد؛ از نرخ بیکاری گرفته تا نرخ مشارکت اقتصادی، میزان اشتغال ایجادشده، کیفیت مشاغل، امنیت شغلی و سطح درآمدها.
کاهش نرخ بیکاری خبر خوبی است، اما زمانی میتوان آن را نشانه واقعی رونق اقتصادی دانست که همزمان فرصتهای شغلی بیشتری ایجاد شود، مشارکت مردم در بازار کار افزایش یابد و افراد کمتری به دلیل ناامیدی از یافتن شغل، از چرخه اشتغال خارج شوند.