دیپلماسی زیر سایه ناوهای هواپیمابر؛ بازی دوگانه واشینگتن با تهران
اعزام ناو هواپیمابر «جرالد فورد» و آمادهباش ارتش آمریکا برای عملیات احتمالی چندهفتهای علیه ایران، نشاندهنده راهبرد دوگانه واشینگتن مبتنی بر «فشار نظامی و دیپلماسی همزمان» است؛ راهبردی که هدف آن افزایش اهرم چانهزنی در مذاکرات و مهار توان راهبردی ایران محسوب میشود.
تحولات اخیر در روابط ایران و ایالات متحده وارد مرحلهای پیچیده و متناقض شده است. از یک سو، اعزام ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» به خاورمیانه و پیوستن آن به ناو «آبراهام لینکلن»، آرایش نظامی آمریکا در منطقه را به سطحی بیسابقه رسانده است. کارشناسان این اقدام را بخشی از راهبرد «بازدارندگی سخت» واشینگتن میدانند که هدف آن ارسال پیام هشدار به تهران و تقویت موضع آمریکا در هرگونه تعامل احتمالی است.
به گزارش فرارو، در سوی دیگر، تلاشهای دیپلماتیک همچنان در جریان است. منابع خبری از برنامهریزی برای دور جدید مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در ژنو با میانجیگری عمان خبر میدهند. وزارت خارجه سوئیس نیز آمادگی خود را برای تسهیل این گفتگوها اعلام کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند همزمانی این دیپلماسی با نمایش قدرت نظامی، فضای بیاعتمادی را تشدید کرده و اصالت مسیر گفتگو را زیر سوال برده است.
گزارشها حاکی از آن است که ارتش آمریکا خود را برای سناریوی «عملیات نظامی چندهفتهای» علیه ایران آماده میکند تا در صورت صدور دستور ناگهانی از سوی دونالد ترامپ، غافلگیر نشود. این آمادگی شامل حملات محدود به اهداف مشخص یا زیرساختهای خاص است و گزینه تهاجم زمینی گسترده به دلیل هزینههای سنگین آن، فعلاً دور از ذهن ارزیابی میشود.
در عرصه سیاسی واشینگتن، دونالد ترامپ با فشارهای متضادی روبروست. از یک طرف، لابیهای قدرتمند حامی اسرائیل (مانند آیپک) و نمایندگان تندرو کنگره، او را به اتخاذ رویکرد نظامی و سختگیرانهتر تشویق میکنند. از طرف دیگر، فرماندهان نظامی نسبت به پیامدهای غیرقابلپیشبینی هرگونه درگیری هشدار میدهند و افکار عمومی آمریکا نیز تمایلی به جنگ جدید ندارد. خود ترامپ اعزام ناوها را «اقدامی احتیاطی» نامیده و همچنان از تمایل به توافق سخن میگوید، اما مارکو روبیو، وزیر خارجهاش، دستیابی به چنین توافقی را دشوار میداند.
نقش اسرائیل در این معادله نیز بسیار پررنگ است. تلآویو با پیروی از دکترین «مهار همهجانبه» و رویکرد «یا همه چیز یا هیچچیز»، تلاش دارد مسیر مذاکرات را مسدود کند و آمریکا را به سمت گزینه تقابل سوق دهد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در واکنش به این شرایط، بر نقش کشورهای منطقه مانند عمان، عراق و ترکیه برای جلوگیری از تشدید بحران تأکید کرده است. در نهایت، به نظر میرسد آینده این تنشها در گرو نتیجه رقابت میان «دیپلماسی در ژنو» و «آرایش جنگی در خلیج فارس» خواهد بود.