چرا ضدیخ خالص انتخاب مناسبی برای خنککردن موتور نیست؟
ضدیخ برای جلوگیری از یخزدن مایع و خوردگی قطعات موتور ضروری است، اما قرار نیست بهتنهایی در سیستم خنککننده استفاده شود.
ریختن ضدیخ خالص در سیستم خنککننده، راهی مطمئن برای مراقبت از موتور در زمستان نیست. این مایع باید با نسبت مناسب آب ترکیب شود تا سیستم بتواند گرمای موتور را بهدرستی دفع کند.
به گزارش گجت نیوز، با رسیدن روزهای سرد سال، بعضی رانندگان برای مراقبت بیشتر از موتور خودرو مقدار ضدیخ را در سیستم خنککننده افزایش میدهند. در حالی که هدف اصلی ضدیخ، محافظت از موتور در برابر یخزدگی است، بسیاری تصور میکنند غلظت بالاتر آن به معنای عملکرد بهتر است. این باور اشتباه است؛ زیرا استفاده از ضدیخ خالص نه تنها به خنک شدن موتور کمک نمیکند، بلکه میتواند گرمای آن را نیز افزایش دهد.
ضدیخ برای جلوگیری از یخزدن مایع و خوردگی قطعات موتور ضروری است، اما قرار نیست بهتنهایی در سیستم خنککننده استفاده شود. ترکیب آن با آب، تعادلی میان محافظت در برابر یخزدگی و توان انتقال حرارت ایجاد میکند.
در چنین شرایطی، بهجای آنکه موتور خنکتر بماند، احتمال بالارفتن دمای آن وجود دارد. پس چرا استفاده از مایع خنککننده موتور خالص با وجود نقش مهمش در محافظت از موتور، انتخاب مناسبی برای خنککردن آن نیست؟
آیا ضدیخ خالص میتواند دمای موتور را بالا ببرد؟
این تصور که هرچه ضدیخ بیشتری در سیستم خنککننده خودرو باشد، موتور بهتر محافظت میشود، همیشه درست نیست. در شرایط معمول، ضدیخ غلیظ بهتنهایی بهاندازه ترکیب ضدیخ و آب گرما را دفع نمیکند. به همین دلیل، استفاده از ضدیخ خالص میتواند باعث افزایش دمای موتور شود.
ضدیخ غلیظ معمولاً بر پایه اتیلنگلیکول یا پروپیلنگلیکول تولید میشود و در حالت خالص نقطه انجماد بالاتری نسبت به ترکیب آن با آب دارد. به عبارت سادهتر، ضدیخ غلیظ در هوای بسیار سرد زودتر یخ میزند و محافظت ضعیفتری در برابر یخزدگی ارائه میدهد. ترکیب آن با آب نقطه انجماد را به شکل چشمگیری پایین میآورد.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، چون هر یک از اجزای ترکیب وظیفهای در عملکرد مایع خنککننده دارند. آب گرمای موتور را بهتر جذب و منتقل میکند، در حالی که ضدیخ از یخزدگی و خوردگی جلوگیری میکند. به همین دلیل، وقتی مایع خنککننده موتور فقط از ضدیخ خالص تشکیل شده باشد، نه محافظت آن در برابر یخزدگی بهینه است و نه توان خنککاری آن.
آب چگونه به دفع گرمای موتور کمک میکند؟
آب در مقایسه با گلیکول توانایی بیشتری برای جذب و انتقال گرما دارد. به همین دلیل، ترکیب آب و ضدیخ میتواند گرمای تولیدشده در محفظه احتراق را سریعتر به رادیاتور برساند و دمای موتور را پایدار نگه دارد. در مقابل، ضدیخ خالص گرما را کندتر جذب میکند.
در این حالت، دفع حرارت کاهش مییابد و موتور ممکن است در شرایطی مشابه با دمای بالاتری کار کند. در نتیجه، غلظت بیش از حد ضدیخ بهجای کاهش دما، بهتدریج دمای موتور را افزایش میدهد.
غلظت زیاد چه اثری بر گردش مایع دارد؟
افزایش سهم ضدیخ فقط بر توان انتقال گرما اثر نمیگذارد. این مایع وقتی غلیظتر میشود، روانتر حرکت نمیکند و در برابر جریان مقاومت بیشتری نشان میدهد. این ویژگی بر نحوه گردش مایع در مسیرهای باریک موتور و رادیاتور اثر میگذارد.
چرا نقطه جوش بالاتر به معنای خنککاری بهتر نیست؟
نقطه جوش دمایی است که مایع در شرایط معین شروع به جوشیدن میکند. ضدیخ غلیظ بهتنهایی در دمای بالاتری میجوشد، اما این ویژگی بهتنهایی به معنای خنککاری بهتر نیست. برای اینکه موتور در دمای مناسب کار کند، گرمای تولیدشده باید بهسرعت جذب و به رادیاتور منتقل شود.
نسبت مناسب ضدیخ و آب چقدر است؟
برای بسیاری از خودروها، ترکیب ۵۰ درصد ضدیخ و ۵۰ درصد آب مقطر یا آب دییونیزه نسبتی رایج است. این ترکیب در بیشتر شرایط تعادلی مناسب میان محافظت در برابر یخزدگی و توان انتقال گرما ایجاد میکند.
البته نسبت ۵۰ به ۵۰ یک دستور ثابت برای همه خودروها و همه شرایط نیست. دمای محیط، مشخصات خودرو و نوع ضدیخ هم در انتخاب نسبت مؤثر است. سازنده خودرو معمولاً در دفترچه راهنما نسبت مناسب را مشخص میکند و در شرایط آبوهوایی بسیار سرد ممکن است نسبت بالاتری از ضدیخ توصیه شود.
چرا نوع آب مورد استفاده مهم است؟
آبی که با ضدیخ غلیظ ترکیب میشود نیز اهمیت دارد. آب مقطر یا آب دییونیزه به این دلیل توصیه میشود که فاقد مواد معدنی است و احتمال تشکیل رسوب در مسیرهای خنککننده را کاهش میدهد. رسوب میتواند جریان مایع را مختل کند و در بلندمدت به موتور آسیب بزند.
از طرف دیگر، حذف ضدیخ و استفاده از آب خالص هم راهحل مناسبی برای بهترکردن خنککاری نیست. آب خالص اگرچه گرما را بهتر منتقل میکند، اما در برابر یخزدگی و خوردگی از موتور محافظت نمیکند. به همین دلیل، نه ضدیخ خالص و نه آب خالص بهتنهایی گزینه مناسبی برای سیستم خنککننده خودرو نیستند.
اگر ضدیخ غلیظ بهاشتباه و بدون رقیقسازی وارد سیستم خنککننده شده است، بهتر است غلظت مایع موجود بررسی شود و سپس ترکیب آن بر اساس مشخصات سازنده خودرو اصلاح شود. در بسیاری از خودروها نیز نسبت مناسب در دفترچه راهنما یا روی بستهبندی ضدیخ درج شده است.
مهم این است که پیش از تغییر ترکیب، مشخص شود مایع داخل سیستم در چه وضعیتی قرار دارد و نسبت موردنیاز برای همان خودرو چیست. به همین دلیل، بررسی غلظت مایع خنککننده باید پیش از هر اقدامی انجام شود.
آیا بالا رفتن آمپر آب همیشه به ضدیخ مربوط است؟
اگر نشانگر دمای موتور افزایش غیرعادی را نشان میدهد، نباید فوراً نتیجه گرفت که مشکل فقط از غلظت ضدیخ است. ممکن است چند عامل همزمان در افزایش دما نقش داشته باشند. برای نمونه، اگر مقدار مایع خنککننده کمتر از حد استاندارد باشد، گردش آن کامل انجام نمیشود و موتور داغتر میشود.
نسبت ضدیخ و آب یکی از مواردی است که باید بررسی شود، اما تنها علت احتمالی افزایش دما نیست. پس اگر با وجود تنظیم درست ترکیب، دمای موتور همچنان بالا میماند، لازم است سایر اجزای سیستم خنککننده نیز بررسی شوند تا علت اصلی مشخص شود.