مشکل عجیب آمریکا برای تولید موشکهای پاتریوت؛ ماجرای ریون کربنیشده
پنتاگون برای افزایش تولید رهگیرهای پیشرفته PAC-۳ با کمبود «ریون کربنیشده» مواجه است؛ مادهای مقاوم در برابر حرارت که تنها تأمینکننده تأییدشده آن برای این موشکها، شرکت فرانسوی آریانگروپ است.
اوایل سال جاری میلادی، یکی از مقامهای ارشد پنتاگون برای افزایش تولید موشکهای رهگیر پاتریوت با یکی از تأمینکنندگان صنعت دفاعی آمریکا دیدار کرد. موضوع این گفتوگو مادهای به نام «ریون کربنیشده» بود؛ محصولی که به دلیل مقاومت در برابر دماهای چند هزار درجهای، برای ساخت نازل موتور موشکهای پاتریوت اهمیت حیاتی دارد.

به نقل از والاستریت ژورنال، تنها یک نوع از این ماده برای استفاده در پیشرفتهترین موشکهای پاتریوت تأیید شده است. این محصول در کارخانه شرکت آمریکایی «پارک ائرواسپیس» در ایالت کانزاس فرآوری میشود، اما ماده اولیه آن را شرکت فرانسوی «آریانگروپ» تولید میکند. به این ترتیب، تلاش آمریکا برای افزایش تولید موشکهای پاتریوت به ظرفیت تولید یک شرکت فرانسوی وابسته شده است.
برایان شور، مدیرعامل شرکت پارک، در توضیح محدودیتهای موجود گفته است: «آنها یک شرکت فرانسوی هستند. نمیتوان آنها را با زور وادار به کاری کرد. ممکن است بهسادگی فعالیتشان را متوقف کنند.»
گلوگاه اروپایی در تولید موشکهای آمریکایی
الیاف اولیه این ماده در جمهوری چک تولید و به فرانسه منتقل میشود. آریانگروپ در نزدیکی بوردو، آن را طی فرآیندی خاص کربنیزه میکند و محصولی به نام «Raycarb» به شرکت پارک در آمریکا میفرستد. این شرکت نیز پس از فرآوری، محصول را در اختیار L3Harris قرار میدهد تا در ساخت نازل موتور موشکهای پاتریوت استفاده شود.
این ماده مانند یک لایه محافظ حرارتی درون نازل عمل میکند و بهتدریج میسوزد تا از ذوب شدن موتور در اثر حرارت احتراق جلوگیری کند. دمای سوخت این موتورها میتواند از ۵۰۰۰ درجه فارنهایت فراتر برود و به همین دلیل جایگزین کردن ماده مورد استفاده، بهسادگی امکانپذیر نیست.
میراث کاهش ظرفیت صنعت دفاعی آمریکا
این وابستگی بخشی از مشکل گستردهتر زنجیره تأمین تسلیحات آمریکاست؛ شبکهای که در آن کمبود یک قطعه تخصصی از سوی تأمینکنندهای در چند سطح پایینتر میتواند کل روند تولید را مختل کند.
پس از پایان جنگ سرد، سیاستگذاران آمریکایی با هدف کاهش هزینههای نظامی، به ادغام شرکتهای دفاعی و کوچک شدن شبکه تولیدکنندگان میدان دادند. در فاصله ربع قرن، تعداد پیمانکاران اصلی صنایع دفاعی آمریکا از ۵۱ شرکت به پنج شرکت کاهش یافت. همچنین بر اساس گزارش پنتاگون، تعداد کسبوکارهای کوچک فعال در پایگاه صنعتی دفاعی آمریکا در دهه منتهی به سال ۲۰۲۲، حدود ۴۰ درصد کمتر شد.
راهحلهایی که چند سال زمان میبرند
شرکت پارک برای افزایش ظرفیت تولید، حدود پنج میلیون دلار پیشپرداخت به آریانگروپ داده تا خط تولید جدیدی در فرانسه راهاندازی شود. این خط قرار است در سال ۲۰۲۸ فعالیت خود را آغاز کند، اما برای پاسخگویی به تمام نیاز آمریکا کافی نیست. همچنین برنامهای برای احداث کارخانهای در خاک آمریکا با سرمایهگذاری ۲۵ میلیون دلاری مطرح شده که افتتاح آن به حدود سال ۲۰۳۰ موکول میشود.
شور درباره این تأخیر گفته است: «مشکل بزرگ این است که هیچکس نمیخواهد سه سال و نیم منتظر بماند.»
آلمان نیز میتواند منبع جایگزینی برای تأمین ریون باشد، اما محصول شرکت Enka هنوز برای استفاده در موشک PAC-3 MSE تأیید نشده است. این شرکت همچنین با مشکلات مالی روبهروست و احتمال توقف تولید کارخانه آن در سال ۲۰۲۸ وجود دارد.
در مجموع، تلاش آمریکا برای افزایش تولید موشکهای پاتریوت با مانعی فراتر از ظرفیت کارخانههای داخلی روبهروست: زنجیرهای بینالمللی از تأمینکنندگان که توسعه یا جایگزینی هر حلقه آن ممکن است چندین سال زمان ببرد.