دست خالی رسانههای داخلی برای روایت ملی
زهرا نژادبهرام، عضو ادوار شورای شهر تهران در گفت و گو با چندثانیه: رسانههای داخلی با وجود دسترسی به اینترنت و امکان استفاده از منابع خبری و تولید محتوا، عملا مخاطبی برای ارائه ندارند.
چندثانیه آنلاین - با توجه به شواهد بخش عمده شهروندان به دلیل فیلترینگ از اینترنت بینالملل محروم هستند و تنها گروههای خاص، از فیلترشکنهای گران و اینترنت طبقاتی استفاده میکنند.
در چنین شرایطی، حتی خبرهای مهم و ملی نمیتوانند اثر گستردهای بر جامعه بگذارند و رسانههای داخلی از ساختن روایت نخستین بازمیمانند. میتوانیم این وضعیت را با چند رویداد مهم بررسی کنیم تا در ادامه مسئله روشنتر شود.
حادثه «ناو دنا» با وجود بازتاب داخلی و فعالیت رسانهها، به دلیل محدود بودن دسترسی مخاطبان، نتوانست در سطح ملی و جهانی اثر لازم را بگذارد و رسانههای داخلی در این مورد به دلیل محدودیتها اقدام تولیدی انجام ندادند.
در مقابل اما بمباران «مدرسه میناب» و «بیمارستان گاندی» بازتاب جهانی پیدا کرد. این بازتاب نه بهدلیل فعالیتهای رسانهای بلکه با پیگیریهای رسمی وزارت خارجه و شکایتهای بینالمللی شکل گرفت.
این مقایسه نشان میدهد که رسانههای داخلی در این ایام حتی اگر فعال و تولیدکننده باشند ولی هنگامی که مخاطب آزاد و گسترده نداشته باشند از چرخه اثرگذاری خارج و به حاشیه رانده میشوند. در ادامه رسانههای خارجی جایگزین خواهند شد.
نژادبهرام به چندثانیه آنلاین گفت: محرومیت جامعه از اینترنت بینالملل نهتنها رسانههای داخلی را از کارکرد واقعی خود دور میکند، بلکه میدان را برای رسانههای فارسیزبان و جریانهای رسانهای بیرونی بازتر میکند، آنچنان که مشاهده کردیم. در واقع، محدودیت دسترسی عمومی به اینترنت و خبرها، خود به تقویت روایتهای بیرونی منجر میشوند.
از سوی دیگر، فیلترینگ اینترنت بینالملل فقط مسئلهای فنی یا محدود به چند پیامرسان نیست و آسیبهای دیگری را هم به همراه دارد. در دنیای رسانههای نوین، سرعت انتشار، بازچرخانی خبرها و حضور در شبکههای اجتماعی اهمیت تعیینکننده دارد.
وقتی مردم و رسانههای داخلی از این میدان دور بمانند، تولید و بازنشر روایتها در اختیار گروههای دیگر قرار میگیرد و منافع اقتصادی یا سیاسی آن نیز به نفع همان جریانها شکل میگیرد. این نشان میدهد که جامعه باید در فضای اینترنت بینالمللی حضور داشته باشد.
بنابراین مسئله اصلی، نه صرفا رفع فیلتر تلگرام، اینستاگرام یا توییتر، بلکه ایجاد فرصت برابر برای رسانههای داخلی و جامعه در دسترسی به اینترنت آزاد است. تنها در این صورت است که رسانه داخلی میتواند دوباره روایت نخستین را در دست بگیرد و اخبار ملی را بهدرستی در داخل و خارج از کشور بازتاب دهد.
عصر محرومیتزایی به پایان رسیده و ادامه این مسیر، فقط فاصله جامعه با جهان و تضعیف رسانه ملی را بیشتر میکند.