کمخوابی را نمیتوان با یک آخر هفته خوابیدن جبران کرد؛ هشداری که بسیاری از ما باید جدی بگیریم
بسیاری از افراد تصور میکنند بدن انسان مانند یک حساب بانکی عمل میکند؛ هر زمان که کمبود خواب ایجاد شد، میتوان با چند ساعت خواب بیشتر آن را تسویه کرد. اما یافتههای علمی در سالهای اخیر تصویری متفاوت و تا حدی نگرانکننده ارائه میدهند.
به گزارش گروه دانش و سلامت چندثانیه آنلاین: احتمالاً برای شما هم پیش آمده است؛ چند شب پیاپی دیر خوابیدهاید، صبح زود از خواب بیدار شدهاید و با خود گفتهاید: «اشکالی ندارد، آخر هفته بیشتر میخوابم و همه چیز جبران میشود.»
این باور آنقدر رایج است که بسیاری از افراد تصور میکنند بدن انسان مانند یک حساب بانکی عمل میکند؛ هر زمان که کمبود خواب ایجاد شد، میتوان با چند ساعت خواب بیشتر آن را تسویه کرد. اما یافتههای علمی در سالهای اخیر تصویری متفاوت و تا حدی نگرانکننده ارائه میدهند.
حتی چند شب کمخوابی میتواند واکنشهایی در بدن ایجاد کند که فراتر از احساس خستگی، بیحوصلگی یا خوابآلودگی روز بعد هستند محدود شدن خواب میتواند سطح برخی نشانگرهای التهابی را در بدن افزایش دهد؛ از جمله پروتئین واکنشی C یا CRP و مولکولهایی مانند IL-۶ که نقش مهمی در تنظیم پاسخهای ایمنی دارند.
التهاب در اصل یکی از ابزارهای دفاعی بدن است، اما زمانی که بهطور مداوم یا غیرطبیعی افزایش پیدا کند، میتواند با مشکلاتی مانند بیماریهای قلبیعروقی، اختلالات متابولیک، دیابت نوع ۲ و حتی برخی بیماریهای مزمن دیگر ارتباط داشته باشد.
اما شاید مهمترین بخش ماجرا این باشد که بدن همیشه به سرعت از این وضعیت خارج نمیشود.
نتایج برخی مطالعات نشان دادهاند که پس از چند شب کمخوابی، حتی اگر فرد یک یا دو شب خواب طولانی و جبرانی داشته باشد، همه تغییرات ایجادشده بلافاصله به حالت طبیعی بازنمیگردند. به بیان سادهتر، بدن ممکن است بخشی از خستگی را جبران کند، اما برخی اثرات زیستی ناشی از کمبود خواب همچنان باقی بمانند و برای بازگشت کامل به تعادل به زمان بیشتری نیاز باشد.
خواب فقط زمانی برای استراحت نیست؛ در طول خواب، مغز اطلاعات روزانه را پردازش و سازماندهی میکند، حافظه تقویت میشود، هورمونها تنظیم میشوند، سیستم ایمنی بازسازی میشود و بسیاری از فرایندهای حیاتی ترمیمی در بدن انجام میگیرند. به همین دلیل است که کمبود خواب میتواند تقریباً بر تمام بخشهای بدن تأثیر بگذارد.
افرادی که بهطور مداوم کمتر از میزان توصیهشده میخوابند، بیشتر در معرض مشکلاتی مانند کاهش تمرکز، اختلال حافظه، افزایش استرس، تغییرات خلقی، ضعف سیستم ایمنی و حتی افزایش خطر ابتلا به برخی بیماریهای قلبی قرار دارند.
در دنیای امروز، جایی که بسیاری از افراد ساعتهای پایانی شب را با تلفن همراه، شبکههای اجتماعی، تماشای فیلم یا کار سپری میکنند، خواب اغلب اولین چیزی است که قربانی برنامههای فشرده روزانه میشود. با این حال، بدن انسان برای حفظ سلامت خود به خواب منظم نیاز دارد؛ نه فقط خواب بیشتر در چند روز خاص.
آنچه بیش از همه اهمیت دارد، «پیوستگی» خواب است. یعنی خواب کافی و منظم در طول هفته، نه تلاش برای جبران کمبودهای چند روزه در پایان هفته.
کمخوابی تنها یک احساس گذرا نیست که با چند ساعت استراحت بیشتر از بین برود. هر شب خواب ناکافی میتواند اثری واقعی بر بدن بگذارد و این اثرات گاهی بیشتر از آنچه تصور میکنیم ماندگار هستند.
بنابراین اگر مدتی است خواب خود را به تعویق میاندازید و امیدوارید در فرصت بعدی آن را جبران کنید، شاید وقت آن رسیده باشد که در برنامه روزانه خود تجدیدنظر کنید؛ زیرا بدن شما ممکن است بدهی خواب را خیلی سختتر از آنچه فکر میکنید محاسبه کند.
