۷ علت احتمالی مشاهده لخته خون در مدفوع؛ علامتی که نباید نادیده گرفت

وجود خون یا لخته‌های خون در مدفوع می‌تواند از مشکلاتی مانند هموروئید تا بیماری‌های التهابی روده و سرطان روده بزرگ ناشی شود. شدت خونریزی و رنگ خون در تشخیص اولیه اهمیت دارند، اما تعیین علت به بررسی پزشکی نیاز دارد. 

خونریزی دستگاه گوارش ممکن است از بخش‌های مختلف این دستگاه آغاز شود. خون قرمز روشن اغلب با خونریزی در قسمت‌های پایینی دستگاه گوارش ارتباط دارد، در حالی که مدفوع سیاه و قیری می‌تواند نشانه خونریزی در معده یا بخش‌های بالاتر روده باشد. البته این الگوها قطعی نیستند و خونریزی شدید از قسمت‌های بالایی دستگاه گوارش نیز گاهی به شکل خون قرمز از مقعد ظاهر می‌شود. 

به گزارش گروه سلامت عصر ایران به نقل از مدیکال نیوز تودی، در ادامه با ۷ علت احتمالی مشاهده خون و لخته در مدفوع آشنا می‌شویم. 

1. زخم معده و اثنی عشر

زخم پپتیک به ایجاد زخم در پوشش داخلی معده یا اثنی عشر گفته می‌شود. عفونت باکتری هلیکوباکتر پیلوری و مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن از دلایل مهم بروز این مشکل هستند. 

خونریزی ناشی از زخم ممکن است باعث مدفوع سیاه و قیری شود. در موارد شدید، خون قرمز یا تیره نیز در مدفوع دیده می‌شود. درد قسمت بالایی شکم، تهوع و استفراغ خونی از دیگر علائم احتمالی هستند. 

درمان به علت زخم بستگی دارد و ممکن است شامل داروهای کاهش دهنده اسید معده، درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری و در موارد خونریزی فعال، مداخله آندوسکوپی باشد. 

2. دیورتیکولوز و دیورتیکولیت

دیورتیکول‌ها کیسه‌های کوچکی هستند که در دیواره روده بزرگ شکل می‌گیرند. وجود این کیسه‌ها را دیورتیکولوز می‌نامند. گاهی رگ‌های خونی داخل آن‌ها دچار خونریزی می‌شوند و خون قرمز روشن یا تیره در مدفوع دیده می‌شود. 

اگر دیورتیکول‌ها ملتهب یا عفونی شوند، بیماری دیورتیکولیت شکل می‌گیرد. درد شکم، تب، حساسیت شکمی و تغییر در عادات دفع از علائم احتمالی آن هستند. 

درمان به شدت بیماری بستگی دارد. موارد خفیف ممکن است با مراقبت پزشکی و تغییر رژیم غذایی کنترل شوند، اما موارد پیچیده مانند آبسه، سوراخ شدن روده یا التهاب شدید ممکن است به بستری و جراحی نیاز داشته باشند. 

3. هموروئید یا بواسیر

هموروئید به تورم و گشاد شدن عروق خونی اطراف مقعد یا داخل کانال مقعد گفته می‌شود. یبوست، زور زدن هنگام دفع و نشستن طولانی مدت در توالت می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. 

خونریزی هموروئید معمولا به شکل خون قرمز روشن روی دستمال توالت، سطح مدفوع یا داخل کاسه توالت دیده می‌شود. خارش، درد و تورم اطراف مقعد نیز از علائم احتمالی هستند. 

افزایش مصرف فیبر، نوشیدن آب کافی، فعالیت بدنی و پرهیز از زور زدن هنگام دفع می‌توانند به بهبود علائم کمک کنند. در موارد مقاوم، پزشک ممکن است روش‌هایی مانند بستن هموروئید با حلقه لاستیکی یا جراحی را پیشنهاد کند. 

4. کولیت ایسکمیک

کولیت ایسکمیک زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از روده بزرگ کاهش پیدا کند. در نتیجه، بافت روده اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند و ممکن است آسیب ببیند. 

درد ناگهانی شکم، احساس نیاز فوری به دفع و اسهال خونی از نشانه‌های مهم این بیماری هستند. این مشکل به ویژه در افراد سالمند و مبتلایان به بیماری‌های عروقی اهمیت دارد. 

درمان به شدت آسیب بستگی دارد و ممکن است شامل تزریق مایعات، استراحت دستگاه گوارش و مراقبت بیمارستانی باشد. در صورت آسیب شدید یا مرگ بافت روده، جراحی ضرورت پیدا می‌کند. 

5. بیماری التهابی روده

بیماری کرون و کولیت زخمی دو نوع اصلی بیماری التهابی روده هستند. این بیماری‌ها باعث التهاب مزمن دستگاه گوارش می‌شوند و ممکن است با خونریزی همراه باشند. 

در کولیت زخمی، التهاب معمولا روده بزرگ و راست روده را درگیر می‌کند. اسهال خونی، وجود مخاط در مدفوع، درد شکم و احساس تخلیه ناقص پس از دفع از علائم رایج آن هستند. 

بیماری کرون می‌تواند بخش‌های مختلف دستگاه گوارش را درگیر کند و علائمی مانند درد شکم، اسهال، کاهش وزن و گاهی خونریزی ایجاد کند. 

درمان با هدف کنترل التهاب و جلوگیری از عود بیماری انجام می‌شود و ممکن است شامل داروهای ضدالتهاب، داروهای تعدیل کننده سیستم ایمنی و درمان‌های زیستی باشد. برخی بیماران نیز به جراحی نیاز پیدا می‌کنند. 

6. پولیپ‌ها و سرطان روده بزرگ

پولیپ‌ها رشدهای غیرطبیعی بافت در پوشش داخلی روده بزرگ هستند. بیشتر پولیپ‌ها سرطانی نیستند، اما برخی از انواع آن‌ها در صورت باقی ماندن ممکن است به مرور به سرطان تبدیل شوند. 

خون در مدفوع، تغییر مداوم عادات دفع، درد شکم، کم خونی، خستگی و کاهش وزن ناخواسته از نشانه‌های احتمالی سرطان روده بزرگ هستند. البته این بیماری در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. 

کولونوسکوپی یکی از روش‌های اصلی تشخیص این بیماری است و امکان برداشتن پولیپ‌ها را نیز فراهم می‌کند. تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ نقش مهمی در موفقیت درمان دارد. غربالگری افراد با خطر متوسط در بسیاری از دستورالعمل‌های معتبر از ۴۵ سالگی آغاز می‌شود. 

7. اکتازی عروق آنترال معده

این بیماری که به معده هندوانه‌ای نیز معروف است، یک علت نسبتا نادر خونریزی دستگاه گوارش محسوب می‌شود. در این وضعیت، عروق خونی کوچک در بخش انتهایی معده گشاد می‌شوند و ممکن است خونریزی کنند. 

خونریزی می‌تواند باعث کم خونی، ضعف و خستگی شود و گاهی مدفوع تیره یا سیاه ایجاد کند. برخی بیماران نیز استفراغ خونی دارند. 

تشخیص معمولا با آندوسکوپی انجام می‌شود. درمان ممکن است شامل روش‌های آندوسکوپی برای بستن یا تخریب عروق خونریزی دهنده، دارو و در موارد خاص انتقال خون باشد. 

چه زمانی مشاهده خون در مدفوع اورژانسی است؟ 

وجود خون در مدفوع را نباید بدون بررسی به هموروئید یا یبوست نسبت داد. حتی اگر خونریزی کم باشد و درد نداشته باشید، لازم است علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ به ویژه اگر خونریزی تکرار شود یا با تغییر عادات دفع، کاهش وزن، خستگی و کم خونی همراه باشد. 

اگر خونریزی زیاد است، لخته‌های بزرگ دفع می‌کنید، خونریزی متوقف نمی‌شود یا مدفوع سیاه و قیری دارید، باید فورا به اورژانس مراجعه کنید. همراهی خونریزی با سرگیجه، غش، ضعف شدید، تنگی نفس، تپش قلب یا درد شدید شکم نیز می‌تواند نشانه از دست رفتن خون و یک وضعیت خطرناک باشد. در چنین شرایطی منتظر نمانید و با اورژانس تماس بگیرید. 

این مطلب صرفا با هدف اطلاع‌رسانی تهیه شده و به منزله تشخیص پزشکی نیست. برای بررسی علائم و دریافت راهنمایی تخصصی، حتما با پزشک مشورت کنید.