کشورهای خلیج فارس در تنگنا؛ تعادل شکننده میان آمریکا و ایران

چند ثانیه - با تداوم پیامدهای «جنگ ایران»، اکنون کشورهای همسایه در خلیج فارس نیز به‌تدریج به درون این درگیری کشیده می‌شوند. عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر خود را برای حملات بیشتر موشکی و پهپادی ایران آماده می‌کنند.

به گزارش چند ثانیه، تنگه هرمز – یکی از شریان‌های حیاتی انرژی جهان – بسته شده و این موضوع باعث افزایش شدید قیمت نفت و بالا رفتن نگرانی‌ها نسبت به یک رکود جهانی شده است. پرسش کلیدی اکنون این است که این سه کشور خلیج فارس تا چه زمانی می‌توانند در حالی که ایران و آمریکا ضربات متقابل رد و بدل می‌کنند، در حاشیه بمانند.

این کشورها از یک سو به‌شدت به چتر امنیتی آمریکا وابسته‌اند و از سوی دیگر، در برابر تلافی‌های احتمالی ایران بسیار آسیب‌پذیر هستند؛ و نشانه‌ها حاکی از آن است که صبر و حوصله آن‌ها رو به پایان است.

عربستان سعودی تلاش کرده میان واشنگتن و تهران نوعی تعادل برقرار کند. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، سال گذشته در قالب توافقی به میانجیگری چین، روابط دیپلماتیک با ایران را احیا کرد و با احتیاط از طرح‌های جنگی آمریکا فاصله گرفته است. با این حال، حملات موشکی ایران به تأسیسات نفتی عربستان و تهدید امنیت کشتیرانی، ریاض را در تنگنای فزاینده‌ای قرار داده است. رهبران سعودی می‌دانند که در صورت تشدید درگیری، سرزمینشان، زیرساخت‌های نفتی و شهرهای بزرگشان در معرض مستقیم آتش قرار می‌گیرند.

امارات متحده عربی نیز با دوراهی مشابهی روبه‌روست. دبی و ابوظبی که بر پایه ثبات و اتصال جهانی شکل گرفته‌اند، در برد موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار دارند. امارات برای کاهش آسیب‌پذیری، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در سامانه‌های پدافند هوایی انجام داده و روابط امنیتی خود را با آمریکا، اسرائیل و دیگر شرکا تعمیق بخشیده است؛ اما در عین حال، پیوندهای اقتصادی مهمی با ایران دارد و کوشیده است کانال‌های گفت‌وگو با تهران را باز نگه دارد.

قطر میزبان بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه، پایگاه العُدید است؛ مرکزی حیاتی برای عملیات آمریکا که در صورت تصمیم ایران به گسترش جنگ، می‌تواند به هدف بالقوه‌ای تبدیل شود. هم‌زمان، قطر خود را در نقش میانجی تعریف کرده و با همه طرف‌ها، از جمله تهران، در ارتباط است.

نگرانی مشترک این سه کشور، بقا است. آن‌ها به‌خوبی می‌دانند که یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای می‌تواند برای اقتصاد و استمرار رژیم‌هایشان فاجعه‌بار باشد. بنابراین در مقطع کنونی، تلاش می‌کنند روی مرز باریکی حرکت کنند: از یک سو حمایت کافی از آمریکا برای حفظ روابط امنیتی و تضمین دفاعی، و از سوی دیگر پرهیز از اقداماتی که بتواند ایران را به تلافی ویرانگر وادار کند.

اما هرچه درگیری ادامه می‌یابد، فضای مانور برای این تعادل شکننده کمتر می‌شود. اگر ایران به حمله به کشتیرانی، تأسیسات نفتی و احتمالاً پایگاه‌های آمریکا در منطقه ادامه دهد، این سلطنت‌های حاشیه خلیج فارس ممکن است ناگزیر شوند موضعی شفاف‌تر و صریح‌تر اتخاذ کنند؛ تصمیمی که می‌تواند آن‌ها را از ناظرانِ بی‌میل، به بازیگران خط مقدم در جنگی بسیار گسترده‌تر تبدیل کند.