جنگ ایران و آمریکا در مسیر «بیپایان»؟ | ترامپ گرفتار خطای محاسباتی ویتنامیها شده است
نشریه «فارن پالیسی» در تحلیلی هشدار داده که جنگ کنونی میان ایران و آمریکا، با وجود آتشبس شکننده، نشانههای آشکاری از تبدیل شدن به یک «جنگ بیپایان» و فرسایشی را دارد.
این تحلیل تأکید میکند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با سه عامل کلیدی که پیشتر در جنگهای ویتنام و افغانستان منجر به بنبست شده بود، مواجه است.
در حالی که عملیات ۲۴ ساعته «آزادسازی تنگه هرمز» متوقف شده، اما نویسنده فارن پالیسی، معتقد است عقبنشینی تاکتیکی آمریکا به معنای پایان درگیری نیست.
او مینویسد: «سه عامل تاریخی در این جنگ حاضرند: اراده قوی طرف ضعیفتر (ایران)، اختلال در محاسبات طرف قدرتمند (آمریکا) و نبود محدودیتهای نهادی مؤثر برای مهار جنگ.»
بنابر این گزارش، قدرتهای بزرگ در بنبست نظامی بهجای ارزیابی هزینه-فایده، گرفتار «حفظ اعتبار»، «ترس از عقبنشینی» و «توجیه هزینههای گذشته» میشوند.
جنگ ویتنام و افغانستان نمونههای بارز این خطای محاسباتی است. در مورد ایران نیز، اصرار بر «پیروزی بزرگ»، شروط حداکثری در مذاکرات و نادیده گرفتن هزینههای اقتصادی جنگ برای شهروندان آمریکایی، تکرار همین الگوی خطرناک است.
فارن پالیسی مینویسد: با وجود بیش از ۱۶ هزار حمله هوایی آمریکا و اسرائیل، ایران نهتنها فرو نپاشیده، بلکه با بستن تنگه هرمز و حملات منطقهای، هزینه جنگ را برای غرب افزایش داده است. تهران در مذاکرات عجله ندارد و با به تعویق انداختن چندباره گفتگوها، زمان را به نفع خود مدیریت میکند.
ضعف یا نبود محدودیتهای نظارتی در هر دو طرف، یکی دیگر از عوامل تداوم درگیری عنوان شده است. در ایران، ساختار متمرکز تصمیمگیری سریع را ممکن ساخته و در آمریکا نیز کنگره تاکنون نتوانسته اختیارات جنگی رئیسجمهور را محدود کند.
این گزارش هشدار میدهد: حتی اگر ترکیب سیاسی کنگره تغییر کند، احتمال توقف کامل جنگ پایین است.
جنگ کنونی نشانههای نگرانکننده از الگوهای فرسایشی را دارد. اگر روند ادامه یابد، احتمال تبدیل این درگیری به «جنگی بیپایان» که آغازش مشخص اما پایانش مبهم است، بسیار بالا خواهد بود. با این حال، ایجاد سازوکارهای نظارتی و الزام دولتها به پاسخگویی درباره هزینهها و اهداف جنگ، شاید تنها راه جلوگیری از این فاجعه باشد.