نفس تازه در سدهای تهران و البرز؛ افزایش ذخایر آب، اما بحران همچنان ادامه دارد
گزارشهای هواشناسی از بهبود نسبی پوشش برفی در ارتفاعات البرز مرکزی خبر میدهند؛ موضوعی که در صورت تداوم بارشهای فصلی و کاهش برداشتهای غیرضروری، میتواند به تقویت تدریجی ورودی سدها در هفتهها و ماههای آینده کمک کند. با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده که اتکای صرف به بارشها، بهویژه در اقلیم در حال گرمتر شدن ایران، پاسخگوی نیاز روبهرشد مصرف نیست.
زهرا شفیعی در چندثانیه آنلاین نوشت: پس از یک دوره افت نگرانکننده در منابع آبی، تازهترین دادهها از وضعیت سدهای پنجگانه تأمینکننده آب تهران و البرز نشان میدهد حجم ذخایر آبی تا نیمه خرداد ۱۴۰۵ به حدود ۵۵۳ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب افزایش دارد و از یک «بهبود نسبی» در وضعیت منابع آب حکایت میکند.
این مجموعه سدها شامل کرج (امیرکبیر)، طالقان، لتیان، لار و ماملو هستند که بخش مهمی از آب شرب کلانشهر تهران و مناطق اطراف را تأمین میکنند. نقش این مخازن بهویژه در ماههای گرم سال، زمانی که فشار مصرف به اوج میرسد، حیاتیتر میشود.
با وجود این رشد، تصویر کلی همچنان شکننده است. سطح ذخایر فعلی هنوز پایینتر از میانگین ثبتشده در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ قرار دارد؛ دورهای که هرچند خود نیز با نوسان همراه بود، اما در مقاطعی وضعیت بهمراتب پایدارتر از شرایط فعلی گزارش شده بود. این فاصله نشان میدهد سیستم تأمین آب همچنان در وضعیت «ریکاوری کاملنشده» قرار دارد.
در میان این پنج سد، کرج و طالقان همچنان ستون اصلی تأمین آب محسوب میشوند و بهتنهایی حدود ۶۴ درصد از کل ذخایر را در اختیار دارند. این تمرکز، اگرچه از نظر ظرفیت طبیعی اجتنابناپذیر است، اما از منظر مدیریت منابع یک نقطه آسیبپذیر نیز به شمار میرود؛ چرا که هرگونه افت ورودی در این دو سد میتواند به سرعت بر کل شبکه تأمین آب اثر بگذارد.
در کنار این وضعیت، گزارشهای هواشناسی از بهبود نسبی پوشش برفی در ارتفاعات البرز مرکزی خبر میدهند؛ موضوعی که در صورت تداوم بارشهای فصلی و کاهش برداشتهای غیرضروری، میتواند به تقویت تدریجی ورودی سدها در هفتهها و ماههای آینده کمک کند. با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده که اتکای صرف به بارشها، بهویژه در اقلیم در حال گرمتر شدن ایران، پاسخگوی نیاز روبهرشد مصرف نیست.
از سوی دیگر، الگوی مصرف آب در تهران همچنان یکی از چالشهای اصلی محسوب میشود. رشد جمعیت، توسعه شهری و مصرف بالای خانگی باعث شده سرانه مصرف در برخی مقاطع از میانگینهای استاندارد فراتر برود. این در حالی است که منابع سطحی و زیرزمینی همزمان تحت فشار قرار دارند و فرصت بازسازی طبیعی آنها محدود است.
در مجموع، هرچند افزایش اخیر ذخایر سدهای تهران و البرز نشانهای از بهبود نسبی شرایط است، اما این روند هنوز به معنای عبور از بحران نیست. آنچه اکنون دیده میشود بیشتر یک «تنفس کوتاهمدت در دل یک چرخه کمآبی» است؛ فرصتی که اگر با مدیریت مصرف، کاهش هدررفت و اصلاح الگوی برداشت همراه نشود، میتواند بهسرعت دوباره به وضعیت تنش آبی بازگردد.
