راز موج جهانی نزدیکبینی؛ مشکل فقط صفحهنمایشها نیست
افزایش سریع نزدیکبینی در جهان، مدتهاست که بهطور ساده به استفادهی زیاد از موبایل، تبلت و صفحهنمایشها نسبت داده میشود. اما پژوهش جدیدی از دانشکدهی اپتومتری دانشگاه ایالتی نیویورک نشان میدهد که این توضیح، تصویر کاملی از مسئله ارائه نمیدهد.
افزایش سریع نزدیکبینی در جهان، مدتهاست که بهطور ساده به استفادهی زیاد از موبایل، تبلت و صفحهنمایشها نسبت داده میشود. اما پژوهش جدیدی از دانشکدهی اپتومتری دانشگاه ایالتی نیویورک نشان میدهد که این توضیح، تصویر کاملی از مسئله ارائه نمیدهد. محققان تأکید میکنند که مشکل اصلی، نه خودِ صفحهنمایشها، بلکه تغییر الگوی استفاده از چشم در زندگی مدرن است؛ الگویی که با کار طولانیمدت در فاصلهی نزدیک و اغلب در محیطهای بسته و کمنور تعریف میشود.
به گزارش چند ثانیه، بر اساس این تحقیق، زمانی که چشم برای مدت طولانی روی اشیای نزدیک مانند کتاب، گوشی یا لپتاپ متمرکز میشود، مردمک برای افزایش وضوح تصویر تنگتر میگردد. اگر این تمرکز در نور ضعیف اتفاق بیفتد، میزان نوری که به شبکیه میرسد به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند. پژوهشگران معتقدند این کاهش مزمن نور دریافتی شبکیه میتواند یکی از محرکهای اصلی شروع یا تشدید نزدیکبینی باشد.
نکتهی مهمتر در این فرضیه، نقش مسیرهای عصبی شبکیه است. کاهش نور ممکن است فعالیت مسیرهای عصبی موسوم به ON و OFF را مختل کند؛ مسیرهایی که در تطابق چشم و تنظیم رشد طولی کرهی چشم نقش کلیدی دارند. وقتی این تحریک نوری به اندازهی کافی قوی نباشد، چشم ممکن است بهتدریج کشیدهتر شود؛ تغییری ساختاری که به بروز نزدیکبینی منجر میشود.
این چارچوب نظری جدید، یک مزیت مهم دارد: پراکندگی راهکارهای درمانی موجود را به یک توضیح واحد وصل میکند. روشهایی مانند استفاده از قطرهی آتروپین، لنزهای چندکانونی، کاهش کنتراست تصویر یا توصیه به گذراندن زمان بیشتر در فضای باز، همگی با مکانیسمهای متفاوت عمل میکنند، اما وجه مشترک آنها این است که یا نور بیشتری به شبکیه میرسانند یا از تنگشدن بیشازحد مردمک در کار نزدیک جلوگیری میکنند.
از این زاویه، نقش فضای باز نیز معنای دقیقتری پیدا میکند. فایدهی بیرون بودن صرفاً به این دلیل نیست که فرد از صفحهنمایش دور میشود؛ بلکه شدت نور طبیعی در فضای باز، چندین برابر نور محیطهای داخلی است. در این شرایط، مردمک بهدلیل روشنایی زیاد تنگ میشود نه بهخاطر تمرکز نزدیک و شبکیه تحریک نوری سالمتر و پایدارتری دریافت میکند.
در جمعبندی، این پژوهشها نشان میدهند که نزدیکبینی بیش از آنکه «بیماری عصر تکنولوژی» باشد، بازتاب سبک زندگی کمنور و نزدیکمحور ماست. راهحل مؤثر، فقط محدود کردن زمان صفحهنمایش نیست، بلکه ترکیبی از نور مناسب هنگام مطالعه، وقفههای منظم در کار نزدیک، و افزایش زمان حضور در فضای باز است؛ رویکردی واقعبینانهتر که با شواهد علمی جدید همخوانی دارد.