جمله‌ای که خشم مردم آمریکا را منفجر کرد

سوزان بی. گلاسر، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل و ستون نویس نشریه نیویورکر

به گزارش نشریه نیویورکر، در دهه‌های اخیر، دوره دوم ریاست‌جمهوری رؤسای‌جمهور آمریکا معمولاً با پایان خوشی همراه نبوده است. رونالد ریگان با رسوایی ایران‌- کنترا روبه‌رو شد؛ بیل کلینتون پس از تلاش برای پنهان کردن رابطه‌اش با یکی از کارآموزان سابق کاخ سفید، به نخستین رئیس‌جمهوری از میانه قرن نوزدهم تبدیل شد که استیضاح شد. جورج دبلیو بوش نیز دو دوره‌ای را که با حملات یازدهم سپتامبر و حمله به عراق همراه بود، با بحران مالی سال ۲۰۰۸ به پایان رساند.

رسوایی‌که قرار است دوره دوم دونالد ترامپ با آن در تاریخ ثبت شود، شاید هنوز رخ نداده باشد؛ یا شاید اتفاق افتاده و هنوز از آن خبر نداریم. اما در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، که نتایج آن دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ را شکل خواهد داد، باید به یک مسئله اساسی توجه کرد: آمریکا با انتخاب دوباره او در سال ۲۰۲۴، با نوع متفاوتی از بحران روبه‌رو شد؛ بحرانی که این بار نه در سیاست‌های دولت، بلکه در خود رئیس‌جمهور ریشه دارد.

کنگره به‌تنهایی قادر به مهار بحران نیست

قانون اساسی آمریکا برای برکناری رئیس‌جمهوری که مرتکب جرایم و تخلفات سنگین شده، رأی دوسوم سنا را لازم می‌داند؛ مانعی تقریباً غیرقابل عبور در کشوری که تا این اندازه دچار شکاف سیاسی شده است. ترامپ که تنها رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا با دو بار استیضاح روبرو شده و هر بار تبرئه شد، نشان داد عبور از این مانع تا چه اندازه دشوار است. نظرسنجی‌های اخیر نیز حاکی از آن است که دموکرات‌ها در بهترین حالت امیدوارند اکثریتی اندک در سنا به دست آورند.

ده سال سلطه ترامپ بر سیاست آمریکا، این تصور را تضعیف کرده که نتیجه انتخابات لزوماً پایانی روشن و قطعی دارد. شکست او در سال ۲۰۲۰، با وجود پیش‌بینی‌پذیر بودن، نشان داد حتی باختی گسترده نیز ممکن است برای رئیس‌جمهوری که حاضر است هر اقدامی برای زیر سؤال بردن نتیجه انجام دهد، پایان ماجرا نباشد.

سیاست‌های پرهزینه و غرور سیاسی

ترامپ خود بیش از هر کس دیگری زمینه شکست احتمالی حزبش را فراهم کرده است. اگر هدف او از آغاز کارزار انتخاباتی، تضعیف جمهوری‌خواهان بود، احتمالاً نمی‌توانست عملکردی بهتر از این داشته باشد: آغاز جنگی نامحبوب و بی‌نتیجه با ایران، اعمال تعرفه‌های پرهزینه و به راه انداختن جنگ تجاری با کانادا. مجموعه این اقدامات هزینه زندگی آمریکایی‌ها را افزایش داد؛ آن هم در شرایطی که وعده اصلی ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴، مهار تورمی بود که به شکست دولت جو بایدن کمک کرد.

با این حال، آنچه بیش از قیمت سوخت به موقعیت سیاسی ترامپ آسیب زده، غرور و بی‌اعتنایی او به نگرانی‌های مردم است. او در حالی که اصرار داشت انتخابات باید بر محور عملکرد شخص خودش برگزار شود، نگرانی کسانی را که بیشترین آسیب را از سیاست‌هایش دیده‌اند، به تمسخر گرفت.

نمونه روشن این رویکرد، اظهارات اخیر او در جریان کارزار انتخاباتی در جورجیا بود؛ جایی که در حمایت از دو نامزد جمهوری‌خواهِ در معرض شکست، درباره منتقدان وضعیت اقتصادی آمریکا گفت: «برایم ذره‌ای اهمیت ندارد. ما داریم پول هنگفتی به دست می‌آوریم.» این جمله می‌توانست خلاصه‌ای از کل دوره ریاست‌جمهوری او باشد؛ دولتی که منتقدانش آن را نمونه‌ای از بی‌اعتنایی صاحبان قدرت به مشکلات مردم می‌دانند.

سخنرانی پایانی؛ تصویری از فاصله با واقعیت

آخرین حضور ترامپ در کارزار انتخاباتی نیز همین تصویر را تقویت کرد. او عصر دوشنبه در برابر استخر انعکاس در مرکز ملی واشنگتن سخنرانی کرد؛ مکانی که بازسازی پرهزینه و ناموفق آن در تابستان، به نمادی از تلاش رئیس‌جمهور برای تغییر پایتخت بر اساس سلیقه شخصی و جاه‌طلبی‌های نمایشی‌اش تبدیل شده بود.

ترامپ به‌جای پاسخ دادن به انتقادها درباره بی‌اعتنایی‌اش به رأی‌دهندگان، بخش قابل توجهی از سخنرانی خود را به دفاع از موفقیتش در مقابله با جلبک‌های استخر اختصاص داد؛ مشکلی که به گفته او، رؤسای‌جمهور پیشین نتوانسته بودند حل کنند. او سپس به تعطیلی اردوگاه‌های بی‌خانمان‌ها و تعویض لوله‌های زنگ‌زده پرداخت و در بخش کوتاهی از سخنرانی، هشدار داد که کمونیست‌ها، جهادی‌ها و دموکرات‌ها ممکن است کشور را از دوران طلایی‌اش خارج کنند. درباره ایران نیز گفت: «این جنگ نیست؛ ما تقریباً هیچ جنگی نکرده‌ایم.»

ترامپ در پایان بار دیگر از طرح‌های ناتمام خود سخن گفت؛ از ساخت زمین گلفی در سطح مسابقات جهانی تا برپایی بزرگ‌ترین و زیباترین طاق پیروزی. او ده سال پیش فعالیت سیاسی‌اش را با وعده عظمت دوباره آمریکا آغاز کرد، اما اکنون تصویری که از رهبری او برجای مانده، گاه به تمجید از شست‌وشوی مجسمه‌های واشنگتن و چمن‌کاری دوباره پارک‌های پایتخت محدود می‌شود.