گوشی شما جاسوسی میکند یا الگوریتمها شما را میشناسند؟
برای اینکه یک سیستم بتواند رفتار شما را تا حد زیادی پیشبینی کند، لزوماً لازم نیست حرفهایتان را بشنود. مجموعهای از رفتارهای روزمره، از یک جستوجوی ساده تا چند ثانیه مکث روی یک ویدئو، میتواند اطلاعاتی تولید کند که در کنار هم تصویری نسبتاً دقیق از علایق شما بسازند.
به گزارش گروه علم و تکنولوژی چندثانیه آنلاین: چند دقیقه قبل با دوستتان درباره خرید یک گوشی جدید حرف زدهاید؛ هنوز چیزی جستوجو نکردهاید و حتی نام مدل خاصی را هم در اینترنت نزدهاید. وارد اینستاگرام یا یک سایت دیگر میشوید و ناگهان همان برند یا محصول را میبینید. اگر این اتفاق فقط یکبار رخ دهد، میشود از کنار آن گذشت؛ اما وقتی بارها تکرار میشود، سؤال دیگری شکل میگیرد: گوشی از کجا فهمید؟
این تجربه برای بسیاری از کاربران آشناست؛ صحبت درباره یک سفر و دیدن تبلیغ همان مقصد، حرف زدن درباره خرید یک وسیله و مواجه شدن با تبلیغ آن، یا حتی اشاره به یک موضوع خاص و دیدن چندین محتوای مرتبط در فاصلهای کوتاه. همین نزدیکی زمانی است که ماجرا را مشکوک میکند و این تصور را به وجود میآورد که تلفن همراه در تمام این مدت به مکالمه ما گوش داده است.
اما چیزی که کمتر دیده میشود، ردپای دیجیتالی است که کاربر قبل از آن اتفاق از خودش به جا گذاشته است. گوشی و اپلیکیشنها فقط جستوجوی مستقیم را نمیبینند. کلیکها، صفحاتی که باز میکنید، ویدئوهایی که تماشا میکنید، مدت توقف روی یک محتوا، خریدهای قبلی، حسابهایی که دنبال میکنید، موقعیت مکانی و حتی زمان و الگوی استفاده از گوشی میتوانند اطلاعاتی درباره علایق و رفتار شما ایجاد کنند.
برای مثال، ممکن است چند روز قبل قیمت یک کفش را در سایتی بررسی کرده باشید، بعد چند ویدئوی مربوط به همان سبک را دیده باشید و صفحه چند فروشگاه را هم باز کرده باشید. شما احتمالاً این اتفاقها را به هم مرتبط نمیکنید؛ اما برای یک سیستم پیشنهاد محتوا، اینها چند نشانه پشت سر هم هستند. وقتی بعداً تبلیغ همان محصول روی صفحه ظاهر میشود، چیزی که برای شما یک اتفاق ناگهانی است، میتواند نتیجه یک پیشبینی از قبل شکلگرفته باشد.
موضوع حتی میتواند از این هم پیچیدهتر باشد. الگوریتمها فقط به رفتار خود شما نگاه نمیکنند و در بسیاری از سرویسها، الگوهای رفتاری کاربران دیگر نیز در سیستمهای پیشنهاد و تبلیغات نقش دارند. اگر افرادی با رفتار مشابه شما به یک محصول یا موضوع خاص علاقه نشان داده باشند، احتمال پیشنهاد همان محتوا برای شما هم میتواند افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، حافظه و توجه انسان هم در این احساس نقش دارند. وقتی درباره چیزی صحبت میکنیم، ذهنمان نسبت به همان موضوع حساس میشود. ممکن است در طول روز دهها تبلیغ ببینیم و هیچکدام در ذهنمان نماند، اما اگر یکی از آنها چند دقیقه بعد از یک گفتوگوی مرتبط ظاهر شود، همان یک مورد بهشدت جلب توجه میکند. فاصله زمانی کوتاه، ارتباط میان دو اتفاق را بسیار پررنگ میکند.
با این حال، نگرانی درباره حریم خصوصی را نمیتوان فقط به خطای ذهن نسبت داد. مسئله واقعی، میزان دادهای است که اپلیکیشنها و سرویسها از رفتار کاربران دریافت میکنند و اینکه این دادهها برای چه اهدافی استفاده میشوند. مجوزهای دسترسی، موقعیت مکانی، شناسههای تبلیغاتی و فعالیت داخل سرویسها، بسته به برنامه و تنظیمات کاربر، میتوانند در شخصیسازی محتوا و تبلیغات نقش داشته باشند.
میکروفون هم در این میان یکی از حساسترین بخشهاست. دسترسی یک برنامه به میکروفون بهخودیخود به معنای شنود دائمی مکالمات نیست؛ سیستمهای عامل تلفن همراه برای دسترسی به میکروفون مجوزهایی در نظر گرفتهاند و کاربر میتواند بسیاری از این دسترسیها را بررسی یا محدود کند. بنابراین از دید فنی، صرف ظاهر شدن یک تبلیغ مرتبط، مدرک کافی برای اینکه گوشی مکالمه را ضبط کرده باشد نیست.
اتفاقاً نکته عجیبتر همینجاست: برای اینکه یک سیستم بتواند رفتار شما را تا حد زیادی پیشبینی کند، لزوماً لازم نیست حرفهایتان را بشنود. مجموعهای از رفتارهای روزمره، از یک جستوجوی ساده تا چند ثانیه مکث روی یک ویدئو، میتواند اطلاعاتی تولید کند که در کنار هم تصویری نسبتاً دقیق از علایق شما بسازند.
به همین دلیل است که گاهی احساس میکنیم گوشی چند دقیقه زودتر از خودمان فهمیده به چه چیزی فکر میکنیم؛ در حالی که ممکن است پاسخ نه در یک مکالمه مخفی، بلکه در همان ردپایی باشد که هر روز بدون توجه، هنگام استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی از خودمان باقی میگذاریم.