افسردگی؛ زنگ خطر خاموش پارکینسون

افسردگی در سنین بالا همیشه به معنای واکنش روانی به تنهایی، بازنشستگی یا بیماری‌های جسمی نیست. پژوهش تازه‌ای نشان می‌دهد بروز افسردگی برای نخستین‌بار در سالمندی می‌تواند نشانه‌ای زودهنگام از تغییرات تدریجی در مغز باشد؛ تغییراتی که سال‌ها بعد ممکن است به بیماری‌هایی مانند پارکینسون یا زوال عقل با اجسام لویی منجر شوند. این نگاه تازه، جایگاه افسردگی را از یک اختلال صرفاً روانی به یک علامت هشداردهنده عصبی ارتقا می‌دهد. 

به گزارش چند ثانیه، این تحقیق که بر پایه داده‌های ثبت سلامت ملی دانمارک انجام شده، سوابق پزشکی بیش از ۱۷ هزار نفر را بررسی کرده است. پژوهشگران افراد مبتلا به پارکینسون یا زوال عقل با اجسام لویی را با گروه‌های مشابهی از بیماران دارای بیماری‌های مزمن دیگر، از جمله بیماری کلیوی، روماتیسم مفصلی و پوکی استخوان، مقایسه کردند. هدف این مقایسه آن بود که مشخص شود آیا افزایش افسردگی صرفاً نتیجه زندگی با یک بیماری طولانی‌مدت است یا الگوی خاصی به بیماری‌های عصبی مربوط می‌شود. 

نتایج نشان داد افسردگی در افرادی که بعدها به این بیماری‌های عصبی مبتلا شده‌اند، از حدود هشت سال پیش از تشخیص رسمی افزایش می‌یابد. این روند افزایشی در سال‌های منتهی به تشخیص شدت می‌گیرد و پس از تشخیص نیز برای چندین سال ادامه پیدا می‌کند. چنین الگویی در بیماری‌های مزمن دیگر مشاهده نشده و همین تفاوت، توجه پژوهشگران را جلب کرده است. 

به گفته محققان، این یافته‌ها نشان می‌دهد افسردگی را نمی‌توان تنها با فشار روانی ناشی از بیماری یا کاهش توان جسمی توضیح داد. در عوض، احتمال دارد افسردگی بازتاب تغییرات اولیه در ساختارها و مواد شیمیایی مغز باشد؛ تغییراتی که پیش از بروز علائم شناخته‌شده حرکتی یا شناختی، آرام و تدریجی آغاز می‌شوند. 

ارتباط میان افسردگی و زوال عقل با اجسام لویی در این مطالعه برجسته‌تر از پارکینسون گزارش شده است. هم پیش و هم پس از تشخیص، میزان افسردگی در این بیماران بالاتر بوده؛ موضوعی که می‌تواند به درگیری گسترده‌تر بخش‌هایی از مغز که در تنظیم خلق‌وخو نقش دارند و نیز سرعت پیشرفت این بیماری مربوط باشد. 

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج به معنای رابطه علت و معلولی قطعی نیست. همه افرادی که دچار افسردگی می‌شوند، لزوماً به بیماری‌های عصبی مبتلا نخواهند شد. پیام اصلی مطالعه این است که افسردگی با شروع دیرهنگام باید جدی گرفته شود؛ زیرا توجه زودهنگام به این علامت می‌تواند هم به تشخیص به‌موقع بیماری‌های مغزی کمک کند و هم کیفیت زندگی سالمندان را به شکل معناداری بهبود ببخشد.