پایان نگرانیها درباره انسداد رگهای قلب با نوشیدن مایعات خنک
با وجود انتشار گسترده پیامهایی درباره خطر نوشیدن آب سرد، علم پزشکی تاکنون هیچ ارتباطی میان نوشیدن آب خنک و انسداد رگهای قلب، سکته قلبی یا چسبیدن چربی به کبد پیدا نکرده است. آنچه سلامت بدن را در روزهای گرم تهدید میکند، کمآبی و گرمازدگی است، نه دمای آب.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: با فرا رسیدن روزهای داغ تابستان، یکی از اولین کارهایی که بسیاری از افراد پس از قرار گرفتن زیر نور خورشید یا انجام فعالیت بدنی انجام میدهند، نوشیدن یک لیوان آب خنک یا یخ است. با این حال، سالهاست پیامهایی در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی منتشر میشود که هشدار میدهند نوشیدن آب سرد میتواند «چهار رگ اصلی قلب را مسدود کند»، «باعث سکته قلبی شود» یا حتی «چربی را به دیواره کبد بچسباند». ادعاهایی که بارها بازنشر شدهاند، اما آیا واقعاً پشتوانه علمی دارند؟
بررسی مطالعات علمی و نظر متخصصان نشان میدهد پاسخ کوتاه منفی است. تاکنون هیچ پژوهش معتبر و هیچ انجمن علمی قلب و عروق در جهان این ادعاها را تأیید نکرده است. بدن انسان سازوکارهای بسیار دقیقی برای تنظیم دما دارد و نوشیدن یک لیوان آب سرد نمیتواند باعث انسداد ناگهانی شریانهای قلب یا چسبیدن چربی به کبد شود.
بدن با آب سرد چه میکند؟
زمانی که آب وارد دهان و سپس معده میشود، دمای آن بهسرعت با دمای بدن که حدود ۳۷ درجه سانتیگراد است، تنظیم میشود. خونرسانی گسترده به مری و معده باعث میشود اختلاف دمای آب در مدت کوتاهی از بین برود.
به همین دلیل، آب سرد پیش از آنکه بتواند اثری بر قلب یا سایر اندامها بگذارد، دمایش تغییر میکند. از نظر فیزیولوژیک نیز هیچ مسیر شناختهشدهای وجود ندارد که نوشیدن آب سرد بتواند باعث بسته شدن رگهای قلب شود.
منشأ این شایعه از کجاست؟
بخش زیادی از این باور از پیامهای زنجیرهای و مطالب غیرعلمی فضای مجازی سرچشمه گرفته است. در برخی از این پیامها ادعا میشود که آب سرد باعث «سفت شدن چربیها» در بدن میشود؛ در حالی که فرآیند هضم چربی، جذب مواد غذایی و انتقال آنها در بدن، کاملاً تحت کنترل آنزیمها، صفرا و دستگاه گوارش انجام میشود و ارتباطی با دمای یک لیوان آب ندارد.
همچنین هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آب سرد موجب «چسبیدن چربی به کبد» یا ایجاد کبد چرب میشود. کبد چرب معمولاً نتیجه عواملی مانند اضافهوزن، مقاومت به انسولین، مصرف بیشازحد قند و کالری، کمتحرکی یا مصرف الکل است و ارتباطی با سرد یا گرم بودن آب ندارد.
آیا آب سرد میتواند برای بعضی افراد ناراحتی ایجاد کند؟
اگرچه نوشیدن آب سرد برای اغلب افراد سالم بیخطر است، اما ممکن است در برخی شرایط باعث ناراحتی موقت شود.
برای مثال، برخی افراد هنگام نوشیدن سریع آب بسیار سرد دچار سردرد ناگهانی یا همان «سردرد بستنی» میشوند. این حالت در اثر تحریک اعصاب سقف دهان ایجاد میشود و معمولاً طی چند ثانیه یا چند دقیقه از بین میرود.
افرادی که دچار رفلاکس معده، حساسیت دندانی یا برخی اختلالات گوارشی هستند نیز ممکن است پس از نوشیدن آب بسیار سرد احساس ناراحتی بیشتری داشته باشند، اما این موضوع به معنای آسیب به قلب یا انسداد رگها نیست.
نوشیدن آب یخ بلافاصله بعد از گرما یا ورزش
یکی از پرسشهای رایج این است که آیا پس از قرار گرفتن طولانیمدت در هوای گرم یا انجام ورزش سنگین، نوشیدن آب یخ خطرناک است؟
متخصصان میگویند در چنین شرایطی مهمترین موضوع، جبران کمآبی بدن است. نوشیدن آب خنک میتواند به کاهش احساس گرما و افزایش راحتی فرد کمک کند.
البته توصیه میشود آب را بهآرامی و در چند جرعه بنوشید، نه اینکه مقدار زیادی آب بسیار سرد را در چند ثانیه مصرف کنید؛ زیرا این کار ممکن است باعث احساس گرفتگی معده یا ناراحتی گوارشی شود.
خطر واقعی تابستان؛ کمآبی بدن است
برخلاف شایعاتی که درباره آب سرد مطرح میشود، پزشکان هشدار میدهند خطر اصلی در روزهای گرم تابستان کمآبی بدن است.
وقتی بدن آب کافی دریافت نکند، حجم خون کاهش مییابد و قلب برای رساندن خون به اندامها باید سختتر کار کند. این وضعیت میتواند باعث افت فشار خون، سرگیجه، ضعف، خستگی، کاهش تمرکز، گرفتگی عضلات و در موارد شدید، گرمازدگی شود.
افراد سالمند، کودکان، زنان باردار، بیماران قلبی و افرادی که در فضای باز کار میکنند، بیش از دیگران در معرض خطر کمآبی قرار دارند و باید در طول روز بهطور منظم مایعات مصرف کنند.
آب سرد بهتر است یا آب با دمای محیط؟
از دیدگاه پزشکی، پاسخ این سؤال برای بیشتر افراد ساده است؛ هر دمایی که باعث شود آب بیشتری بنوشید، انتخاب مناسبی است.
برخی افراد نوشیدن آب خنک را ترجیح میدهند، زیرا احساس طراوت بیشتری ایجاد میکند و در روزهای گرم نوشیدن مایعات را آسانتر میکند. در مقابل، برخی دیگر آب با دمای محیط یا ولرم را راحتتر مینوشند.
هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد یکی از این دو گزینه برای افراد سالم بر دیگری برتری قطعی دارد.
چند توصیه برای روزهای گرم تابستان
- پیش از آنکه احساس تشنگی شدید کنید، آب بنوشید.
- اگر مدت زیادی زیر آفتاب بودهاید، مایعات را بهصورت تدریجی مصرف کنید.
- در فعالیتهای طولانی یا تعریق زیاد، علاوه بر آب، به جبران املاح از دسترفته نیز توجه داشته باشید.
- مصرف بیش از حد نوشابههای شیرین و نوشیدنیهای بسیار کافئیندار را محدود کنید.
- رنگ تیره ادرار میتواند یکی از نشانههای کمآبی بدن باشد.
با وجود انتشار گسترده پیامهایی درباره خطر نوشیدن آب سرد، علم پزشکی تاکنون هیچ ارتباطی میان نوشیدن آب خنک و انسداد رگهای قلب، سکته قلبی یا چسبیدن چربی به کبد پیدا نکرده است. آنچه سلامت بدن را در روزهای گرم تهدید میکند، کمآبی و گرمازدگی است، نه دمای آب.
بنابراین اگر در یک بعدازظهر داغ تابستان، پس از ساعتها حضور در گرما، یک لیوان آب خنک نوشیدید، نگران قلب خود نباشید. مهمتر از دمای آب، این است که بدن شما به اندازه کافی مایعات دریافت کند و از کمآبی در امان بماند.